Đâu là kích thước chuẩn xác của cạnh phía Bắc?
Quyết định tại bản án số 39/2019/DS-ST, ngày 30/8/2019 của TAND TP. Cao Bằng đã tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất (QSDĐ) của ông Hoàng Xuân Việt và bà Nguyễn Thị Hiền (ông Nguyễn Văn Hải trú tại tổ 19, phường Hợp Giang, TP. Cao Bằng nhận ủy quyền tham dự phiên tòa); Buộc ông Đào Ngọc Thắng (trú tại tổ 12, phường Hợp Giang, TP. Cao Bằng) trả lại cho hộ gia đình ông Việt và bà Hiền phần đất tranh chấp diện tích là 11,6m2. Thực chất phần đất được coi là lấn chiếm này nằm trong thửa đất số 05 có diện tích 151m2 được bà Bế Thị Phương và ông Nguyễn Văn Hải mua lại của bà Nguyễn Thị Đậm (bà của ông Thắng) từ năm 1992.
Không đồng ý với quyết định này, ông Thắng làm đơn kháng cáo. Hội đồng xét xử (HĐXX) phúc thẩm TAND tỉnh Cao Bằng đã quyết định giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của TAND TP. Cao Bằng, tuyên buộc ông Thắng phải trả lại 11,6m2 đất cho nhà ông Việt, bà Hiền. Ông Thắng đã quyết định làm đơn xin xem xét theo thủ tục Giám đốc thẩm.
Đơn đề nghị xem xét theo thủ tục Giám đốc thẩm của ông Thắng nêu rõ, TAND 2 cấp đã không xem xét những chứng cứ mà ông đã đưa ra để chứng minh cho việc gia đình nhà ông Việt, bà Hiền đã sử dụng phần đất không thuộc phạm vi quyền sử dụng của mình. Thậm chí tòa án 2 cấp sử dụng sai chứng cứ để giải quyết vụ án khi dùng “kích thước không có thật” (không đúng với hợp đồng mua bán và giấy chứng nhận QSDĐ) để buộc ông phải trả lại đất.
Kích thước của mảnh đất nhà ông Hải, bà Phương có nhiều kích thước khác nhau sau mỗi lần đo.
Cụ thể, ông Thắng cho rằng, HĐXX xác định kích thước chiều rộng là 10,8m là không đúng (khi giấy tờ gốc mua bán là 10m, giấy chứng nhận QSDĐ là 9,5m). Bên cạnh đó, HĐXX đã xác định điểm mốc giới xuất phát của cạnh phía Bắc từ đầu hồi nhà ông Hải để đo 10,8m là không đúng vị trí mốc xuất phát theo giấy tờ chuyển nhượng viết năm 1992.
Thực tế, theo giấy tờ mua đất, cạnh phía Bắc giáp đường mòn và từ đường mòn đến đầu hồi nhà ông Hải còn khoảng 0,97m. Do đó, ông Thắng đặt vấn đề, tại sao tòa án không căn cứ vào mép đường mòn làm mốc giới để đo cạnh phía Bắc để giải quyết vụ án. Việc không chấp nhận mốc giới từ mép đường mòn là chưa xem xét đánh giá chứng cứ đúng sự thực khách quan.
Mỗi lần đo một kích thước khác nhau
Nội dung các bản án của 2 cấp tòa án cho thấy, HĐXX của 2 cấp tòa này đều không xem xét giấy chứng nhận QSDĐ đã được các cơ quan chức năng cấp cho nhà bà Phương, ông Hải như một chứng cứ khách quan. Dù UBND TP. Cao Bằng và UBND tỉnh Cao Bằng đều có các văn bản khẳng định, giấy chứng nhận QSDĐ cấp cho gia đình bà Phương là căn cứ theo kê khai của gia đình bà Phương.
Thậm chí UBND tỉnh Cao Bằng còn có văn bản gửi ông Hải khẳng định: “Việc đăng ký cấp giấy chứng nhận QSDĐ được thực hiện theo trình tự quy định, bản thân ông hoặc người thân trong gia đình ông trực tiếp kê khai đăng ký theo diện tích và ranh giới đang quản lý, sử dụng tại thời điểm, quá trình xét cấp giấy chứng nhận có xác minh diện tích thực tế và giấy chứng nhận được cấp theo hiện trạng thửa đất”.
UBND TP. Cao Bằng cũng có văn bản gửi TAND TP. Cao Bằng nêu rõ: “Qua đối chiếu hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSDĐ của ông Hải, bà Phương, giấy thể hiện hồ sơ kỹ thuật thửa đất có kích thước các cạnh trùng khớp với giấy chứng nhận QSDĐ…, cụ thể, cạnh phía Bắc 9,5m”.
Như vậy, có thể thấy, tất cả các giấy tờ pháp lý đều thể hiện việc gia đình ông Hải tự kê khai cạnh phía Bắc 9,5m và việc đo đạc để cấp giấy chứng nhận QSDĐ cũng trùng khớp với việc kê khai của nhà ông Hải, không biết vì nguyên nhân gì mà đến khi xảy ra tranh chấp, cạnh phía Bắc nhà ông Hải lại được kê khai lên thành 10,8m và HĐXX 2 cấp đều căn cứ vào bản kê khai này và tuyên buộc ông Thắng phải trả lại đất mà không xem xét đến chứng cứ có giá trị pháp lý cao nhất.
Ngoài ra, trong đơn kháng cáo của ông Thắng có đưa ra chi tiết cho rằng, tòa án xác định mốc giới của cạnh phía Bắc lấy từ mép nhà ông Hải là không đúng (vì theo giấy tờ mua bán gốc, cạnh phía Bắc phải bắt đầu từ điểm tiếp giáp với đường mòn) và đề nghị yêu cầu thẩm định lại nhưng không được HĐXX phúc thẩm chấp nhận và không cho ông trình bày tại phiên phúc thẩm.
Chưa hết, theo 2 lần thẩm định tại chỗ của tòa án cấp sơ thẩm thì lần 1 (ngày 28/2/2019) đất của ông Hải (sau khi bán cho con gái) chỉ có 71m2 nhưng hiện tại ông đang sử dụng theo sơ đồ thẩm định là 77m2 (dư ra 6m2) nhưng lần thẩm định thứ 2 (ngày 13/8/2019) thì đất của ông Hải lại vượt lên thành 77,9m2 (dư ra 6,9m2 so với diện tích thực tế). Như vậy, 2 lần thẩm định là 2 con số khác nhau.
Ngoài ra, theo Biên bản thi hành án ngày 14/5/2020 thì sau khi tiến hành đo lại mốc giới của gia đình nhà ông Hải, bà Phương, tổng diện tích của nhà ông Hải, bà Phương lên đến 155,76m2 (trong khi tổng diện tích cố định mua bán đã được các bên xác nhận là 151m2); cạnh Bắc có chiều dài 11,15m.
Rõ ràng, chỉ có một mảnh đất mà nhà ông Hải, bà Phương mua của bà Đậm nhưng mỗi lần đo lại ra các con số khác nhau. Thậm chí, kích thước của một cạnh không thống nhất nhưng TAND tỉnh Cao Bằng vẫn không xem xét đến các yếu tố này trong phiên xử phúc thẩm để tìm ra sự thật khách quan của vụ tranh chấp, đã kéo dài từ năm 2010 đến nay. Không biết, phía sau việc tuyên giữ nguyên nội dung bản án sơ thẩm của TAND tỉnh Cao Bằng có điều gì khuất tất?
Đắc Nguyên
