Tại sao bạo lực đột ngột bùng phát ở Haiti?

Các quan chức chính quyền Haiti hiện đã phải áp đặt lệnh giới nghiêm hàng đêm và kéo dài 3 ngày bắt đầu từ thứ Hai trong nỗ lực giúp hạn chế bạo lực, dù rằng thực tế là hầu hết cư dân đã ở trong nhà vào ban đêm để tự bảo vệ mình.

tai sao bao luc dot ngot bung phat o haiti hinh 1

Haiti đang bất lực trước các cuộc bạo loạn băng đảng. Trong ảnh là một đám cháy bên ngoài Đại sứ quán Canada, tại Port-au-Prince, Haiti vào ngày 25 tháng 2 năm 2024. Ảnh: Ralph Tedy Erol

Bài liên quan

Bạo loạn ở Haiti: Băng đảng kiểm soát sân bay, tấn công các tòa nhà chính phủ

Băng đảng tấn công nhà tù Haiti: Hỗn loạn, bạo lực và hàng trăm kẻ vượt ngục

Băng đảng tấn công nhà tù lớn nhất Haiti, cảnh sát kêu gọi giúp đỡ

Haiti chìm trong cuộc chiến băng đảng: Lối thoát nào cho nước nghèo nhất Tây bán cầu?

Mục đích phía sau cuộc bạo loạn là gì?

Một số thủ lĩnh băng đảng quyền lực nhất Haiti cho biết mục tiêu của họ là lật đổ chính quyền của Thủ tướng Ariel Henry.

Đất nước này đã không tổ chức được các cuộc bầu cử quốc hội và tổng tuyển cử nào trong những năm gần đây. Ông Henry tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng với sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế sau vụ cố Tổng thống Jovenel Moise bị ám sát vào tháng 7 năm 2021.

Bạo lực bắt đầu bùng phát trở lại ở Haiti từ cuối tháng 2 sau khi ông Henry cam kết tổ chức cuộc tổng tuyển cử được chờ đợi từ lâu vào giữa năm 2025.

Đặc biệt, các cuộc tấn công trở nên dữ dội hơn và biến thành bạo loạn kể từ hôm thứ Năm tuần trước khi Thủ tướng Henry bay tới Kenya để thúc đẩy việc triển khai lực lượng cảnh sát do Liên hợp quốc hậu thuẫn để giúp chống lại các băng đảng.

Hôm thứ Bảy, các tay súng đã tràn vào nhà tù chính ở thủ đô Port-au-Prince và một nhà tù khác gần đó, giải thoát hơn 4.700 tù nhân trong một cuộc đột kích khiến nhiều người thiệt mạng.

Hiện chưa biết ông Henry đang ở đâu. Khi được hỏi ở Kenya về liệu việc quay trở lại Haiti có an toàn không, ông Henry chỉ biết nhún vai mà không trả lời.

Ai chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công ở Haiti?

Jimmy Chérizier, một cựu cảnh sát khét tiếng và có biệt danh “Barbecue”, người được coi là một trong những thủ lĩnh băng đảng quyền lực nhất Haiti, đã tuyên bố khi các tay súng bắt đầu tấn công cơ sở hạ tầng rằng hắn ta sẽ bắt giữ cảnh sát trưởng và các bộ trưởng chính phủ của đất nước.

Cherizier cho biết vào mùa hè năm ngoái rằng hắn ta sẽ chiến đấu chống lại bất kỳ lực lượng vũ trang quốc tế nào nếu được triển khai đến Haiti, đồng thời vận động người dân Haiti chống lại chính quyền.

Các thủ lĩnh băng đảng khác dường như cũng có liên quan đến các cuộc tấn công gần đây. Johnson André, được biết đến nhiều nhất với cái tên “Izo” và là thủ lĩnh của băng đảng “5 Giây”. Hắn ta gần đây xuất hiện trong một video đăng trên TikTok với thái độ đầy thách thức.

Băng đảng của Izo được coi là đồng minh của G-Pep, kẻ thù không đội trời chung của liên đoàn băng đảng Barbecue, nhưng các liên minh đã thay đổi trong những ngày gần đây để quay lại hợp tác với nhau.

Một báo cáo được Tổ chức Sáng kiến Toàn cầu Chống Tội phạm có Tổ chức xuyên quốc gia công bố vào tháng trước cho thấy “đối với các băng đảng, sự phát triển của các liên minh là một hiện tượng dễ thay đổi”.

Barbecue là thủ lĩnh của một liên đoàn băng đảng có tên “Gia đình và Đồng minh G9”, và trước đó hắn đã phát động các cuộc tấn công mạnh mẽ khiến đất nước tê liệt. Vào cuối năm 2022, hắn ta nắm quyền kiểm soát khu vực xung quanh trạm nhiên liệu quan trọng ở thủ đô Port-au-Prince trong gần hai tháng.

Tại sao các băng đảng phát triển mạnh ở Haiti?

Ước tính có khoảng 200 băng đảng tồn tại ở Haiti, trong đó có 23 băng nhóm chính được cho là đang hoạt động ở khu vực đô thị tại thủ đô Port-au-Prince. Theo các quan chức Liên hợp quốc, cho đến những năm gần đây chúng chỉ kiểm soát khoảng 60% Port-au-Prince, nhưng con số này hiện đã tăng lên 80%.

tai sao bao luc dot ngot bung phat o haiti hinh 2

Lực lượng cảnh sát Haiti được đánh giá bị áp đảo về cả số lượng lẫn sức mạnh vũ khí bởi các nhóm băng đảng. Ảnh: Ralph Tedy Erol

Buôn lậu vũ khí và đòi tiền chuộc bắt cóc đã cho phép các băng đảng trở nên độc lập hơn về mặt tài chính. Điều đó đã làm tăng quyền lực của chúng khi nhà nước suy yếu. Một sở cảnh sát thiếu kinh phí và nguồn lực hạn chế của Haiti đã không thể kiềm chế được chúng.

Theo báo cáo của Sáng kiến Toàn cầu, “các băng nhóm ngày nay có năng lực quân sự cao hơn nhiều so với thập kỷ trước. Điều này phần lớn được thúc đẩy bởi khả năng của các băng nhóm trong việc có được các loại vũ khí hạng nặng”.

Một báo cáo của Liên hợp quốc năm 2023 cho biết các vũ khí được thu hồi tại các cảng Haiti bao gồm “súng bắn tỉa cỡ nòng 50, súng trường 308 và thậm chí cả súng máy gắn đai”.

Hoàng Hải (theo CNN, AP, Reuters)

Xem thêm

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Cỡ chữ bài viết: