Diễn đàn do Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Văn phòng Quốc hội và Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), Quốc hội khóa XVI bắt đầu nhiệm kỳ mới, đồng thời tiếp nối chuỗi hoạt động kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.
Báo chí kiến tạo nhận thức, kiến tạo đồng thuận và kiến tạo niềm tin
Một trong những nội dung được các đại biểu thống nhất tại Diễn đàn là, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ phản ánh hoạt động của Quốc hội mà còn trở thành cầu nối giữa nghị trường với cử tri, góp phần lan tỏa các quyết sách, kiến tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với thể chế.
Ông Nguyễn Đắc Vinh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, trải qua 101 năm đồng hành cùng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam luôn giữ vai trò là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn tin cậy của Nhân dân.
Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đồng thời là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân. Vì vậy, mọi hoạt động của Quốc hội cần được công khai, minh bạch để cử tri theo dõi, giám sát và đồng hành trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật. Trong đó, báo chí chính là kênh thông tin quan trọng giúp truyền tải đầy đủ, kịp thời các hoạt động của Quốc hội tới người dân, góp phần đưa các luật, nghị quyết và chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.
"Báo chí cũng là cầu nối quan trọng giữa Quốc hội với cử tri và Nhân dân; phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng, những vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội, qua đó giúp đại biểu Quốc hội có thêm thông tin đa chiều để thực hiện tốt chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước", ông Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh.
Từ góc nhìn của báo chí, ông Lê Quốc Minh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, chủ đề "Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới" được lựa chọn nhằm nhấn mạnh hai từ khóa là "dòng chảy" và "kiến tạo".
Theo ông, giữa nghị trường và báo chí chưa bao giờ tồn tại những đường ranh giới tách biệt. Những quyết sách được thảo luận tại Quốc hội tác động trực tiếp tới đời sống của hàng triệu người dân, còn báo chí vừa đưa các quyết sách ấy đến với công chúng, vừa chuyển tải những suy nghĩ, mong muốn và kỳ vọng của người dân trở lại với cơ quan dân cử. Đó là dòng chảy hai chiều của thông tin, trách nhiệm và niềm tin.
Trong bối cảnh hiện nay, báo chí cần được nhìn nhận ở một tầm vóc rộng lớn hơn. Không chỉ dừng lại ở chức năng thông tin, tuyên truyền hay phản biện xã hội, báo chí còn tham gia kiến tạo nhận thức, kiến tạo sự đồng thuận và kiến tạo niềm tin xã hội, góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi để các chính sách đi vào cuộc sống.
"Quốc hội kiến tạo thể chế, báo chí kiến tạo niềm tin xã hội đối với thể chế. Nếu thiếu một trong hai yếu tố ấy, quá trình phát triển sẽ khó đạt được hiệu quả như mong muốn", ông Lê Quốc Minh khẳng định.
Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, khi thông tin xuất hiện với tốc độ chưa từng có, xã hội càng cần những nguồn thông tin đáng tin cậy, những tiếng nói có trách nhiệm và những giá trị cốt lõi của nghề báo là tính trung thực, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội.
Điều quan trọng là xây dựng sự tin cậy giữa các cơ quan dân cử và báo chí để báo chí được tiếp cận thông tin nhanh hơn, đầy đủ hơn, minh bạch hơn, đồng thời phản ánh khách quan, trung thực và mang tinh thần xây dựng.
Giúp xã hội và thế giới hiểu đúng hơn về những giá trị của thể chế
Từ góc nhìn nhiều năm công tác trong lĩnh vực đối ngoại và hợp tác nghị viện, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà cho rằng truyền thông nghị viện đang đứng trước những yêu cầu mới khi vị thế và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao.
Theo bà, nếu trước đây bạn bè quốc tế chủ yếu quan tâm Việt Nam đạt được những thành tựu gì thì ngày nay họ muốn hiểu Việt Nam đã kiến tạo những thành tựu ấy như thế nào. Điều đó đặt ra yêu cầu đối với truyền thông nghị viện không chỉ phản ánh hoạt động của Quốc hội mà còn phải góp phần giải thích những giá trị của thể chế Việt Nam bằng ngôn ngữ dễ hiểu, khách quan và có sức thuyết phục đối với công chúng trong nước cũng như quốc tế.
Phân tích vai trò của Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới, bà Lê Thu Hà cho rằng năng lực cạnh tranh và vị thế của một quốc gia ngày càng được đánh giá thông qua chất lượng thể chế, năng lực quản trị, khả năng đổi mới và kiến tạo phát triển. Quốc hội chính là nơi những giá trị ấy được định hình và hiện thực hóa bằng các quyết sách quốc gia.
"Quốc hội không tạo dựng uy tín bằng truyền thông. Uy tín của Quốc hội được tạo nên từ chất lượng lập pháp, chất lượng giám sát và những quyết sách vì lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân. Nhưng để những giá trị đó trở thành niềm tin của xã hội và sự thấu hiểu của cộng đồng quốc tế, báo chí là người đồng hành không thể thay thế", bà Lê Thu Hà nhấn mạnh.
Đặc biệt, bà cho rằng: "Báo chí không tạo ra giá trị của thể chế, nhưng giúp những giá trị đó được truyền tải đầy đủ hơn, được nhìn nhận đúng hơn và lan tỏa sâu rộng hơn". Theo bà, chính chức năng phản biện, giám sát và phản ánh khách quan của báo chí đã giúp Quốc hội lắng nghe đầy đủ hơn ý kiến của Nhân dân, qua đó tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp.
Để truyền thông nghị viện đáp ứng yêu cầu phát triển mới, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đề xuất ba định hướng trọng tâm: đổi mới tư duy từ truyền thông theo sự kiện sang truyền thông theo chiến lược; đổi mới nội dung từ đưa tin về hoạt động sang truyền tải giá trị của thể chế; đồng thời xây dựng hệ sinh thái truyền thông nghị viện hiện đại, đa nền tảng, đa ngôn ngữ, lấy dữ liệu làm nền tảng, trí tuệ nhân tạo làm công cụ và nội dung chính thống làm giá trị cốt lõi.
Theo bà Lê Thu Hà, công nghệ có thể thay đổi phương thức truyền thông nhưng không thể thay thế tư duy chính sách, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Vì vậy, cùng với đầu tư cho hạ tầng số, cần xây dựng cơ chế hợp tác lâu dài giữa Quốc hội, các cơ quan báo chí, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và các đối tác quốc tế nhằm phát triển đội ngũ phóng viên nghị trường có tư duy thể chế, năng lực phân tích chính sách và khả năng tác nghiệp trong môi trường truyền thông số.
