“Thỏa thuận Mafia”
Đó là nhìn nhận của nhiều nhà quan sát trước động thái được đương kim chủ nhân Nhà Trắng đưa ra ngày 3/8. Theo đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng ứng dụng chia sẻ video ngắn TikTok của Trung Quốc sẽ buộc phải rời khỏi đất Mỹ nếu không bán các hoạt động trước hạn chót giữa tháng 9.
Trong tuyên bố này, ông Donald Trump cũng bồi thêm một “ghi chú” nữa là ông đã đồng ý với việc Microsoft đàm phán mua lại TikTok. “Họ sẽ đóng cửa vào ngày 15/9 nếu Microsoft hoặc ai đó khác không thể mua lại TikTok và thực hiện một thỏa thuận” - ông Trump phát biểu trước báo giới.
Tuy nhiên, sẽ không quá ồn ào nếu ông chủ Nhà Trắng không kèm theo điều kiện là với việc bán lại bộ phận kinh doanh tại Mỹ, TikTok phải đóng một số tiền đáng kể cho Bộ Tài chính Mỹ vì “có công” khởi động thương vụ. Nhiều chuyên gia đã không ngần ngại cho đó là động thái vi hiến, thậm chí mang tính chất… tống tiền?! “Tôi không nghĩ nó đúng với hiến pháp” - ông James Lewis, Giám đốc về chính sách công nghệ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, bày tỏ quan điểm. Các nhà quan sát cho rằng Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền để đưa ra yêu cầu trên, vì thế “lời đe dọa” với TikTok là không phù hợp và không có cơ sở pháp luật. “Nặng lời” hơn, như cựu công tố viên liên bang Michael Bromwich, thì yêu cầu của Trump giống như hành vi kiếm tiền bất chính.
Về phần mình, trước những ồn ào, Microsoft khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy các cuộc đàm phán mua lại TikTok, rằng họ sẽ nhanh chóng thúc đẩy đàm phán với ByteDance - công ty mẹ của ứng dụng chia sẻ video ngắn TikTok - trong vài tuần và sẽ kết thúc các cuộc thảo luận muộn nhất là ngày 15/9. Microsoft cũng cho biết, sau khi “thu nhận TikTok”, họ sẽ tái cấu trúc ứng dụng này dựa trên trải nghiệm mà người dùng TikTok thích, đồng thời bổ sung các biện pháp bảo vệ an toàn, bảo mật và bảo mật kỹ thuật số đẳng cấp thế giới.
Thực ra, theo nhiều chuyên gia, việc Microsoft muốn thâu tóm TikTok là lẽ đương nhiên. Bởi bấy lâu nay, sự phát triển mạnh mẽ của TikTok khiến ứng dụng này trở thành đối thủ cạnh tranh lớn của Facebook. Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg từng mô tả sự cạnh tranh của Facebook với TikTok như một trận chiến ý thức hệ cũng như bày tỏ sự lo ngại TikTok lan truyền “quan điểm của họ về internet qua những ý tưởng rất khác nhau” đến các quốc gia khác.
Nỗi niềm TikTok
Không vui nhất trong cuộc chiến không mong đợi này dĩ nhiên là TikTok. Việc vướng vào vòng xoáy của những tranh cãi chính trị dĩ nhiên ảnh hưởng quá tiêu cực đến sự vận hành và tình hình kinh doanh của ứng dụng nổi tiếng này. 315 triệu lượt tải xuống trong quý 1 năm nay, cao hơn bất cứ ứng dụng nào trong khoảng thời gian tương đương là kỷ lục mà TikTok không hề bị phá vỡ. Nhưng với việc chính phủ Mỹ ngày càng cấm đoán gắt gao, thì con số người dùng của TikTok chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.
Một điều rất tấm tức cho TikTok, theo lý giải của họ, là bản thân họ từ lâu đã không muốn có sự xuất hiện của những yếu tố chính trị trên ứng dụng của mình. Đó là lý do suốt một thời gian dài, các video chính trị hầu như không hiện diện trên ứng dụng này. Những sự kiện nhạy cảm như những cuộc biểu tình sau cái chết của người đàn ông da màu George Floyd cũng thường bị TikTok chặn hoặc cảnh báo.
Về những cáo buộc liên quan tới chính phủ Trung Quốc, phía TikTok cũng nhiều lần khẳng định rằng chính phủ Trung Quốc chưa bao giờ đề nghị truy cập vào bất cứ dữ liệu nào của người dùng, nói thêm rằng họ cũng sẽ không chia sẻ kể cả được yêu cầu. Mặc dù thuộc sở hữu của một công ty Trung Quốc, TikTok được đăng ký tại Quần đảo Cayman và giám đốc điều hành ở Los Angeles, Mỹ. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ và Tổng thống Donald Trump thì rõ ràng không mấy để ý tới những lời giải thích này.
Tương lai của Tik Tok trên đất Mỹ vì thế đến thời điểm này vẫn đang là câu hỏi ngỏ. Trong lá thư gửi nhân viên chiều ngày 3/8, Giám đốc điều hành Trương Nhất Minh (Zhang Yiming) cho biết, Tik Tok vẫn đang đứng trước hai lựa chọn, bán hoạt động của TikTok cho Mỹ hoặc rút ứng dụng ra khỏi nước này. Và rằng họ vẫn đang cố gắng thảo luận suốt ngày đêm để đưa ra phương án giải quyết tốt nhất.
Hà Trang
