Báo chí phải là 'ngọn hải đăng' cho công chúng, không thể là bản sao của mạng xã hội

Báo chí không thể là một bản sao của mạng xã hội

Trong phần thuyết trình “Tầm nhìn Báo chí Việt Nam- Kiến tạo thực tại mới” tại Phiên 1 với chủ đề: Báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Tầm nhìn kiến tạo không gian phát triển thuộc Diễn đàn báo chí toàn quốc lần thứ II năm 2025 diễn ra vào chiều 19/6 (trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc năm 2025), TS. Lê Quốc Vinh- Chuyên gia truyền thông, Chủ tịch Le Group of Companies đã chia sẻ về thách thức của báo chí Việt Nam đến từ: Sự bùng nổ của không gian số; thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng; thách thức về nguồn thu và mô hình kinh doanh; vấn đề niềm tin và tin giả.

001.jpg
TS. Lê Quốc Vinh- Chuyên gia truyền thông, Chủ tịch Le Group of Companies chia sẻ tại phiên thảo luận.

Trong đó, chia sẻ về thách thức của báo chí đến từ sự bùng nổ của không gian số, ông Lê Quốc Vinh cho biết, mọi người thường nói báo chí sẽ phải cạnh tranh với mạng xã hội nhưng cũng không hoàn toàn chính xác. Trong mạng xã hội sẽ có những người chuyên nghiệp làm báo như làm truyền thông, làm thông tin chuyên nghiệp và họ cũng có thể là những nhà báo.

"Chúng ta không nhanh, những người làm báo cũng không nhanh nhưng để đăng được một thông tin lên báo, thậm chí là trang mạng xã hội của chính mình thì cần nhiều thời gian đi tìm kiếm, kiểm chứng, kiểm duyệt và qua một quá trình hoạt động tác nghiệp phức tạp hơn", ông Vinh nói và cho rằng, trong khi đó, những người làm làm thông tin trên mạng xã hội đơn giản họ có gì họ post ngay, thậm chí là họ chỉ nghe hơi có loáng thoáng một cái thông tin gì đó họ có thể post ngay.

Cũng theo ông Lê Quốc Vinh, báo chí mất rất nhiều thời gian để kiểm duyệt nội dung cũng là một thách thức. Ngày trước báo chí là cạnh tranh nhau bằng tốc độ thông tin nhưng ngày nay có lẽ là cái khái niệm đó hoàn toàn không còn phù hợp nữa. "Chúng ta phải cạnh tranh bằng cái gì khác không phải bằng cái gọi là số lượng thông tin cũng như là tốc độ thông tin mà mạng xã hội đang chiếm ưu thế", ông Vinh nêu vấn đề.

005.jpg
TS. Lê Quốc Vinh nêu rõ: Bài toán lớn nhất của báo chí hiện nay chính là tìm kiếm lại niềm tin của công chúng, độc giả dựa trên sự thật.

TS. Lê Quốc Vinh nêu rõ: Bài toán lớn nhất của báo chí hiện nay chính là tìm kiếm lại niềm tin của công chúng, độc giả dựa trên sự thật. Niềm tin dựa trên sự thật là điều mà báo chí không bị ảnh hưởng với những dòng thông tin trên mạng xã hội.

"Báo chí cần phải tạo ra những thông tin mang tính sự thật. Những thông tin mà báo chí bây giờ đăng tải không phải tất cả nhưng chiếm một tỉ lệ rất lớn là chỉ phản ánh những gì mạng xã hội đang nói, mạng xã hội đang tạo ra, mạng xã hội đang thách thức các doanh nghiệp, các vấn đề xã hội thì báo chí mình tường thuật lại những gì họ đang nói", ông Vinh cho biết.

Từ đó, TS. Lê Quốc Vinh nhấn mạnh: Báo chí không thể là một bản sao của mạng xã hội mà phải là một người gác cổng, như là người là cho phép loại thông tin gì, nội dung gì có thể đến với công chúng. Và những loại thông tin đó chính là những loại thông tin phải xác thực, phải tạo ra giá trị uy tín của cái người làm báo.

003.jpg
Theo TS. Lê Quốc Vinh, báo chí không chỉ còn là phản ánh, báo chí cần kiến tạo và nêu giải pháp.

"Báo chí cũng phải là ngọn hải đăng khi công chúng đang phân vân, đang không biết những thông tin họ đọc được ở trên mạng xã hội có đúng hay không, có sai hay không? Họ phải tìm đến báo chí để để khẳng định được là thông tin đó có tin được hay không. Đấy chính là sức mạnh của báo chí và tôi nhìn thấy rằng với xu hướng phát triển của mạng xã hội mà chúng ta không thể nào kìm hãm được.

Ngày hôm nay nó có Facebook, TikTok, ngày mai có thể có những cái gì đó nữa sẽ hùng mạnh hơn rất nhiều và các cơ quan báo chí phải làm sao biến mình trở thành một ngọn hải đăng, một người gác cổng. Đó chính là cách mà chúng ta tạo ra một cái vị thế mới", ông Lê Quốc Vinh chỉ rõ.

Báo chí phải trở thành nhà kiến tạo và tạo ra giải pháp

Cũng theo TS. Lê Quốc Vinh, báo chí không chỉ còn là phản ánh, báo chí cần kiến tạo và nêu giải pháp. Theo đó, báo chí tập trung vào việc không chỉ phản ánh các vấn đề mà còn tìm kiếm và đề xuất các giải pháp cụ thể, tích cực để giải quyết chúng, đồng thời thúc đẩy thay đổi và phát triển của xã hội.

Đồng thời, báo chí cần là trung tâm kết nối và tương tác, diễn đàn mở, gia tăng sự tham gia của công chúng, xây dựng cộng đồng trung thành.

002.jpg
Báo chí phải trở thành một cái trung tâm kết nối và tương tác.

Cụ thể, theo ông Lê Quốc Vinh, báo chí phải thay đổi, phải trở thành nhà kiến tạo và tạo ra giải pháp, đưa ra các vấn đề nhưng phải đồng thời nói cho chúng ta biết được cách nào để giải quyết vấn đề này, có giải pháp nào không? để thay đổi, tạo ra một cái nhìn mới cho tất cả các vấn đề xã hội, của doanh nghiệp, của kinh tế. Đó chính là nội dung chúng ta vẫn gọi là báo chí kiến tạo hay là báo chí giải pháp.

Đồng thời, báo chí phải trở thành một trung tâm kết nối và tương tác. Theo TS. Lê Quốc Vinh, báo chí ngày hôm nay là một hệ sinh thái lớn, không phải chỉ có các nền tảng truyền thống mà các báo đang theo đuổi. Truyền hình không chỉ có truyền hình, báo in và báo điện tử có cả một hệ sinh thái. Dựa trên một hệ sinh thái rất phức hợp thì báo chí hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm kết nối với tương tác cho cộng đồng của mình.

Đầu tiên, theo ông Lê Quốc Vinh, báo chí phải tạo ra một diễn đàn mở. Diễn đàn mở để mọi người cùng nhau tìm kiếm các loại thông tin, để lấp đầy các phòng chờ.

TS. Lê Quốc Vinh nhấn mạnh, báo chí phải thay đổi từ nội dung đến hình thức. Thay đổi hình thức để biến thành một nền tảng, diễn đàn mở, gia tăng sự tham gia của công chúng.

"Chúng ta biết rằng, sự phát triển của báo chí công dân bây giờ cực kỳ mạnh mẽ. Nhiều người có khả năng khai thác thông tin trở thành những cộng tác viên của các cơ quan báo chí và nó dày thêm những giá trị nội dung của cơ quan báo chí. Do đó, chúng ta cần khai thác cái đối tượng như thế", ông Vinh chia sẻ.

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: