Vì sao Mỹ tăng tốc phát triển thủy phi cơ?

Dự án đầy tham vọng

Hai công ty tham gia dự án của DARPA là General Atomics Aeronautical Systems (GA-ASI) và Aurora Flight Science - một công ty con của Boeing. Cả hai sẽ phát triển các thiết kế cạnh tranh của riêng họ, DARPA đã đặt tên cho chương trình thủy phi cơ này Liberty Lifter Seaplane Wing-in-Ground Effect, hay gọi tắt là Liberty Lifter.

vi sao my tang toc phat trien thuy phi co hinh 1

Thiết kế thủy phi cơ của Aurora Flight Science cho dự án Liberty Lifter - Ảnh: Defense News.

Theo báo điện tử Defense News, Liberty Lifter là dự án rất tham vọng của DARPA. Bởi cơ quan này muốn phát triển một chiếc thủy phi cơ tầm xa, có kích thước và sức chứa tương đương với dòng máy bay vận tải chủ lực hiện nay của không quân Mỹ là C-17 Globemaster nhưng giá thành phải rẻ hơn.

Như vậy, loại thủy phi cơ mới phải có khả năng chở hơn 77 tấn hàng hóa, bao gồm xe tăng chiến đấu chủ lực M1 Abrams nặng 69 tấn, xe bọc thép, xe tải hoặc xe kéo. Tương tự những chiếc C-17 Globemaster, Liberty Lifter cũng phải chở được khoảng 100-102 lính dù hoặc 34-54 thương binh (nằm cáng hoặc không nằm cáng) cùng đội ngũ bác sĩ quân y.

Bên cạnh đó, DARPA cũng đòi hỏi dòng thủy phi cơ mới sẽ phải khả năng đi biển mạnh mẽ hơn một số phương tiện mặt nước của Hải quân. Ví dụ, những chiếc thuyền nhỏ thường bị giới hạn trong điều kiện gọi là trạng thái biển động cấp 3, nơi sóng cao khoảng 1,2 mét. Nhưng Liberty Lifter sẽ được yêu cầu cất cánh và hạ cánh ở trạng thái biển động cấp 4, khi sóng cao tới 2,5 m.

Ở trạng thái biển động cấp 5, khi sóng được coi là dữ dội và cao tới 4 m, những chiếc thủy phi cơ này vẫn phải có khả năng duy trì hoạt động. Cần biết, trong thang đo của Hải quân Mỹ thì biển động cấp 5 là điểm mốc mà các điều kiện hàng hải bắt đầu đe dọa khả năng thực hiện các nhiệm vụ tiếp tế trên biển giữa các tàu phụ trợ và tàu chiến.

DARPA cho biết Liberty Lifter cũng phải có khả năng bay kéo dài gần mặt nước. Trọng tâm của chương trình là thiết kế, chế tạo và thử nghiệm thủy phi cơ có thể hoạt động hiệu quả ở độ cao dưới 30 mét so với mặt biển, có thể giữ độ cao bay hành trình 3.000 mét và vận chuyển trọng tải lớn với tốc độ nhanh hơn các phương tiện không vận trên biển hiện tại của Hải quân Mỹ.

Các thiết kế ban đầu như thế nào?

Christopher Kent, giám đốc dự án Liberty Lifter của DARPA cho biết, “GA-ASI và Aurora Flight Science đã thực hiện các phương pháp thiết kế khác biệt rõ rệt. Vì thế, DARPA đang nóng lòng chờ màn trình diễn của các bản thử nghiệm khi cả hai nhóm hoàn thiện các thiết kế cơ bản của mình trong giai đoạn 1”.

vi sao my tang toc phat trien thuy phi co hinh 2

Thiết kế thủy phi cơ của GA-ASI cho dự án Liberty Lifter - Ảnh: Defense News

Giai đoạn 1 của dự án Liberty Lifter có thời hạn 18 tháng, bao gồm 6 tháng thiết kế ý tưởng và 9 tháng hoàn thiện thiết kế, kết thúc bằng đánh giá thiết kế sơ bộ. Thêm 3 tháng nữa để lập kế hoạch sản xuất và đánh giá kế hoạch thử nghiệm trước khi tiến hành trình diễn.

Aurora Flight Science đang theo đuổi hướng thiết kế một loại thủy phi cơ kiểu truyền thống. Máy bay của Aurora có thân đơn, đôi cánh cao, bộ ổn định ngang rộng ở đuôi và 8 động cơ phản lực cánh quạt. Đầu cánh của máy bay cụp xuống nhưng sẽ không chạm vào mặt nước. Aurora cho biết máy bay của họ có thể chở 2 phương tiện chiến đấu đổ bộ của thủy quân lục chiến hoặc 6 container loại 20 feet.

GA-ASI thì đề xuất một thiết kế hai thân, có cánh giữa, mà DARPA cho biết là nhằm tối ưu hóa sự ổn định của thủy phi cơ trên mặt nước. Máy bay của họ sẽ trang bị 12 động cơ cánh quạt tua-bin. Bản vẽ thiết kế ban đầu cũng cho thấy có các bộ ổn định gắn trên mũi kép của chiếc thủy phi cơ này.

Thay vì chất hoặc dỡ hàng hóa từ cửa sau và đường dốc kiểu truyền thống, như trường hợp của C-17, GA-ASI đưa ra ý tưởng mới. Theo đó, khi chất dỡ hàng hóa, phần mũi máy bay sẽ nâng lên để mở ra khoang hàng. Các phương tiện được triển khai trực tiếp từ phía trước, qua một đường dốc xuống bãi biển.

Chủ tịch GA-ASI, David Alexander cho biết: “GA-ASI cam kết thúc đẩy thiết kế thủy phi cơ chở hàng có khả năng vận chuyển hàng hóa nặng và sử dụng hiệu ứng ‘Cánh trên mặt đất’ để cách mạng hóa phương tiện vận tải. Kinh nghiệm của chúng tôi về máy bay hàng hải như MQ-9B SkyGuardian và SeaGuardian sẽ giúp nâng cao khả năng của Liberty Lifter”.

Chỉ dấu về chiến lược mới

Việc Bộ quốc phòng Mỹ quan tâm đến thủy phi cơ vận tải là ví dụ mới nhất về việc họ đang điều chỉnh các khả năng kết hợp hàng không truyền thống với môi trường hàng hải. Theo Defense News, Lầu Năm Góc ngày càng lo ngại về khả năng xảy ra một cuộc xung đột ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ đòi hỏi năng lực hàng hải được cải thiện.

vi sao my tang toc phat trien thuy phi co hinh 3

Mỹ cũng nhắm đến dòng máy bay “lưỡng cư” tương tự chiếc ShinMaywa US-2 của Nhật Bản - Ảnh: Defense News

Đã có nhiều dự án được phát triển hoặc đang lên kế hoạch nhằm phục vụ chiến lược mới này. Ví dụ, vào năm 2021, Phòng thí nghiệm Nghiên cứu của Không quân Mỹ đã thử nghiệm một loại đạn tấn công trực tiếp dẫn đường bằng GPS được sửa đổi đặc biệt để tấn công các mục tiêu trên mặt nước.

Cũng trong năm ngoái, Bộ Tư lệnh hoạt động đặc biệt của Không quân Mỹ tuyên bố sẽ phát triển một phiên bản đổ bộ cho dòng máy bay MC-130J Commando II. Theo đó, khi được trang bị phao có thể tháo rời, những chiếc vận tải cơ có sức chuyên chở 30 tấn này sẽ trở thành dòng máy bay “lưỡng cư”, đem lại khả năng triển khai linh hoạt, phù hợp với chiến lược mới.

Trong một diễn biến liên quan, hồi tháng 2/2022, các phi công Mỹ cũng đã tiếp cận sâu với dòng máy bay đổ bộ “lưỡng cư” (có thể hạ cánh cả trên đường băng cũng như trên mặt nước) ShinMaywa US-2 của Nhật Bản khi tham gia cuộc cuộc tập trận Cope North. Điều đó cho thấy, quân đội Mỹ đang rất nghiêm túc xem xét khả năng chế tạo một biến thể “lưỡng cư” tương tự cho lực lượng vận tải đường không của mình.

Nguyễn Khánh

Xem thêm

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

(CLO) Tại Bắc Kinh, một robot hình người vừa chạy 100m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục 9,58 giây mà Usain Bolt lập năm 2009. Sự kiện làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng biến những màn trình diễn của robot thành giá trị thương mại thực sự cũng như hiệu quả của dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành này.

Cỡ chữ bài viết: