Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Sông Chàng tại xã Xuân Bình, tỉnh Thanh Hóa được Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2007 và khởi công xây dựng năm 2008, với tổng mức đầu tư hơn 32 tỷ đồng, quy mô trên 600 ha.
Theo hồ sơ dự án, có 141 hộ được tuyển chọn tham gia, trong đó 34 hộ tái định cư tại chỗ. Mỗi hộ được bố trí 400 m² đất ở và hơn 3 ha đất sản xuất để phát triển kinh tế. Đến năm 2014, có 20 hộ bị thu hồi đất do không thực hiện đúng các cam kết của dự án và được tuyển chọn các hộ khác thay thế.
Gần hai thập kỷ kể từ ngày lên vùng đất mới lập nghiệp, nhiều hộ dân nay đã xây dựng nhà cửa, phát triển kinh tế, con cái trưởng thành. Thế nhưng, điều họ trăn trở nhất vẫn là quyền sử dụng hợp pháp đối với mảnh đất đã gắn bó suốt nhiều năm.
Anh Lê Văn Viên (SN 1981, quê xã Quảng Lĩnh huyện Quảng Xương cũ), một trong những hộ lên lập nghiệp từ năm 2009 cho biết, gia đình được giao 3 ha đất sản xuất và 400 m² đất ở. Sau hơn 15 năm gắn bó với dự án, nguyện vọng lớn nhất của gia đình là sớm được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để yên tâm đầu tư sản xuất và ổn định cuộc sống lâu dài.
Trong khi người dân mong mỏi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì chính quyền địa phương cũng cho rằng đây là tồn tại kéo dài của dự án.
Theo ông Nguyễn Trọng Hoàng, từng đảm nhiệm công việc Trưởng thôn Thanh Niên cho hay, năm 2024, Tỉnh đoàn Thanh Hóa cùng các cơ quan chuyên môn đã làm việc để tìm phương án tháo gỡ việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân. Tuy nhiên đến nay, việc cấp giấy vẫn chưa hoàn thành.
Trong khi đó, ông Đỗ Xuân Chiến, Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Bình cho biết, trước đây địa phương đã nhiều lần tổng hợp ý kiến cử tri và có kiến nghị đối với những tồn tại của dự án. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, địa phương chưa có buổi làm việc chính thức với Tỉnh đoàn Thanh Hóa để giải quyết các nội dung liên quan sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.
Không chỉ vướng mắc về quyền sử dụng đất, quá trình tìm hiểu của phóng viên còn ghi nhận một số nội dung liên quan đến việc quản lý quỹ đất của dự án.
Trong đó, đáng chú ý là khoảng 22 ha đất trước đây do Tổng đội Thanh niên xung phong phát triển kinh tế quản lý hiện đang được liên kết với doanh nghiệp để trồng cây ăn quả. Tương tự, đối với diện tích đất quy hoạch nghĩa địa, thực tế đến nay khu đất này vẫn chưa được sử dụng đúng mục đích quy hoạch.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đình Nhất, Phó Trưởng Ban công tác thanh thiếu niên Tỉnh đoàn Thanh Hóa khẳng định, Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Sông Chàng cơ bản đã đạt được mục tiêu đề ra. Theo ông, dự án đã hình thành được khu dân cư, nhiều thanh niên đến lập nghiệp, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, xây dựng gia đình và gắn bó lâu dài với địa phương.
Ông Nhất cũng thừa nhận việc chậm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một trong những tồn tại của dự án. Thời gian tới, Tỉnh đoàn sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương để tháo gỡ các vướng mắc, sớm hoàn thiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.
Liên quan đến khu đất quy hoạch nghĩa địa, ông Nguyễn Đình Nhất cho biết, hiện Tỉnh đoàn không cho thuê diện tích này mà chỉ giao tạm cho một hộ dân quản lý, trồng cây ngắn ngày trong thời gian địa phương chưa sử dụng. Khi triển khai quy hoạch nghĩa địa, hộ dân sẽ hoàn trả toàn bộ mặt bằng để phục vụ đúng mục đích.
Đối với khoảng 22 ha đất trước đây do Tổng đội Thanh niên xung phong quản lý, ông Nhất cho biết diện tích này hiện được liên kết với Công ty Happy Farm để trồng cây ăn quả.
Tuy nhiên, khi phóng viên đề nghị cung cấp các tài liệu liên quan đến việc liên kết khai thác diện tích đất này, phía Tỉnh đoàn Thanh Hóa chưa cung cấp được các tài liệu theo đề nghị.
Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Sông Chàng đã góp phần tạo dựng một khu dân cư mới và mở ra cơ hội lập nghiệp cho nhiều thanh niên. Tuy nhiên, cùng với việc giải quyết dứt điểm quyền sử dụng đất cho các hộ dân, việc công khai cơ chế quản lý, khai thác quỹ đất và minh bạch các nguồn thu phát sinh từ tài sản thuộc dự án cũng là những vấn đề cần được các cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ để bảo đảm hiệu quả quản lý tài sản công và quyền được giám sát của người dân.
Mới đây, ngày 9/7/2026, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hồng Phong đã trực tiếp kiểm tra Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Sông Chàng. Theo đánh giá của lãnh đạo tỉnh, đây là một trong những dự án vẫn còn tồn tại khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng đến việc huy động và phát huy các nguồn lực phục vụ phát triển địa phương; đồng thời yêu cầu các cơ quan chức năng rà soát, làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị trong quá trình giải quyết các tồn tại.
