Hiện nay có hơn 4,5 triệu podcast đang được sản xuất toàn cầu, trong khi doanh thu quảng cáo podcast dự kiến đạt khoảng 5 tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, theo YouTube, đầu năm 2025 đã có khoảng 1 tỷ người xem podcast mỗi tháng, với tổng thời lượng xem vượt 100 triệu giờ mỗi ngày.
Những con số này không chỉ phản ánh sự tăng trưởng đơn thuần của một loại hình nội dung, mà còn cho thấy podcast đã thực sự trở thành một hệ sinh thái truyền thông toàn cầu, nơi âm thanh, hình ảnh và nền tảng số hội tụ, định hình lại cách con người tiếp nhận thông tin trong kỷ nguyên số.
Từ hiện tượng 'ngách' đến ngành công nghiệp truyền thông toàn cầu
Trong hơn một thập kỷ qua, podcast đã chuyển mình từ một hình thức nội dung 'ngách' sang một ngành công nghiệp truyền thông quy mô lớn.
Theo Statista (2025), số lượng người nghe podcast trên toàn cầu đã vượt mốc nửa tỷ người và tiếp tục tăng đều qua từng năm. Điều đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng này không còn tập trung ở các thị trường phát triển như Mỹ hay châu Âu, mà đã lan rộng sang châu Á - Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.
Một báo cáo của Statista về thị trường podcasting cũng cho biết thế giới hiện có khoảng 3,5 triệu podcast hoạt động thường xuyên, với hàng trăm triệu tập nội dung được sản xuất mỗi năm. Điều này biến podcast trở thành một trong những hệ thống nội dung phi tập trung lớn nhất từng được tạo ra trong kỷ nguyên số.
Sự phát triển này phản ánh một xu hướng rõ ràng: người dùng không còn muốn “xem nội dung đại trà”, mà chuyển sang tiêu thụ nội dung theo nhu cầu cá nhân hóa, linh hoạt và có thể nghe mọi lúc, mọi nơi.
Khi công chúng nghe theo nhu cầu, phát thanh chuyển sang nội dung linh hoạt đa nền tảng
Ở góc độ khu vực, ông Andrew William Ronald Davies, Trưởng ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương nhận định, podcast có nhiều điểm khác biệt so với phát thanh truyền thống. Theo ông, người nghe có thể lựa chọn nội dung và thời điểm nghe phù hợp; chương trình được sản xuất sẵn thay vì phát trực tiếp; không khí thể hiện gần gũi, mang tính trò chuyện tự nhiên; thời lượng linh hoạt, không bị bó buộc bởi khung giờ phát sóng hay phong cách của một đài phát thanh cụ thể.
"Bên cạnh đó, podcast được phân phối trên nhiều nền tảng khác nhau, tập trung vào các chủ đề chuyên biệt phục vụ nhóm khán giả quan tâm sâu, có giá trị nghe lại lâu dài và có khả năng tiếp cận phạm vi toàn cầu", ông nói.
Cùng quan điểm về sự thay đổi hành vi công chúng, bà Justine Anne Kelly, Trưởng Bộ phận Nội dung và Chiến lược Âm thanh - Đài ABC, cho biết các cơ quan truyền thông quốc tế đang chuyển hướng mạnh sang podcast để tiếp cận các nhóm khán giả nhỏ, có sở thích chuyên biệt, đặc biệt là những người không còn duy trì thói quen nghe radio truyền thống.
Theo bà, nhiều cơ quan truyền thông lớn như BBC hay ABC đặt mục tiêu thu hút khán giả trẻ, dưới 35 tuổi thông qua podcast. Nhiều cơ quan truyền thông đã thành lập các nhóm chuyên sản xuất podcast riêng, đồng thời hợp tác với các công ty sản xuất bên ngoài để đa dạng hóa ý tưởng, định dạng chương trình và đội ngũ sáng tạo. Các đơn vị cũng ưu tiên lựa chọn người nổi tiếng hoặc những nhân vật có sức ảnh hưởng làm người dẫn chương trình nhằm tăng khả năng thu hút công chúng.
Từ thực tiễn triển khai tại nhiều cơ quan truyền thông quốc tế, bà Justine Anne Kelly cho rằng, các đài phát thanh có thể xây dựng lộ trình phát triển podcast theo hướng linh hoạt, trước hết là tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có thay vì đầu tư quá lớn ngay từ đầu. Theo bà, trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế, các đơn vị hoàn toàn có thể bắt đầu từ chính đội ngũ nhân sự hiện tại, kết hợp sử dụng ngân sách thường niên, đồng thời khai thác hiệu quả hệ thống thiết bị và hạ tầng sẵn có để từng bước hình thành sản phẩm podcast.
Bà cũng nhấn mạnh rằng, mỗi cơ quan báo chí cần xác định rõ lợi thế nội dung của mình để lựa chọn hướng phát triển phù hợp, có thể bắt đầu từ các lĩnh vực như thời sự, văn hóa - nghệ thuật hoặc các mảng chuyên sâu vốn có thế mạnh sẵn.
Cùng với đó, việc lựa chọn người dẫn chương trình phù hợp, bao gồm các MC có sức ảnh hưởng, nhà báo giàu kinh nghiệm hoặc đội ngũ phóng viên trẻ có tiềm năng sáng tạo, sẽ góp phần tạo nên bản sắc riêng cho từng sản phẩm podcast.
Bên cạnh việc xây dựng nội dung mới, bà Justine Anne Kelly cho rằng một hướng đi hiệu quả khác là chuyển đổi các chương trình phát thanh hiện có sang định dạng podcast, thông qua việc tinh gọn thời lượng, tăng tính linh hoạt và điều chỉnh cách thể hiện để phù hợp hơn với thói quen nghe theo nhu cầu của công chúng trong môi trường số.
Biểu tượng của chuyển đổi số phát thanh
Tại Việt Nam, podcast đang từng bước được các cơ quan báo chí, đặc biệt là các cơ quan phát thanh - truyền hình, quan tâm đầu tư và phát triển.
Lần đầu tiên sau 17 kỳ tổ chức, Liên hoan Phát thanh toàn quốc đưa podcast vào thi chính thức. Trong tổng số 343 tác phẩm dự thi ở các thể loại, riêng podcast có tới 97 tác phẩm, cho thấy xu hướng phát triển mạnh mẽ của nội dung âm thanh trên nền tảng số.
Theo ông Đỗ Tiến Sỹ, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam kỷ nguyên số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với lĩnh vực báo chí - truyền thông nói chung và phát thanh nói riêng.
Trong bối cảnh đó, phát thanh không còn bị giới hạn trong mô hình nghe truyền thống qua radio, mà đã mở rộng sang các nền tảng số, thiết bị di động và ứng dụng thông minh. Công chúng hiện nay có thể tiếp cận nội dung theo nhu cầu, tương tác hai chiều, cá nhân hóa trải nghiệm và lưu trữ, tìm kiếm lại các chương trình yêu thích một cách thuận tiện.
Những thay đổi đó, theo ông, đặt ra yêu cầu tất yếu đối với ngành phát thanh: không thể bằng lòng với mô hình cũ, mà phải chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ và tận dụng các phương thức truyền thông hiện đại để thích ứng và phát triển bền vững.
"Trong tiến trình chuyển đổi đó, podcast nổi lên như một hình thức tiêu biểu, là giải pháp hiệu quả để phát thanh thích ứng với môi trường số hóa, đồng thời vẫn giữ được ‘bản sắc’ và ‘chất riêng’ của phát thanh - đó là chiều sâu nội dung, tính gần gũi và khả năng kết nối cảm xúc với công chúng", ông nhấn mạnh.
Theo ông Đỗ Tiến Sỹ, podcast không còn là một khái niệm mang tính thời thượng, mà đã trở thành hành động, quyết tâm và động lực hiện đại hóa, mở ra những không gian sáng tạo rộng lớn cho những người làm phát thanh.
Ông đánh giá: "Đây cũng là biểu tượng của chuyển đổi số phát thanh; tiếp tục lan tỏa tiếng nói của sự yêu thương, tử tế; là phương tiện truyền thông hữu hiệu phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, góp phần thổi bùng khát vọng hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới".
Từ thực tiễn phát triển và mức độ phổ biến ngày càng rộng của podcast, ông Ngô Thiệu Phong, Tổng Biên tập Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam cho rằng, podcast đã và đang được công chúng đón nhận rộng rãi trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Ông dẫn chứng rằng ngay cả trên các chuyến bay đường dài, mục podcast đã được tích hợp cùng phim ảnh, âm nhạc trong hệ thống giải trí cá nhân, cho thấy đây là loại hình nội dung thực sự tồn tại vì được công chúng lựa chọn và chấp nhận.
"Việc podcast ngày càng phổ biến trên nhiều nền tảng cho thấy đây không còn là xu hướng mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong cách công chúng tiếp cận thông tin hiện nay", ông nhấn mạnh
