Tại một trung tâm xe hơi ở Bangkok, Thái Lan, hình ảnh một người đàn ông lái chiếc Mercedes tấp vào lề với xấp tiền mặt trên tay, sẵn sàng mua một chiếc xe điện mà ông chưa từng có kế hoạch sở hữu, đã trở thành minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này.
Theo ông Samart Prakotkancharna, CEO của Trung tâm Xe hơi Ratchapruek P ở Bangkok, vị khách hàng này giải thích rằng ông ấy sợ rằng mình "sẽ không thể đổ đầy bình xăng cho xe của mình được nữa”.
Suốt tuần qua, dòng người mang theo tiền mặt đã liên tục đổ về các cửa hàng để tìm kiếm xe điện đã qua sử dụng do lo ngại giá dầu diesel tăng cao. Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran, bắt đầu từ ngày 28/2, đã làm gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu và dấy lên bóng ma về việc giá nhiên liệu tăng vọt.
Những vấn đề có tác động sâu rộng như vậy đang đóng vai trò là đòn bẩy, thúc đẩy một quá trình chuyển đổi dài hạn vốn đã được định hình từ trước. Các nhà quan sát nhận định năm nay chính là bước ngoặt cho việc sử dụng xe điện tại Đông Nam Á, khi doanh số bán hàng không còn chỉ dựa vào các gói kích cầu hay giảm giá của chính phủ mà đã tự tạo ra động lực riêng.
Sức hút từ công nghệ và sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng
Các dòng xe điện hiện nay không chỉ bóng bẩy hơn, được trang bị nhiều tiện ích thông minh và nội thất cao cấp hơn mà quan trọng là chúng có giá rẻ hơn so với xe chạy xăng cùng đời.
Tại Thái Lan, các thương hiệu Trung Quốc như BYD, Great Wall Motors, Aion hay Deepal đã tràn ngập thị trường nhờ các khoản trợ cấp hào phóng và chiến lược cắt giảm giá mạnh mẽ để giành thị phần.
Mặc dù các gói hỗ trợ thuế của Chính phủ Thái Lan đang dần giảm bớt, nhưng sản lượng xe điện nội địa lại tăng vọt và mức giá dường như đã chạm đáy, cho thấy thị trường vẫn đang vận động mạnh mẽ ngay cả khi không còn các "bánh xe hỗ trợ" từ nhà nước.
Theo báo cáo từ tổ chức tư vấn năng lượng Ember, các quốc gia Đông Nam Á hiện nằm trong nhóm những người mua xe điện hàng đầu thế giới, vượt qua cả châu Âu và Mỹ. Vào năm ngoái, cứ khoảng sáu chiếc xe được bán ra trong khu vực thì có một chiếc là xe điện.
Ông Lam Pham, nhà phân tích năng lượng khu vực châu Á của Ember, cho biết: “Việc triển khai ban đầu của bất kỳ công nghệ mới nào thường đòi hỏi các khoản trợ cấp và ưu đãi của chính phủ để hỗ trợ sự thâm nhập thị trường sớm và giảm thiểu rủi ro áp dụng cho người tiêu dùng”.
Tuy nhiên, ông cũng khẳng định rằng quá trình chuyển đổi rời xa động cơ đốt trong là không thể đảo ngược. Tại Việt Nam, doanh số xe điện của VinFast đang tăng trưởng thần tốc trong nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực, trong khi Proton của Malaysia cũng đang chứng kiến doanh số tăng vọt.
An ninh năng lượng: Mục tiêu lớn hơn cả vấn đề môi trường
Ông Mohd Afzanizam Abdul Rashid, kinh tế trưởng tại Ngân hàng Muamalat Malaysia, nhận định: “Tôi cảm thấy rằng trong khi ban đầu xe điện có vẻ như là một bước tiến hướng tới nền kinh tế bền vững, thì giờ đây chúng đã trở thành một sức hút do người tiêu dùng dẫn dắt”.
Theo ông, người tiêu dùng hiện nay bị hấp dẫn bởi nội thất tương lai, các tính năng lái thông minh và khả năng tăng tốc tức thì của xe điện. Đối với các quốc gia như Malaysia, việc người dân chuyển sang xe điện là chìa khóa để cắt giảm các khoản trợ cấp nhiên liệu vốn tiêu tốn của nhà nước gần 4 tỷ USD mỗi năm.
Dù vậy, những thách thức vẫn còn tồn tại như tuổi thọ pin và nỗi lo về phạm vi di chuyển do hệ thống trạm sạc chưa được điện khí hóa hoàn toàn. Malaysia hiện mới chỉ đạt khoảng 60% mục tiêu 10.000 điểm sạc.
Tuy nhiên, xu hướng chung là không thể bàn cãi khi công nghệ ngày càng rẻ hơn, chất lượng xe tốt hơn và cơ sở hạ tầng đang dần bắt kịp. Cuộc chiến tại Trung Đông đã xóa tan mọi sự mơ hồ về lý do tại sao quá trình chuyển đổi này lại quan trọng đến thế.
Theo ông Lam Pham, đây là một "lời nhắc nhở sâu sắc" rằng việc chuyển sang xe điện không chỉ là vì môi trường mà quan trọng nhất chính là “việc theo đuổi an ninh năng lượng lớn hơn và khả năng phục hồi kinh tế”.
