Báo chí 2026: Niềm tin xuống thấp, áp lực từ AI gia tăng

Theo báo cáo xu hướng báo chí và công nghệ mới nhất của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (RISJ) công bố hôm 12/1, mức độ lạc quan về tương lai ngành báo chí đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay. Chỉ 38% lãnh đạo báo chí được hỏi cho biết họ tin tưởng vào triển vọng của ngành trong năm tới, giảm mạnh so với mức 60% của 4 năm trước.

Những mối lo lớn nhất được nêu ra gồm sự gián đoạn do AI, áp lực từ giới chính trị và việc người sáng tạo nội dung thu hút sự chú ý của công chúng, khiến báo chí truyền thống có nguy cơ bị lu mờ.

Ở cấp độ từng tòa soạn, bức tranh có phần bớt u ám hơn. Khoảng 53% lãnh đạo truyền thông cho biết họ lạc quan về hoạt động kinh doanh của chính cơ quan mình, dù kém tin tưởng vào toàn ngành.

untitled.png
Ảnh minh họa.

Báo cáo được xây dựng từ các cuộc phỏng vấn với 280 lãnh đạo báo chí tại 51 quốc gia, chủ yếu là tổng biên tập và CEO. Đối tượng khảo sát tập trung nhiều ở Anh, Mỹ và châu Âu, đồng thời bao gồm đại diện từ Philippines, Việt Nam, Mexico, Ai Cập, Kenya, Uruguay và một số quốc gia khác.

Báo cáo cho thấy năm 2026 sẽ chứng kiến sự phổ biến của nhiều khái niệm mới như “nội dung linh hoạt”, “AEO” (tối ưu hóa công cụ trả lời), “nguồn gốc kỹ thuật số” hay “mã hóa cảm xúc”. Trong đó, nội dung linh hoạt được mô tả là dạng nội dung không cố định, có thể thay đổi theo thời gian thực dựa trên ngữ cảnh, vị trí, thời điểm hoặc hành vi người dùng, với sự hỗ trợ của AI. Điều này buộc các tòa soạn phải chuyển từ tư duy viết “bài báo hoàn chỉnh” sang xây dựng các đơn vị nội dung nhỏ, có thể tái tổ hợp.

Xu hướng này gắn liền với sự xuất hiện của các trình duyệt và ứng dụng tích hợp AI, như Perplexity Comet, Huxe hay ChatGPT Pulse, vốn tổng hợp tin tức thành các bản tóm tắt cá nhân hóa. Hơn 75% người được khảo sát nhận định các nền tảng thông minh này sẽ có tác động lớn hoặc rất lớn đến hoạt động của các nhà xuất bản tin tức.

Báo cáo cũng chỉ ra sự suy giảm rõ rệt của lưu lượng truy cập từ Google. Dữ liệu Chartbeat từ 2.500 trang web cho thấy lượng truy cập tìm kiếm trên Google giảm 33% trên toàn cầu và giảm 38% tại Mỹ. Lưu lượng từ Google Discover cũng giảm 21%. Một số loại nội dung như báo chí dịch vụ, hướng dẫn du lịch hay bài viết dạng “xem gì tối nay” bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trước thực tế này, nhiều tòa soạn cho biết sẽ điều chỉnh ưu tiên biên tập trong năm 2026, tập trung vào các bài điều tra gốc, phân tích bối cảnh và câu chuyện mang yếu tố con người, những nội dung được đánh giá là khó bị các chatbot và công cụ tổng hợp tin tức dựa trên AI thay thế.

Một thay đổi đáng chú ý khác là việc các tòa soạn thúc đẩy nhà báo hành xử giống người sáng tạo nội dung hơn. Báo cáo cho thấy 70% lãnh đạo lo ngại người sáng tạo đang chiếm quá nhiều thời gian và sự chú ý của công chúng, trong khi 39% sợ mất các biên tập viên giỏi vào hệ sinh thái sáng tạo nội dung, nơi mang lại nhiều quyền kiểm soát và tiềm năng thu nhập cao hơn.

Để ứng phó, 76% người được hỏi cho biết họ sẽ khuyến khích nhà báo xây dựng hình ảnh cá nhân mạnh hơn. Khoảng một nửa dự kiến hợp tác với người sáng tạo để phân phối nội dung, 31% cân nhắc thuê họ quản lý mạng xã hội và 28% có kế hoạch lập các studio hoặc liên doanh sáng tạo.

Các tòa soạn cũng dự định tăng cường hiện diện trên YouTube và các nền tảng AI trong năm 2026, đồng thời giảm phụ thuộc vào Facebook và X.

Việc ứng dụng AI trong các tổ chức tin tức được dự báo tiếp tục mở rộng. Theo báo cáo, 97% người tham gia khảo sát coi tự động hóa hậu cần là quan trọng, 82% ưu tiên AI cho thu thập tin tức và 81% cho lập trình, phát triển sản phẩm.

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: