Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới đây cho biết đã ghi nhận 8 ca bệnh liên quan đến Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius, trong đó có 3 trường hợp tử vong. Kết quả xét nghiệm xác nhận 5 người nhiễm chủng Andes virus – loại Hantavirus hiếm hoi có khả năng lây truyền từ người sang người, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%.
Thông tin này đang khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại bởi tốc độ diễn tiến cực nhanh của bệnh cũng như nguy cơ lây lan trong môi trường khép kín như tàu du lịch.
Theo ThS.BS Nguyễn Quốc Thái, Bệnh viện Bạch Mai, Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt. Virus có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể động vật mà không gây bệnh, nhưng khi lây sang người lại đặc biệt nguy hiểm.
"Hantavirus có thể khiến người bệnh ban đầu chỉ sốt nhẹ, đau cơ giống cúm nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim”, bác sĩ Thái cảnh báo.
Theo chuyên gia, Hantavirus được chia thành hai nhóm chính. Nhóm lưu hành ở châu Á và châu Âu thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Trong khi đó, nhóm tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus – thể bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm lây qua muỗi hay côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Nguy cơ thường xuất hiện khi dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc khu vực có nhiều phân chuột nhưng quét khô hoặc dùng máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí.
Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
TS.BS Đoàn Thu Trà, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai cho biết, hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu hay vaccine phòng Hantavirus. Việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và hỗ trợ chức năng sống.
“Không có thuốc điều trị tận gốc nên nếu phát hiện muộn, nguy cơ tử vong sẽ tăng rất cao”, TS Trà nhấn mạnh.
Trong các ca nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
Theo WHO, ổ dịch trên tàu MV Hondius liên quan đến chủng Andes virus – chủng duy nhất từng được ghi nhận có khả năng lây từ người sang người nếu tiếp xúc gần trong thời gian dài.
Ca bệnh đầu tiên được xác định là ông Leo Schilperoord, 70 tuổi, nhà điểu học người Hà Lan. Trước khi lên tàu, ông cùng vợ được cho là đã tới một bãi rác gần Ushuaia (Argentina) để quan sát chim – nơi cơ quan chức năng nghi ngờ có nguồn lây từ loài gặm nhấm mang virus.
Ngày 6/4, ông Leo xuất hiện sốt, đau đầu, đau bụng và tiêu chảy. Chỉ vài ngày sau, ông tử vong trên tàu. Vợ ông, bà Mirjam Schilperoord, cũng nhanh chóng phát bệnh và qua đời khi đang trên hành trình trở về Hà Lan.
WHO cho biết nguy cơ với cộng đồng hiện ở mức thấp nhưng nhiều quốc gia đã triển khai truy vết, cách ly hành khách liên quan. Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist xác nhận một công dân Pháp trở về từ tàu MV Hondius hiện trong tình trạng nguy kịch do nhiễm Hantavirus.
Các chuyên gia cho biết Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh liên quan đợt bùng phát này. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn có thể xảy ra do quần thể chuột và động vật gặm nhấm ở Việt Nam rất phổ biến.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động kiểm soát chuột, giữ vệ sinh môi trường, bịt kín khe hở trong nhà. Khi dọn dẹp khu vực có phân chuột cần xịt ẩm trước, đeo khẩu trang, găng tay thay vì quét khô để tránh phát tán virus.
Các bác sĩ cũng lưu ý, nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh và nguy hiểm đến tính mạng.
