Nga ủng hộ, cơ hội và thách thức
Đại sứ Nga tại Thái Lan, Yevgeny Tomikhin, khẳng định rằng Nga từ đầu đã coi Thái Lan là một ứng cử viên mạnh mẽ cho tư cách thành viên BRICS. Về phía Bangkok, việc gia nhập nhóm không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao uy tín quốc tế và củng cố quan hệ với các cường quốc như Nga và Trung Quốc.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Thái Lan, việc gia nhập BRICS không nhằm mục đích đối trọng với bất kỳ quốc gia nào mà tập trung vào việc tăng cường vai trò quốc tế của Thái Lan, tham gia vào một liên minh các nước đang phát triển và phát triển, đóng góp vào việc định hình chương trình nghị sự phát triển con người toàn cầu, đồng thời thúc đẩy sự bao dung, bình đẳng và công bằng trong phát triển quốc tế.
Đại diện ngoại giao của Thái Lan nhấn mạnh rằng đây là cơ hội để Bangkok nâng cao vị thế chính trị và kinh tế, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư từ Ngân hàng Phát triển Mới của BRICS.
Quan hệ giữa Thái Lan và BRICS không phải mới phát sinh. Từ năm 2017, Bangkok đã tham gia cơ chế BRICS+ và nhiều sự kiện quốc tế của nhóm. Tháng 10/2024, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan, Marit Sangyamphong, đã tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 16 tại Kazan, Nga. Thông qua các cuộc gặp và trao đổi ngoại giao, Bangkok khẳng định mong muốn trở thành thành viên chính thức của BRICS, trong khi Moscow bày tỏ sự đồng thuận và sẵn sàng hỗ trợ.
Chuyên gia Alexander Korolev, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Toàn diện thuộc Trường Kinh tế Cao cấp, nhận định rằng việc Thái Lan theo đuổi tư cách thành viên BRICS phản ánh chính sách cân bằng quyền lực của Bangkok.
Mặc dù Thái Lan là đồng minh chính thức của Mỹ về mặt chính trị và quân sự, nước này cũng tìm cách mở rộng quan hệ với các trung tâm quyền lực khác, trong đó có Nga và Trung Quốc. Việc gia nhập BRICS là một bước đi chiến lược để tăng cường vị thế trên trường quốc tế, vừa củng cố quan hệ song phương với các cường quốc, vừa thể hiện vai trò của Thái Lan như một trung tâm quyền lực trong khu vực Đông Nam Á.
Về mặt kinh tế, tham gia BRICS giúp Bangkok tiếp cận các cơ hội đầu tư, mở rộng thị trường xuất khẩu và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nội địa. Ngân hàng Phát triển Mới của BRICS là một công cụ quan trọng để hỗ trợ các dự án phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế, giúp các quốc gia thành viên tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Việc kết nối với các nền kinh tế lớn trong BRICS cũng được xem là cơ hội để Thái Lan tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời gia tăng khả năng thu hút nguồn vốn và công nghệ.
Xu hướng đa cực hóa và thách thức hội nhập
BRICS được thành lập năm 2006 bởi Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, với mục tiêu tạo ra diễn đàn hợp tác kinh tế và chính trị cho các nền kinh tế lớn đang phát triển. Năm 2011, Nam Phi gia nhập, đánh dấu lần mở rộng đầu tiên. Mới đây, trong năm 2023-2025, nhóm tiếp tục mở rộng bằng việc kết nạp Ai Cập, Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ethiopia, cũng như Indonesia. Tuy nhiên, Argentina, một ứng viên ban đầu, đã rút đơn vào cuối năm 2023.
Việc mở rộng BRICS được lý giải như một nỗ lực phản ánh thực trạng đa cực trên thế giới, tăng cường vai trò của các nước đang phát triển và các nền kinh tế mới nổi trong ra quyết định toàn cầu, cũng như tạo ra một trật tự thế giới công bằng và bình đẳng hơn.
Theo Sergei Ryabkov, Thứ trưởng Ngoại giao Nga kiêm Đại diện BRICS, sự mở rộng này góp phần làm rõ vị thế của các quốc gia thị trường mới nổi, giúp họ khẳng định tiếng nói trong các vấn đề toàn cầu. Đồng thời, việc này cũng tạo ra cơ hội hợp tác kinh tế và chính trị đa phương, bao gồm đầu tư, thương mại và phát triển cơ sở hạ tầng, thông qua các cơ chế như Ngân hàng Phát triển Mới và các hội nghị thượng đỉnh định kỳ.
Tuy nhiên, việc mở rộng BRICS không diễn ra theo một lộ trình nhanh chóng và dễ dàng. Chuyên gia Korolev nhận định rằng các quốc gia sáng lập đã thiết lập cơ chế đối tác BRICS nhằm giới hạn số lượng thành viên mới, nhằm duy trì sự cân bằng quyền lực trong nhóm.
Quy chế đối tác cho phép một số quốc gia tham gia các hoạt động của BRICS nhưng không trở thành thành viên đầy đủ, giúp nhóm kiểm soát tốc độ mở rộng. Một số nước hiện giữ tư cách đối tác, chưa được kết nạp chính thức, phản ánh chiến lược thận trọng trong việc cân nhắc các ứng cử viên mới.
Mặt khác, việc quyết định kết nạp thành viên mới phụ thuộc vào sự đồng thuận của các nước sáng lập, với vai trò quan trọng của quốc gia chủ tịch. Năm 2026, Ấn Độ sẽ đảm nhận chức Chủ tịch BRICS và sẽ đưa ra các bình luận chính thức về tư cách thành viên của Thái Lan.
Mặc dù New Delhi ủng hộ Bangkok, nước này cũng nhấn mạnh rằng quyết định cuối cùng phải dựa trên sự đồng thuận giữa tất cả các thành viên sáng lập. Một số nước trong nhóm vẫn thể hiện quan điểm tạm dừng mở rộng để tránh áp lực quá nhanh về hội nhập thành viên mới, nhất là khi BRICS đã mở rộng đáng kể trong hai năm gần đây.
Ngoài Thái Lan, các quốc gia khác như Saudi Arabia cũng được mời gia nhập nhưng chưa hoàn tất thủ tục nội bộ. Moscow tỏ ra kiên nhẫn và sẵn sàng tôn trọng thời gian quyết định của Riyadh. Điều này cho thấy quá trình mở rộng BRICS mang tính chiến lược, không chỉ dựa trên mong muốn của ứng viên mà còn phụ thuộc vào cân nhắc chính trị và kinh tế của các thành viên hiện hữu.
Về lâu dài, việc Thái Lan gia nhập BRICS có thể tạo ra tác động đáng kể đối với khu vực Đông Nam Á và chính sách cân bằng quyền lực toàn cầu. Thái Lan sẽ có cơ hội tiếp cận các diễn đàn hợp tác đa phương, thúc đẩy các dự án kinh tế và cơ sở hạ tầng, đồng thời tham gia vào các cơ chế định hình chính sách toàn cầu. Từ góc độ chiến lược, Bangkok sẽ củng cố khả năng thương lượng với các cường quốc và tham gia vào các quyết định quốc tế quan trọng, trong khi vẫn duy trì chính sách cân bằng với Mỹ và các đối tác truyền thống khác.
Nhìn tổng thể, sự mở rộng BRICS phản ánh xu hướng toàn cầu hóa đa cực, nơi các quốc gia đang phát triển và thị trường mới nổi ngày càng khẳng định vị thế trong các vấn đề kinh tế, chính trị và phát triển bền vững.
Việc Thái Lan hướng tới thành viên đầy đủ là minh chứng cho nỗ lực nâng cao vai trò quốc tế, đồng thời thể hiện sự thích ứng với bối cảnh quyền lực toàn cầu đang thay đổi. Dù phải đối mặt với thách thức về sự đồng thuận trong nhóm và các điều kiện hội nhập, Bangkok vẫn duy trì lộ trình rõ ràng, tập trung vào lợi ích chiến lược, kinh tế và chính trị lâu dài.
