Dự án kéo dài 8 năm vẫn ngổn ngang
Năm 2015, UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt chủ trương đầu tư và phê duyệt dự án Bảo tồn, tu bổ, tôn tạo khu Phủ từ, trưng bày, quản lý, dịch vụ và cảnh quan - Di tích lịch sử Phủ Trịnh. Trong đó đã giao cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa (Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa) làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư là 289.942 triệu đồng.
Mục tiêu của Dự án là bảo tồn, tái hiện Phủ Trịnh nhằm bảo tồn vững chắc và tôn vinh những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc của di tích; cùng với di sản Thành Nhà hồ tạo thành tuyến, điểm du lịch văn hóa - lịch sử phong phú phục vụ phát triển du lịch và kinh tế - xã hội của huyện Vĩnh Lộc và của tỉnh Thanh Hóa.
Tòa nhà kiến trúc gốc bằng gỗ 7 gian và tấm bia đá cổ nơi thờ các Chúa Trịnh hàng trăm năm qua nay bị nhà thầu phá bỏ và không được lưu giữ, bảo quản gìn giữ.
Công trình được khởi công vào tháng 11/2016. Quyết định chủ trương đầu tư xác định thời gian thực hiện dự án không quá 5 năm (2016 - 2020), thế nhưng đến nay 8 năm trôi qua dự án này vẫn ngổn ngang, phải điều chỉnh chủ trương đầu tư nhiều lần.
Theo tài liệu phóng viên có được, ngày 16/10/2019, HĐND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Nghị quyết số 211/NQ-HĐND cho điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Theo đó, tên dự án được điều chỉnh thành “Tôn tạo Khu di tích Phủ Trịnh, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thành Hóa”, quy mô dự án được nâng từ 3,84ha thành 11,72ha.
Đặc biệt thời điểm này, tổng mức đầu tư được tăng lên gấp nhiều lần từ 289,942 triệu đồng lên 756,326 triệu đồng. Thời gian thực hiện dự án được kéo dài đến hết năm 2023.
Đến ngày 24/3/2023, HĐND tỉnh Thanh Hóa ban hành Nghị quyết số 379/NQ-HĐND cho điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Lần điều chỉnh này tổng mức đầu tư lại được hạ từ 756,326 triệu đồng xuống khoảng 550.730 triệu đồng. Thời gian hoàn thành trong năm 2026.
Cổng Phủ Từ bị phản ánh thi công sai thiết kế.
Đến nay, dự án này đang tạm dừng để chờ hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh dự án theo Nghị quyết số 379/NQ-HĐND.
Ngoài ra, dự án cũng bị phản ánh nhiều bất cập, dấu hiệu vi phạm trong quá trình quản lý về nguồn tiền xã hội hóa. Hay trong quá trình tu bổ, tôn tạo Phủ Trịnh, đơn vị thi công Phủ Trịnh đã không tôn trọng các kiến trúc gốc, hiện vật gốc hiện có ở khu di tích…
Theo phản ánh, tòa nhà bằng gỗ, kiến trúc gốc 7 gian duy nhất hiện còn đã bị tháo dỡ; tấm bia đá cổ duy nhất tại Phủ Trịnh bị vứt bỏ ở góc vườn, ngay lối đi vào Phủ Trịnh, được che bởi tấm tôn đã hoen gỉ, buộc dây trông rất nhếch nhác và mất mỹ quan. Đặc biệt, theo phản ánh, trong quá trình thực hiện dự án đã không có giải pháp bảo vệ, giữ được các loại cây cổ thụ vốn có ở Phủ Trịnh hàng trăm năm…
Dấu hỏi trong việc quản lý, sử dụng nguồn tiền xã hội hóa?
Theo phản ánh và tài liệu phóng viên có được, ngày 25/11/2022 Công ty TNHH Tu bổ di tích & xây dựng công trình văn hóa Thanh Hóa (Công ty Thanh Hóa) có văn bản số 44 gửi Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa về việc báo cáo tình hình tạm ứng vốn đầu tư dự án, cho biết, tháng 8/2017, sau cuộc gặp làm việc trực tiếp giữa nhà tài trợ, chủ đầu tư, đơn vị thi công và đi thực tế kiểm tra công việc thi công các hạng mục đã và đang triển khai tại công trường, nhà xưởng, nhà tài trợ đã đề nghị được chuyển trực tiếp số tiền tài trợ vào tài khoản của nhà thầu Công ty Thanh Hóa để thanh toán tiền mua vật tư, vật liệu, khối lượng thi công xây dựng công trình.
Nhà Tả Mạc thiết kế sai và đã bị tháo dỡ 02 bộ vì.
Để có cơ sở chuyển tiền tài trợ theo đề nghị của nhà tài trợ, đơn vị thi công đã có văn bản số 13/CV - TBDT gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa trong đó có nội dung theo đề nghị của nhà tài trợ chuyển số tiền tài trợ cho nhà thầu thanh toán kinh phí mua vật tư, vật liệu và khối lượng thi công các hạng mục công trình của dự án.
Sau đó ngày 1/9/2017 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản số 2374 gửi đến nhà tài trợ, trong đó có đề nghị nhà tài trợ chuyển trực tiếp cho đơn vị thi công. “Số tiền tài trợ đề nghị chuyển trực tiếp cho đơn vị thi công như sau: Công ty TNHH TBDT và XDCT Văn hóa Thanh Hóa. Tài khoản số: 00068136789 tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đại chúng Việt Nam - chi nhánh Thanh Hóa”.
Cũng tại văn bản Công ty Thanh Hóa gửi Sở VHTT&DL cho thấy, sau đó nhà tài trợ đã 2 lần chuyển số tiền tài trợ, cung tiến là 30 tỷ đồng vào tài khoản của Công ty Thanh Hóa. Sau khi nhận được số tiền xã hội hóa từ nhà tài trợ, đơn vị thi công đã khẩn trương thanh toán kinh phí mua sắm vật tư, vật liệu đặc thù và khối lượng thi công một số hạng mục công trình gỗ như: nhà Hậu Phủ Từ, nhà Bia và san lấp mặt bằng, nhà bao che, nhà bảo quản hiện vật,... với giá trị khối lượng đã thi công ước tính vượt trên số tiền tài trợ 30 tỷ đồng.
Đến đây dư luận đặt ra nhiều câu hỏi về việc số tiền xã hội hóa của nhà tài trợ tại sao không chuyển khoản cho Chủ Đầu tư là Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa mà lại qua Công ty Thanh Hóa? Việc chuyển khoản này có đúng về mặt pháp lý và thủ tục xã hội hóa do tỉnh Thanh Hóa huy động hay không?
Nhà Hữu Mạc chỉ là mảnh đất trống nhưng đã được nghiệm thu thanh toán.
Hơn nữa, việc Công ty Thanh Hóa giải trình đã mua hết vật tư, vật liệu…vượt quá 30 tỷ đồng được tài trợ có đủ giấy tờ để hợp thức hóa và đã báo cáo chi tiết các khoản chi cho Chủ Đầu tư là Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa chưa?
Liên quan đến những nội dung trên, thông tin tới phóng viên, Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa cho biết, ngày 24/3/2023, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 379/NQ-HĐND về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Ngày 03/4/2023, UBND tỉnh đã có văn bản số 4298/UBND-THKH về việc giao tiếp tục triển khai thực hiện dự án. Hiện nay, Chủ đầu tư đang chỉ đạo đơn vị Tư vấn thiết kế hoàn chỉnh hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng dự án để trình Sở Xây dựng thẩm định và UBND tỉnh phê duyệt theo quy định.
Về nội dung “7 gian nhà cổ”, Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa cho hay, nội dung một số ý kiến của Hội đồng Họ Trịnh trong Biên bản hội nghị về đánh giá mức độ hư hỏng thực tế của nhà Phủ từ ngày 08/12/2017, đã xác định hạng mục nhà 7 gian đã hạ giải tại Phủ Trịnh có thể không phải công trình nguyên gốc, chỉ là sản phẩm chắp nối qua các thời kỳ lịch sử nên đã đề xuất tu bổ, tôn tạo theo kiến trúc thời Lê - Trịnh.
Mặt khác, theo nội dung đánh giá các cấu kiện sau khi hạ giải đã bị hư hỏng quá nhiều, nên khi tu bổ cần giữ lại tối đa những cấu kiện hữu dụng để đảm bảo tính tiếp nối, kế thừa dựa trên kết quả đánh giá của hội đồng. Hiện nay toàn bộ cấu kiện sau khi hạ giải đang được bảo quản tại Khu di tích lịch sử Phủ Trịnh.
Bia đá cổ cỡ lớn duy nhất của Phủ Trịnh nay bị vứt chỏng chơ ngay lối vào cổng Trịnh.
Gạch vồ cổ, gói cổ và hệ thống chân tảng bằng đá cổ, bị vứt chỏng chơ khắp vườn Phủ Trịnh.
Về phản ánh công trình hiện nay bị xây dựng, tôn tạo sai thiết kế, Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa cho rằng, hiện nay, nhà thầu đã gia công một số cấu kiện gỗ (phần không điều chỉnh) theo đúng hồ sơ thiết kế đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thỏa thuận và các quyết định phê duyệt dự án của Chủ tịch UBND tỉnh.
Về việc di chuyển cây duối, Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa cho biết, theo hồ sơ quy hoạch đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định và UBND tỉnh phê duyệt, vị trí các cây duối hiện trạng tại di tích nằm trong phạm vi xây dựng các hạng mục công trình của dự án và phải thực hiện di dời để thi công công trình. Do đó, ngày 25/4/2019, Hội đồng Họ Trịnh xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc đã bàn giao 06 cây duối cho đơn vị thi công di dời, ươm trồng tại Khu di tích lịch sử Lam Kinh.
Đặc biệt, về số tiền 30 tỷ đồng tiền xã hội hóa, Sở VHTT&DL tỉnh Thanh Hóa khẳng định số tiền đã được nhà tài trợ công đức, cung tiến để thực hiện dự án Tôn tạo Khu di tích Phủ Trịnh và chuyển trực tiếp cho nhà thầu thi công công trình. Theo nội dung nhà thầu báo cáo, toàn bộ số tiền trên đã được nhà thầu mua vật tư, vật liệu đặc thù để phục vụ công trình.
Hà Đương
