“Nhật báo chỉ ra trong kỳ tổng tuyển cử” và sứ mệnh “định rõ giá trị cuộc Tổng tuyển cử”
“Từ đúng hai tháng nay, suốt từ Nam đến Bắc, đâu đâu cũng xôn xao về cuộc Tổng tuyển cử. Các báo chí không ngày nào là không bàn đến cái hệ trọng của Quốc hội. Các nước trong thế giới và quân thù nữa cũng chăm chú dõi theo công cuộc bầu cử tiến hành. Tờ Quốc hội chỉ chuyên nói về Tổng tuyển cử và chỉ nói đến ngày Tổng tuyển cử thôi, có lẽ thừa chăng? Bởi người ta đã nói nhiều rồi”- câu hỏi được đưa ra ngay trang nhất của tờ “Quốc hội” số đầu tiên, ra ngày 17/12/1945 cũng chính là câu trả lời cho sự tồn tại rất đặc biệt của tờ báo. Nói là rất đặc biệt bởi ngay dưới măng sét trang nhất là dòng chữ cũng rất đặc biệt: “Nhật báo chỉ ra trong kỳ tổng tuyển cử”.
Và đúng như “tuyên ngôn”, tờ “Quốc hội” chỉ tồn tại trong 21 ngày với vỏn vẹn 15 số báo. Số báo đầu tiên xuất bản ngày 17/12/1945 và số báo cuối cùng, cũng chính là số báo xuất bản vào ngày đặc biệt - ngày Tổng tuyển cử 6/1/1946. Với 15 số báo, nhiệm vụ của tờ báo Quốc hội được chỉ rõ ngay trên trang nhất của số báo đầu tiên gồm: “Định rõ giá trị cuộc Tổng tuyển cử đối với ngoài nước và trong nước; Giải thích thể lệ Tổng tuyển cử cho người công dân Việt Nam hiểu quyền hạn và bổn phận của mình trong khi chọn và cử người đại diện vào Quốc hội; Giúp các bạn ứng cử một cơ quan vận động chung, để giới thiệu thành tích, khả năng và chương trình của mình”.
Không hổ danh là “tờ báo chuyên ngành” của Quốc hội, dường như bất kể điều gì cần biết về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, các cử tri đều có thể tìm thấy trên 15 kỳ báo Quốc hội. Từ những lưu ý như: Phải đòi cho được phiếu bầu cử; Hôm nay toàn thể đồng bào trong thành Hà Nội hãy tự tay mình viết lên tường, lên giấy câu này: 23/12/1945 Đi bầu cử; Tên bạn đã ghi vào danh sách cử tri ở Trụ sở Ủy ban khu phố chưa? Cuộc Tổng tuyển cử hoãn đến 06/01/1946; mỗi lá phiếu của chúng ta là một viên đạn để diệt quân thù; Thận trọng trong lá phiếu của mình để bỏ cho người tài đức; phải chuẩn bị lựa chọn những người đại diện cho mình như thế nào, phải xem mình đã đủ tuổi 18 hay chưa? Phải ra trụ sở Ủy ban nhân dân làng hay khu phố xem trong danh sách có tên mình chưa; xem những người ra ứng cử là ai; lúc nào thì nhận thẻ cử tri; lúc đến bầu thì phải làm những gì? Viết tên như thế nào…
Với những người ra ứng cử, báo Quốc hội có nhiều bài viết hướng dẫn việc ứng cử như thế nào, vận động bầu cử như thế nào, có nhiều bài phỏng vấn, bài giới thiệu về những người ra ứng cử để những người ứng cử được cử tri của mình hiểu và bầu lá phiếu cho mình.
Trên các kỳ báo Quốc hội còn có danh sách những người ứng cử ở các tỉnh thành; tin tức về cuộc Tổng tuyển cử ở khắp nơi trên cả nước để người dân theo dõi, bài phỏng vấn, giới thiệu về những người ra ứng cử để cử tri nắm bắt được, như: Bài phỏng vấn nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, nhà tư sản Đỗ Đình Thiện, cụ Bùi Bằng…
Báo còn có các bài viết nhấn mạnh ý nghĩa của cuộc Tổng tuyển cử, phụ nữ với quyền bầu cử Quốc hội, cổ vũ phụ nữ tham gia vào cuộc Tổng tuyển cử.
Đặc biệt, trên báo đặc biệt xuất bản ngày 06/01/1946 - ngày tổng tuyển cử, cũng là số báo cuối cùng, Báo Quốc hội đăng trên trang nhất ảnh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với bút tích của Người: “Khuyên đồng bào nam nữ 18 tuổi trở lên hôm nay tất cả đều đi bỏ phiếu để bầu những người đại biểu xứng đáng vào Quốc hội đầu tiên của nước ta”.
Cùng với bài viết là lời chia tay: “Báo Quốc hội chỉ ra trong thời kỳ Tổng Tuyển cử. Ngày hôm nay đã là ngày toàn quốc đi bỏ phiếu. Nhiệm vụ của tờ báo tới đây là trọn”.
Báo Cứu Quốc - những thước phim sống động về diễn biến cuộc Tổng tuyển cử
Báo Cứu Quốc - cơ quan cổ động của Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh)- có lẽ là một trong những tờ báo đồng hành sâu sát nhất với cuộc Tổng tuyển cử năm 1946. Dường như mọi diễn biến, đặc biệt là các phát ngôn, nhận định, chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ý nghĩa của cuộc Tổng tuyển cử đều được phản ánh trên các số báo Cứu Quốc.
Như trên số báo 130 ra ngày 31/12/1945 là bài viết: “Về ý nghĩa tổng tuyển cử” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó Người đã chỉ rõ: Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nhà nước. Trong cuộc tổng tuyển cử, hễ là người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Do tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội, Quốc hội bầu ra Chính phủ, Chính phủ đó thật sự là Chính phủ của toàn dân.
Không chỉ đăng tải thông tin, là cơ quan cổ động của Việt Nam độc lập đồng minh, báo Cứu Quốc còn mang trên mình sứ mệnh: đấu tranh chính trị, tư tưởng, phản bác lại những luận điệu xuyên tạc, thù địch, phá hoại Tổng tuyển cử.
Đơn cử như báo Cứu quốc, số ra ngày 24/11/1945 đã viết: “Vẫn biết đại đa số dân mình chưa biết đọc, biết viết, nhưng vin vào đây để kết luận rằng dân ta không đủ tư cách để kén chọn đại biểu là không hiểu gì dân chúng, không hiểu gì chính trị. Căn cứ vào phong trào đánh Pháp đuổi Nhật vĩ đại ở khắp nước vừa qua, ta thấy dân chúng đã có ý thức chính trị một cách khá dồi dào. Và hễ có ý thức chính trị là có đủ những điều kiện cần thiết nhất để phân biệt ai là thù, ai là bạn, ai xứng đáng là đại biểu chân chính của mình. Nói khác đi, dân chúng chưa biết đọc, biết viết, chưa biết bàn luận những chuyện xa xôi, nhưng có một điều mà họ biết chắc chắn, biết rõ ràng hơn ai hết, là quyền lợi của họ... Họ đi với những ai bênh vực, chiến đấu cho quyền lợi của họ, họ chống những ai xâm phạm quyền lợi của họ... chỉ Tổng tuyển cử mới để cho dân chúng có dịp nói hết những ý muốn của họ, và chỉ có Chính phủ lập ra bởi tổng tuyển cử mới là đại diện chân chính và trung thành của toàn thể quốc dân. Sau hết, cũng chỉ có Tổng tuyển cử mới có thể cấp cho nước Việt Nam một Hiến pháp mới ấn định rõ ràng quyền lợi của Quốc dân và của Chính phủ và mới phá tan được hết những nghi ngờ ở trong cũng như ở ngoài đối với chính quyền nhân dân”.
Trên báo Cứu Quốc 118, ngày 15/12/1945, còn đăng tải những chi tiết rất ý nghĩa như việc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư, phúc đáp tình cảm của nhân dân, từ chối lời đề nghị: “Yêu cầu Cụ Hồ Chí Minh được miễn phải ứng cử trong cuộc Tổng tuyển cử”: “Tôi rất cảm động thấy toàn thể đồng bào ngoại thành Hà Nội đã có lòng quá yêu tôi, mà quyết nghị tôi không phải ứng cử trong kỳ Tổng tuyển cử sắp tới. Nhưng tôi là một công dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên không thể vượt qua thể lệ Tổng tuyển cử đã định. Tôi đã ứng cử ở thành phố Hà Nội, nên không thể ra ứng cử ở nơi nào khác nữa”.
Đặc biệt khi báo Cứu Quốc số 134 ra ngày 5/1/1946 được vinh dự đăng toàn văn Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đó có đoạn: “Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”.
