Ròng rã hơn một thập kỷ người dân đi đòi bồi thường
Theo tìm hiểu của phóng viên được biết, dự án Thuỷ điện Thoong Cót 2 được UBND tỉnh Cao Bằng cấp giấy Chứng nhận đầu tư ngày 13/12/2006 và thay đổi lần thứ nhất ngày 29/6/2010 với tổng mức đầu tư dự kiến là 72,386 tỷ VNĐ. Công trình được xây dựng tại xã Chí Viễn, huyện Trùng Khánh (cũ) nay là xã Đình Phong; công suất lắp máy 3,5 MW.
Năm 2012, Nhà máy thủy điện Thoong Cót II tích nước vùng lòng hồ, vận hành nhà máy. Quá trình tích nước thực tế, mực nước vùng lòng hồ của nhà máy đã tràn ra ngoài diện tích đất đã giải phóng mặt bằng, đền bù cho người dân. Do bị ảnh hưởng quyền lợi, 2 hộ gia đình tại đây đã nhiều lần gửi đơn kiến nghị đến các cấp; đại biểu Hội đồng nhân dân xã, tỉnh đã tiếp thu kiến nghị, chuyển đến cơ quan có trách nhiệm để giải quyết.
Theo báo cáo của UBND xã Đình Phong về kết quả giải quyết đơn kiến nghị của người dân (ngày 20/12/2021) nêu rõ: Năm 2012, khi Nhà máy thủy điện Thoong Cót II hoàn thành việc ngăn đập thì các thửa đất này bị ngập úng. Năm 2017, 2 gia đình đã làm đơn kiến nghị UBND xã Đình Phong để được xem xét giải quyết. Sau đó, UBND xã Đình Phong đã phối hợp với Công ty TNHH Trường Minh - chủ đầu tư dự án Nhà máy thủy điện Thoong Cót II đến kiểm tra xác minh hiện trường và đề nghị doanh nghiệp bồi thường các thửa đất bị thiệt hại do ngập úng nhưng không được chủ đầu tư giải quyết.
Sự việc kéo dài đến tận 2025 khi đoàn công tác của Sở Công Thương trực tiếp kiểm tra thực địa và thống nhất 3 nội dung: Đề nghị Công ty TNHH Trường Minh chủ động phối hợp với UBND xã Đình Phong đền bù đất đai, hoa màu từ năm 2013 đến nay cho 2 gia đình theo quy định; đề nghị UBND xã Đình Phong phối hợp với Công ty TNHH Trường Minh lập phương án bồi thường, hỗ trợ cho 2 hộ gia đình và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định trước ngày 15/8/2025, đồng thời, báo cáo Sở Công thương để tổng hợp báo cáo theo quy định…
Nhưng đến năm 2026, người dân vẫn chưa thể nhận được đền bù theo quy định. Mới đây, ngày 31/3/2026, Sở Công thương chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thuế tỉnh Cao Bằng tổ chức làm việc với Công ty TNHH Trường Minh, đề nghị UBND xã Đình Phong tổ chức lại cuộc họp có sự tham gia của 2 hộ gia đình. Sau khi có biên bản thống nhất đề nghị đơn vị khẩn trương thực hiện chi trả cho 2 hộ gia đình trong quý II/2026.
“Tối hậu thư” đốc thúc doanh nghiệp nộp thuế
Theo ông Hoàng Đức Chung – Trưởng thuế cơ sở 3, tính đến ngày 31/1/2026, tổng số tiền thuế nợ của doanh nghiệp là 9.292.078.902 đồng. Trong đó, tiền thuê đất là 923.486.788 đồng; tiền thuế, phí, phạt, tiền chậm nộp khác là 8.368.592.114 đồng. Theo quy định đối với số thuế nợ quá 90 ngày phải thực hiện các biện pháp cưỡng chế. Hiện nay, Thuế cơ sở 3 đang thực hiện biện pháp cưỡng chế trích tiền từ tài khoản; Thuế cơ sở 6 đang thực hiện biện pháp cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn, bởi vậy, để dừng biện pháp cưỡng chế đề nghị Công ty TNHH Trường Minh nộp ngay toàn bộ các khoản thuế phí còn nợ vào ngân sách nhà nước.
Không chỉ tiền thuế, theo đại diện Phòng Sử dụng và phát triển rừng – Chi Cục Kiểm lâm Cao Bằng: Tính hết năm 2025, tổng số tiền dịch vụ môi trường rừng Công ty TNHH Trường Minh còn nợ đọng là 3.298.739 nghìn đồng.
Đặc biệt, theo ông Nông Hải Âu – Phó Chi cục trưởng Chi cục tài nguyên nước (Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Bằng) cho biết, Thủy điện Thoong Cót 2 đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép khai thác tài nguyên nước. Được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, đăng ký chủ nguồn thải, chất thải nguy hại. Tuy nhiên, chưa thực hiện thủ tục cấp Giấy phép môi trường, lắp đặt thiết bị quan trắc và cung cấp thông tin khí tượng thủy văn theo quy định.
Tiếp đó, Thủy điện Thân Giáp không thực hiện thủ tục cấp phép tài nguyên nước theo quy định, mặc dù đã đôn đốc nhiều lần. Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định xử phạt vi phạm, tuy nhiên đơn vị chưa nộp đầy đủ tiền theo Quyết định xử phạt. Về môi trường: Được UBND tỉnh phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường. Về khí tượng, thủy văn công ty chưa thực hiện theo quy định.…
Công ty đang tiếp tục hoạt động trái phép và không chấp hành quy định xử phạt của UBND tỉnh…. Đề nghị dừng vận hành nhà máy thủy điện Thân Giáp – đại diện Chi cục tài nguyên nước nêu ý kiến.
“Tối hậu thư” cho những tồn tại của doanh nghiệp, ông Hà Văn Nam - Phó Giám đốc Sở Công thương cho biết: Đối với thực hiện nghĩa vụ thuế, phí dịch vụ môi trường rừng, đề nghị Công ty TNHH Trường Minh nộp ngay toàn bộ các khoản thuế phí còn nợ vào ngân sách nhà nước.
Đối với việc chấp hành các quy định các quy định pháp luật trong quản lý vận hành các nhà máy thủy điện: Khẩn trương lập hồ sơ đề nghị cấp phép khai thác, sử dụng nước mặt theo quy định và nộp về cơ quan có thẩm quyền để xem xét, thẩm định, phê duyệt theo quy định của pháp luật. Sở Công thương báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét tạm dừng vận hành nhà máy cho đến khi được cấp phép…
