5 vấn đề các tòa soạn cần giải quyết ngay

(CLO) Nhiều tòa soạn đã biết cần thay đổi điều gì để thích nghi với thời đại AI, nhưng không ít nơi vẫn mắc kẹt trong cách làm báo cũ.

Ai cũng biết báo chí đang thay đổi. Các tòa soạn đều nói về AI, tương tác với độc giả, xây dựng niềm tin hay thu hút khán giả trẻ. Nhưng theo Nghiên cứu Tòa soạn Tương lai 2026 của FT Strategies và WAN-IFRA, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu chiến lược. Vấn đề là nhiều tòa soạn đã biết mình cần làm gì, nhưng những thay đổi đó vẫn chưa xuất hiện trong công việc hàng ngày.

Nghiên cứu chỉ ra 5 vấn đề mà các lãnh đạo tòa soạn cần giải quyết nếu muốn thích nghi với môi trường truyền thông đang thay đổi nhanh chóng:

AI đang trở thành xu hướng tất yếu trong các tòa soạn, nhưng nhiều đơn vị vẫn chưa đầu tư đủ nhân lực và kỹ năng để khai thác hiệu quả công nghệ này. Ảnh: INMA
AI đang trở thành xu hướng tất yếu trong các tòa soạn, nhưng nhiều đơn vị vẫn chưa đầu tư đủ nhân lực và kỹ năng để khai thác hiệu quả công nghệ này. Ảnh: INMA

Chiến lược vẫn nằm trên giấy

Nhiều cơ quan báo chí đã xác định được hướng đi và mục tiêu phát triển. Thế nhưng khi bước vào các cuộc họp hay quá trình lựa chọn đề tài, những định hướng đó lại không được áp dụng một cách nhất quán.

Quá tập trung vào xuất bản, quá ít chú ý đến độc giả

Nhiều tòa soạn hiện vẫn dành phần lớn nguồn lực cho việc sản xuất và đăng tải nội dung. Trong khi đó, các hoạt động như lắng nghe phản hồi, giải thích quy trình tác nghiệp hay đối thoại với cộng đồng lại chưa được chú trọng đúng mức.

Nghiên cứu cho rằng đây là một trong những nguyên nhân khiến báo chí gặp khó khăn trong việc xây dựng niềm tin với công chúng.

Ngày nay, độc giả không chỉ muốn đọc tin tức. Họ muốn hiểu các nhà báo đã thu thập thông tin như thế nào, muốn được đặt câu hỏi và cảm thấy tiếng nói của mình được lắng nghe. Vì vậy, bài báo không còn là điểm kết thúc mà chỉ là một phần trong mối quan hệ giữa tòa soạn và độc giả.

Làm nội dung theo nền tảng thay vì theo nhu cầu người dùng

Một phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là phần lớn tòa soạn vẫn bắt đầu quy trình sản xuất nội dung bằng việc xác định định dạng.

Các cuộc thảo luận thường xoay quanh việc bài viết sẽ đăng web, báo in, video hay mạng xã hội. Trong khi đó, câu hỏi quan trọng hơn lại là độc giả đang cần gì.

Quy trình làm báo nên bắt đầu từ nhu cầu của người dùng. Họ cần được cập nhật nhanh, cần được giải thích một vấn đề phức tạp hay cần sự kết nối cảm xúc với câu chuyện? Chỉ sau khi trả lời được những câu hỏi đó, tòa soạn mới nên quyết định hình thức thể hiện phù hợp.

Trong bối cảnh AI có thể tạo ra lượng lớn nội dung tương tự nhau, những câu chuyện gốc, các bài phân tích chuyên sâu và sự am hiểu cộng đồng sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của báo chí.

Xem AI là công nghệ thay vì công cụ hỗ trợ làm báo

Nghiên cứu cho thấy rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng AI không phải là công nghệ. Nhiều tòa soạn vẫn loay hoay vì thiếu kỹ năng, chưa xác định được AI sẽ giải quyết bài toán nào và còn tồn tại tâm lý e ngại thay đổi.

Các lãnh đạo báo chí cần ngừng đặt câu hỏi nên mua công cụ nào và thay vào đó tập trung vào việc AI có thể giúp cải thiện hoạt động đưa tin ra sao. AI có thể hỗ trợ điều tra, phân tích dữ liệu, khai thác kho tư liệu hoặc tự động hóa các công việc lặp đi lặp lại để phóng viên có thêm thời gian cho những nhiệm vụ đòi hỏi tư duy và sáng tạo.

Nếu chỉ sử dụng AI để sản xuất nhiều nội dung hơn với ít nhân lực hơn, đó đơn thuần là tăng tốc quy trình cũ chứ chưa phải chuyển đổi thực sự.

Thiếu kế hoạch phát triển kỹ năng dài hạn

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhiều tòa soạn nhận thức rõ nhu cầu về những kỹ năng mới nhưng chưa xây dựng được hệ thống đào tạo bài bản.

Việc học hỏi vẫn chủ yếu dựa vào tinh thần tự học của từng cá nhân hoặc các khóa tập huấn ngắn hạn. Trong khi đó, tòa soạn tương lai sẽ cần nhiều năng lực mới như sử dụng AI, sản xuất video, kể chuyện bằng hình ảnh, phân tích dữ liệu hay xây dựng cộng đồng độc giả.

Mục tiêu không phải biến mọi nhà báo thành chuyên gia ở mọi lĩnh vực. Điều quan trọng là xác định rõ những kỹ năng nào phục vụ trực tiếp cho chiến lược phát triển của tòa soạn và đầu tư có trọng tâm cho những kỹ năng đó.

Theo Nghiên cứu Tòa soạn Tương lai 2026, hầu hết lãnh đạo báo chí hiện nay đều hiểu rằng AI đang thay đổi ngành truyền thông, niềm tin của công chúng đang dịch chuyển và độc giả trẻ có những kỳ vọng khác trước. Nhưng hiểu thôi là chưa đủ.

Những tòa soạn thành công trong những năm tới sẽ là những nơi biến các mục tiêu chiến lược thành hành động cụ thể trong từng cuộc họp, từng quyết định biên tập và từng thay đổi trong cách làm việc hàng ngày của đội ngũ phóng viên, biên tập viên.

Xem thêm

Nhà báo Nguyễn Tri Thức

Tòa soạn cần một 'bộ lọc' đủ chặt trước cuộc đua tốc độ

(CLO) Trong cuộc đua tốc độ của báo chí hiện đại, những sai sót tưởng như rất nhỏ trong con số, chức danh, địa danh hay nguồn tin chưa được kiểm chứng có thể trở thành rủi ro lớn khi sản phẩm đã xuất bản. Vì vậy, xây dựng “bộ lọc” kiểm duyệt nội bộ với những điểm dừng và trách nhiệm rõ ràng là yêu cầu thiết yếu để mỗi tòa soạn chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ quy trình sản xuất nội dung.

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

Cỡ chữ bài viết: