Ấn Độ với kế hoạch sở hữu 1.000 máy bay chiến đấu

Kế hoạch mua sắm khổng lồ

Không quân Ấn Độ đang hướng tới mục tiêu đạt quy mô 60 phi đội (khoảng 1.000 chiếc) máy bay chiến đấu vào năm 2047, cột mốc kỷ niệm 100 năm lập quốc. Trong lộ trình này, New Delhi đang muốn bổ sung trước một lượng lớn chiến đấu cơ thế hệ 4,5 hoặc thế hệ 5 vì trong 10-12 năm tới, họ sẽ phải loại biên các tiêm kích SEPECAT Jaguar, Mirage-2000 và MiG-29.

Tờ Economic Times hôm 11/3 cho biết, một ủy ban cấp cao do Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ, Rajesh Kumar Singh đứng đầu đã chấp thuận đề xuất mua 114 máy bay chiến đấu thế hệ mới cho không quân nước này thông qua một cuộc đấu thầu toàn cầu có quy mô lên đến 20 tỷ USD.

Những ứng viên có khả năng dự thầu bao gồm Dassault Rafale, JAS Gripen, Eurofighter Typhoon, MiG-31, F-16 và cả F-15 Strike Eagle. Không quân Ấn Độ cũng đang tìm cách tổ chức các cuộc thử nghiệm nhằm xác định khả năng của các máy bay có thể dự thầu với hy vọng đẩy nhanh hơn nữa tiến độ.

Cũng không loại trừ khả năng đợt mua sắm khổng lồ này sẽ được chia thành các gói thầu nhỏ, khi những ngày qua trên các diễn đàn quân sự tại Ấn Độ và châu Á rộ lên thông tin Ấn Độ đã kết thúc các cuộc đàm phán về việc mua 26 tiêm kích hạm Rafale M từ Pháp với giá khoảng 7,6 tỷ USD.

Hiện các bên liên quan chưa xác nhận thông tin này. Nhưng nếu quả thực New Delhi mua Rafale M thì điều này cũng không gây ngạc nhiên. Bởi lẽ, không quân Ấn Độ đang sở hữu 36 chiếc Rafale (phiên bản DH và EH, tiêm kích đa nhiệm 2 chỗ và 1 chỗ) mua từ tập đoàn Dassault của Pháp từ năm 2020 với giá 8,7 tỷ USD.

Nhưng trước khi có sự xác nhận chính thức từ giới chức Ấn Độ, những đồn đoán về thương vụ 26 chiếc Rafale M vẫn chỉ được xem như một thông tin tham khảo. Và con số máy bay này cũng chưa thấm vào đâu so với nhu cầu 114 chiếc tiêm kích của đợt mua sắm mà Ấn Độ vừa công bố.

Gian nan những chương trình tiêm kích nội địa

Bên cạnh việc mua sắm, Ấn Độ cũng đặt nhiều kỳ vọng vào các dự án chế tạo chiến đấu cơ nội địa. Trong số này, nổi bật là các chương trình tiêm kích hạng nhẹ HAL Tejas được phát triển bởi Hindustan Aeronautics Limited (HAL) và chương trình Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) chế tạo một mẫu tiêm kích hạng nặng tương đương Su-57 và F-35.

Chương trình HAL Tejas đã bước vào sản xuất hàng loạt bản Mark 1. Nhưng kế hoạch này phát sinh nhiều chậm trễ chủ yếu do gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19 và căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Việc giao động cơ F404 từ GE Aerospace cho Ấn Độ đã bị trì hoãn gần một năm. Do đó, HAL đã phải vật lộn để đáp ứng các cam kết giao hàng của mình, với số lượng bàn giao dự kiến ​​khá khiêm tốn trong năm 2025.

Trong khi đó, Cơ quan Phát triển Hàng không Ấn Độ (ADA) đã hoàn tất quá trình thiết kế và chuẩn bị cho bay thử bản nâng cấp HAL Tejas bản nâng cấp Mark 2 vào tháng 10 này. Trong một cuộc họp báo vào đầu tháng 10/2024, ông Amar Preet Sing, khi đó mới được bổ nhiệm làm Tư lệnh không quân Ấn Độ tiết lộ chuyến bay thử đầu tiên của Tejas Mark 2 dự kiến ​​sẽ diễn ra vào tháng 10/2025.

Có trọng lượng cất cánh 17,5 tấn, tốc độ tối đa Mach 1,6 (1970 km/h), cánh canard cho khả năng cơ động cực cao và một động cơ General Electric F414-INS6 mạnh mẽ, HAL Tejas Mark 2 mang theo 6,5 tấn vũ khí bao gồm cả tên lửa hành trình Brahmos-NG có tầm bắn 500 km cùng nhiều loại tên lửa đối không hiện đại.   

Tuy nhiên, số phận của AMCA vẫn còn khá ngổn ngang. Bắt đầu như một chương trình song song với chương trình Sukhoi/HAL FGFA do Ấn Độ và Nga hợp tác từ năm 2010, AMCA nhắm đến việc thiết kế một máy bay chiến đấu thế hệ 5 có trọng lượng cất cánh lên đến 25 tấn, tối ưu hóa cho khả năng siêu hành trình và tiết diện radar thấp.

Tại triển lãm hàng không Aero India 2015, lần đầu tiên cấu hình thiết kế cơ bản của AMCA đã được hoàn thiện. Đến Aero India 2025, một mô hình kỹ thuật quy mô đầy đủ của chiến đấu cơ thế hệ 5 này đã được ADA trình diễn công khai lần đầu tiên.

Trong sự kiện, ADA cũng vạch ra lộ trình phát triển 10 năm để triển khai năm nguyên mẫu AMCA sau khi giai đoạn phát triển kỹ thuật quy mô đầy đủ bắt đầu hồi tháng 4/2024. Hiên một liên doanh bao gồm ADA, HAL và một công ty tư nhân đang được thành lập để phát triển và sản xuất chiếc tiêm kích này.

Thông số kỹ thuật dự kiến của AMCA cho thấy, chiếc tiêm kích tàng hình thế hệ 5 này có thể đạt tốc độ Mach 2,15 (2600 km/h), tầm bay 3400 km và bán kính chiến đấu 1600 km. AMCA dự kiến ​​sẽ có các cảm biến thụ động phân tán với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) để hợp nhất dữ liệu đa cảm biến nhằm tăng cường nhận thức về tình huống và hoạt động song song với bộ tác chiến điện tử (EW) tiên tiến.

Những lời mời hấp dẫn từ Nga và Mỹ

Kế hoạch mở rộng phi đội chiến đấu cơ của Ấn Độ nhận được sự quan tâm rất lớn của Nga và Mỹ. Và những lời mời chào hấp dẫn cũng đã gửi tới New Delhi.

Trong chuyến thăm Nhà Trắng của thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hồi giữa tháng 2, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có thể tăng doanh số bán vũ khí cho New Delhi, ngụ ý rằng quốc gia Nam Á này có thể được cung cấp máy bay chiến đấu Lockheed Martin F-35 Lightning II thế hệ thứ 5.   

“Chúng tôi sẽ tăng doanh số bán vũ khí cho Ấn Độ lên hàng tỷ USD. Chúng tôi cũng đang mở đường để cuối cùng cung cấp cho Ấn Độ máy bay chiến đấu tàng hình F-35”, Tổng thống Donald Trump nói với các phóng viên.

Lời chào hàng của ông Trump liên quan đến máy bay chiến đấu thế hệ 5 được đưa ra sau khi Nga chào bán tiêm kích Sukhoi Su-57 (tên định đanh NATO là “Felon”) cho Ấn Độ trong triển lãm hàng không Aero India 25 diễn ra vào tháng 2.

Cho đến nay, New Delhi vẫn chưa cam kết mua cả hai loại máy bay này. Tuy nhiên, đại sứ Nga tại Ấn Độ, Denis Alipov, cho rằng Moscow sẽ sẵn sàng đưa ra các điều khoản tuyệt vời cho Su-57. Trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình India Today, ông Alipov cũng ca ngợi khả năng của máy bay do Sukhoi và những lợi ích Ấn Độ có thể có được từ thỏa thuận.

“Chúng tôi đang cung cấp máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm của mình. Chúng tôi có máy tốt nhất, Sukhoi-57. Chúng tôi vừa trình diễn nó tại Aero India vào tháng trước ở Bangalore. Nó rất cạnh tranh”, Đại sứ Alipov giải thích trong buổi trả lời hãng thông tấn TASS.

“Chúng tôi không chỉ cung cấp để bán mà còn để đồng sản xuất. Chúng tôi cung cấp chia sẻ công nghệ. Chúng tôi cung cấp một ngành công nghiệp với việc tạo ra các cơ sở cần thiết cho sản xuất. Chúng tôi cởi mở với những thay đổi về cấu hình. Vì vậy, đây là một thỏa thuận rất có lợi nhuận mà chúng tôi cung cấp cho Ấn Độ”, ông nói thêm.

Liệu Ấn Độ sẽ chọn phương án nào?

Dù Nga sẵn sàng cung cấp nhiều hơn những gì Mỹ sẽ hoặc có thể cung cấp, bao gồm cả việc chuyển giao công nghệ cụ thể nhưng hiện Moscow đang phải vật lộn để sản xuất Su-57 với số lượng lớn. Miễn là cuộc chiến ở Ukraine vẫn tiếp diễn, điều đó sẽ không thay đổi, và ngay cả khi cuộc chiến kết thúc vào ngày mai, Nga cũng có thể cần nhiều năm để tăng tốc sản xuất.

Trong khi đó, nhà sản xuất Lockheed Martin của Mỹ đã nhận đủ đơn đặt hàng F-35 trong nhiều năm tới và New Delhi không thể mong đợi F-35 sẽ ra mắt sớm hơn Su-57.

Tiến sĩ Ashley Tellis - nghiên cứu viên cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết: “Khả năng hợp tác sản xuất F-35 cũng không cao vì Thủ tướng Modi sẽ muốn đặt nhà máy tại Ấn Độ. Hơn nữa, việc Mỹ giám sát đáng kể người dùng cuối trong trường hợp bán F-35 có thể cũng sẽ không được Ấn Độ hoan nghênh”.

Với những thách thức kể trên, các chuyên gia cho rằng kịch bản dễ xảy ra nhất là Ấn Độ sẽ đẩy mạnh nỗ lực phát triển và sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm trong nước với giá cả phải chăng. Nhưng như đã phân tích, đó cũng là một hành trình cũng đầy chông gai.

Trong lúc đó, khả năng bổ sung 114 chiến đấu cơ thế hệ 4.5 theo đúng kế hoạch cũng là câu hỏi lớn với Ấn Độ bởi các nhà sản xuất nước ngoài đều quá tải. Chẳng hạn như đơn đặt hàng tồn đọng của Dassault Aviation cho tiêm kích Rafale hiện đã lên tới 256 may bay, bao gồm 190 chiếc cho khách hàng quốc tế và 56 chiếc cho không quân Pháp.

Với tốc độ sản xuất hiện tại - dự kiến ​​sẽ tăng lên 3 máy bay mỗi tháng - tập đoàn Dassault Aviation cũng ​​cần khoảng 7 năm mới có thể hoàn thành hết các đơn hàng hiện tại. Do đó, vẫn phải chờ xem New Delhi sẽ lựa chọn thêm các ứng cử viên nào cho kịp bổ sung hơn 100 máy bay chiến đấu trong vòng 4-5 năm tới.