Nhiều câu chuyện báo chí vẫn chưa kết thúc sau khi bài viết được đăng. Đằng sau mỗi bản tin vẫn còn những chi tiết chưa kể hết, những câu hỏi còn bỏ ngỏ và cả những lựa chọn khó khăn trong quá trình biên tập.
Từ thực tế đó, tờ Kompas Daily (Indonesia) đã xây dựng chương trình Di Balik Berita, nhằm “mở lại” các câu chuyện và cho độc giả thấy rõ cách một bài báo được thực hiện.
Ra mắt từ tháng 6/2024, chương trình là talkshow dài khoảng 20 phút, phát hàng tuần trên nền tảng số của Kompas và YouTube. Chương trình không chạy theo tin nóng mà bám vào những bài đã đăng. Từ đó, tòa soạn kéo dài vòng đời nội dung và biến sản phẩm báo chí thành một cuộc trao đổi tiếp tục với độc giả.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách họ triển khai. Không mời chuyên gia bên ngoài, không bình luận theo hướng dư luận, chương trình đưa chính phóng viên vào trung tâm. Người làm bài trực tiếp nói về cách họ chọn đề tài, tiếp cận nguồn tin, xác minh dữ liệu và xử lý những phần “không thể viết hết”.
Với người làm báo, đây là phần hiếm khi được công khai. Một tiêu đề thường chỉ phản ánh kết quả cuối cùng, trong khi quá trình phía sau lại quyết định chất lượng bài viết. Việc Kompas đưa quy trình này ra trước công chúng giúp độc giả hiểu rõ hơn, đồng thời cũng là cách tòa soạn tự “giải trình” về nghề.
Một số tập tiêu biểu như “Maju Mundur IKN” (về thủ đô mới của Indonesia) hay “Judi Online Dibongkar, Negara Bisa Bubar?” (về tội phạm cờ bạc trực tuyến) cho thấy chương trình có thể đào sâu những vấn đề đang được quan tâm, thay vì chỉ dừng ở tin tức nhanh.
Cách làm này giúp biến báo chí từ một sản phẩm “đã hoàn thiện” thành một cuộc trò chuyện mở. Người xem không chỉ đọc kết quả cuối cùng mà còn hiểu vì sao bản tin được làm, làm như thế nào và còn điều gì chưa thể kể hết.
Sau 6 tháng triển khai, chương trình có 30 tập, đạt khoảng 1,45 triệu lượt xem, trung bình 48.000 lượt mỗi tập và tập cao nhất vượt 327.000 lượt. Kênh YouTube của tờ báo tăng hơn 10.000 người đăng ký, với thời gian xem trung bình khoảng 6 phút - mức cho thấy người xem thực sự theo dõi, không chỉ lướt qua.
Với tòa soạn, giá trị lớn hơn nằm ở chỗ khác. Khi độc giả hiểu cách tin tức được làm ra, họ có xu hướng tin tưởng hơn và quay lại nhiều hơn. Khi phóng viên trực tiếp giải thích công việc của mình, uy tín không còn nằm ở khẩu hiệu mà được xây dựng bằng chính quy trình.
Thông qua việc coi báo chí là một quá trình mở, có thể chia sẻ với công chúng, Kompas cho thấy các tòa soạn hoàn toàn có thể vừa mở rộng sức ảnh hưởng của bài viết, vừa củng cố niềm tin và sự gắn bó lâu dài của độc giả.
