Mỗi khi thị trường chao đảo, giới đầu tư lại chứng kiến cùng một trật tự an toàn quen thuộc. Khi nỗi lo gia tăng, dòng tiền vẫn tìm đến vàng trước tiên, thay vì bitcoin hay trái phiếu chính phủ.
Nguyên nhân nằm ở việc kim loại quý này sở hữu lịch sử dài lâu trong việc bảo toàn sức mua, đặc biệt trong những giai đoạn các loại tài sản khác bị định giá lại.
Tranh luận về tài sản kỹ thuật số hay cấu trúc danh mục hiện đại có thể rất ồn ào, nhưng hành vi âm thầm của dòng tiền mỗi khi khủng hoảng xảy ra lại liên tục chỉ về cùng một điểm đến quen thuộc.
Xu hướng này tiếp tục lặp lại khi những cú sốc địa chính trị, rủi ro lạm phát và bất ổn chính sách đan xen.
Dù bitcoin và trái phiếu đều có vai trò nhất định, cả hai đều chưa thể mang đến điều mà nhà đầu tư lo lắng mong muốn nhất trong sóng gió: một tài sản lưu giữ giá trị đơn giản, thanh khoản, được tin cậy xuyên biên giới và vượt qua các hệ thống chính trị.
Vàng giữ vị thế an toàn nhờ hành vi thị trường, không phải nhờ cường điệu
Vàng tiếp tục chiếm ưu thế vì được giới đầu tư xem như loại tiền tệ cuối cùng có thể dựa vào khi rủi ro dâng cao. Mỗi khi thị trường biến động mạnh, giá vàng thường đi ngang hoặc tăng, phản ánh niềm tin ăn sâu vào tâm lý về khả năng bảo toàn tài sản của kim loại này.
Việc dòng tiền lập tức tìm tới vàng trong thời điểm bất ổn toàn cầu cho thấy mức độ ăn sâu của hành vi này, ngay cả khi nhiều công cụ tài chính mới không ngừng xuất hiện.
Điều đó không chỉ xuất phát từ yếu tố tâm lý. Nhiều nghiên cứu dài hạn chỉ ra rằng vàng duy trì danh tiếng là tài sản an toàn bậc nhất trong nhiều thế kỷ.
Sự công nhận mang tính toàn cầu, tính chất trung lập về chính trị và việc không phụ thuộc vào uy tín tín dụng của bất kỳ tổ chức phát hành nào đã tạo cho vàng một nền tảng mà các tài sản “an toàn” mới vẫn chưa thể chứng minh.
Lịch sử cho thấy vàng đứng vững khi các tài sản khác lao dốc
Nhìn lại những giai đoạn thị trường hoảng loạn, một nhận định quen thuộc luôn được nhắc lại: khi bất định, nhà đầu tư tìm đến vàng.
Nhiều thống kê về các đợt bán tháo lớn cho thấy vàng thường đóng vai trò như một đối trọng, giảm thiểu thiệt hại khi cổ phiếu và các tài sản rủi ro đồng loạt suy yếu.
Trong các thời kỳ căng thẳng, từ lạm phát tăng tốc cho đến những cú sốc địa chính trị, hiệu quả của vàng với vai trò “hàng rào khủng hoảng” đã được kiểm chứng rõ ràng.
Các phân tích gần đây về diễn biến giá càng củng cố thông điệp này. Nghiên cứu theo dõi vàng trong nhiều năm cho thấy kim loại này thường tăng giá khi mức độ bất ổn tăng cao.
Dù biến động trong ngắn hạn có thể xảy ra, xu hướng dài hạn của nhà đầu tư tìm đến vàng mỗi khi lo ngại gia tăng tiếp tục lý giải vì sao vàng duy trì mức hấp dẫn đặc biệt trong giai đoạn căng thẳng.
Bitcoin vẫn mang tính đầu cơ cao dù được ví như “vàng số”
Dù được ví như “vàng kỹ thuật số”, bitcoin trên thực tế thường vận động giống một tài sản mang tính đầu cơ cao.
Trong nhiều đợt căng thẳng, bitcoin có xu hướng giảm cùng thị trường cổ phiếu do tâm lý tránh rủi ro, chứ không thể hiện vai trò tách biệt như vàng. Đây là lý do nhiều chuyên gia cho rằng trong biến động toàn cầu, vàng vẫn là nơi trú ẩn đáng tin cậy nhất.
Bitcoin không phải không có vai trò, nhưng vị trí thích hợp hơn của nó là tài sản mang tính rủi ro cao, phù hợp trong giai đoạn tâm lý lạc quan, thay vì là công cụ phòng vệ khi hệ thống tài chính đối mặt bất ổn.
Giáo sư Campbell Harvey từ Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke đã có nhiều nghiên cứu so sánh đặc tính an toàn của vàng và bitcoin. Ông cho rằng việc xem hai tài sản này là thay thế cho nhau là thiếu thận trọng, đồng thời nhấn mạnh rằng vai trò bảo đảm của vàng vẫn chưa thể bị thay thế.
Trái phiếu không còn giữ được vị thế an toàn tuyệt đối
Trong nhiều thập kỷ, trái phiếu chính phủ được xem như tài sản an toàn mặc định, đặc biệt trong các danh mục dạng 60/40. Tuy nhiên, chu kỳ lạm phát và lãi suất tăng mạnh gần đây đã khiến thị trường trái phiếu ghi nhận mức giảm sâu nhất trong lịch sử hiện đại.
Dù những nghiên cứu dài hạn chỉ ra rằng danh mục 60/40 vẫn có độ bền nhất định, thực tế cũng cho thấy khi lạm phát và cú sốc chính sách cùng xuất hiện, trái phiếu có thể trở nên rất mong manh.
Các chuyên gia tư vấn hiện nay cảnh báo rằng trái phiếu kỳ hạn dài đặc biệt nhạy cảm với lãi suất tăng và lạm phát. Nhiều báo cáo khuyến nghị nhà đầu tư xem xét rút ngắn kỳ hạn hoặc chuyển sang trái phiếu tín dụng và trái phiếu lãi suất thả nổi.
Chính sự thay đổi trong cách nhìn nhận vai trò của thu nhập cố định đã thúc đẩy nhiều người quay lại tìm kiếm vàng như một công cụ phòng vệ với lạm phát và rủi ro hệ thống.
Lý do vàng vẫn là trụ cột trong các danh mục phòng thủ
Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư không xem vàng là khoản đầu tư đầu cơ mà là một dạng bảo hiểm trước các tình huống cực đoan.
Khi xây dựng danh mục hướng đến khả năng chống chọi chu kỳ, vàng thường được xem là tài sản có xu hướng tăng giá khi lo lắng gia tăng, giúp bù đắp sự sụt giảm của cổ phiếu hoặc nguy cơ mất giá của tiền tệ.
Nhu cầu này thể hiện rõ qua diễn biến thị trường. Nhiều phân tích chỉ ra rằng vàng đang là tài sản trú ẩn được ưa chuộng nhất trong năm, khi nhu cầu tăng mạnh trong bối cảnh nhà đầu tư tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho danh mục truyền thống.
Giáo sư Campbell Harvey cũng cho biết, dù vàng vẫn biến động, nó thường có xu hướng đi ngược với cổ phiếu, điều mà một tài sản phòng ngừa khủng hoảng cần có.
