Chủ tịch Hội Nhà báo Lê Quốc Minh: AI cần phải trở thành một phần của hạ tầng tòa soạn

(CLO) Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: AI không còn là câu chuyện thử nghiệm trong các tòa soạn, vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để AI trở thành một phần của hạ tầng toà soạn...

Bây giờ là lúc AI trở thành một hệ thống hạ tầng

Mở đầu phần trao đổi Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”, Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đặt vấn đề từ chính thực tiễn tổ chức các diễn đàn, hội nghị về công nghệ và AI thời gian qua. Điều quan trọng không chỉ là những kiến thức được trao đổi tại sự kiện, mà là bao nhiêu trong số đó được đưa vào thực tế để triển khai, thử nghiệm và vận hành trong tòa soạn.

clo_br_2aobor14puopta0rtku32x4hyv56brlth6o1dzbm.jpg
Nhà báo Lê Quốc Minh nhấn mạnh AI đang chuyển từ công cụ thử nghiệm sang một phần của hạ tầng tòa soạn. Ảnh: Sơn Hải.

Theo ông, nếu trước đây mỗi khi nói đến AI, nhiều cơ quan báo chí thường đặt câu hỏi rằng công nghệ này chỉ phù hợp với những tòa soạn lớn, báo chí trung ương, còn các cơ quan báo chí quy mô nhỏ khó có điều kiện ứng dụng, thì những quan điểm như vậy đang dần giảm đi. Công nghệ, nếu được khai thác đúng cách, có thể tạo ra một sân chơi rộng hơn cho các tòa soạn, thay vì tiếp tục củng cố khoảng cách giữa “báo lớn” và “báo nhỏ”.

Điều quan trọng là cách tiếp cận AI cũng phải thay đổi.

“Nếu vài năm vừa qua nói về AI, chúng ta nói về việc thử nghiệm thì bây giờ không còn là lúc nói đến thử nghiệm nữa. Bây giờ là lúc nó phải trở thành một hệ thống hạ tầng”, ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Theo ông, AI hiện có thể được tích hợp vào toàn bộ quy trình xuất bản, từ xử lý dữ liệu, tự động tạo metadata, tối ưu hóa nội dung cho công cụ tìm kiếm đến hỗ trợ nhiều công đoạn trong quy trình sản xuất báo chí.

clo_br_75c08f48bd2a3d74643b.jpg
Theo ông Lê Quốc Minh, AI đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận thông tin, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với mô hình hoạt động của cơ quan báo chí. Ảnh: Quang Hùng.

Đặc biệt, cách sử dụng AI đang chuyển từ những câu lệnh đơn lẻ sang AI tác tử (AI agent). Thay vì chỉ yêu cầu AI dịch một văn bản, gỡ băng một cuộc phỏng vấn hay phân tích một tài liệu, nhà báo có thể thiết lập mục tiêu để hệ thống tự tìm kiếm, giám sát nguồn, thu thập và xử lý dữ liệu, sau đó đưa ra kết quả để con người kiểm chứng.

Ông Lê Quốc Minh dẫn một ví dụ từ chính công việc của mình: thay vì phải trực tiếp đọc hàng trăm email mỗi ngày, hệ thống AI có thể tự động quét, phân loại, xác định những nội dung cần chú ý và gợi ý cách xử lý. Thậm chí, AI có thể hỗ trợ soạn thảo thư trả lời, để người dùng kiểm tra và quyết định gửi.

Từ góc độ tòa soạn, sự thay đổi này có ý nghĩa lớn. Khi phải xử lý hàng chục nghìn tài liệu, hình ảnh, bản ghi âm và nhiều dạng dữ liệu khác nhau, AI có thể giúp giải phóng nguồn lực khỏi những công việc lặp lại để tập trung nhiều hơn vào những công việc đòi hỏi năng lực báo chí, tư duy và phán đoán của con người.

Từ traffic đến “zero-click”: Báo chí phải tìm cách tạo giá trị mới

Một thay đổi sâu sắc khác được ông Lê Quốc Minh chỉ ra là hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng.

Mô hình truyền thống từng vận hành theo một chuỗi tương đối rõ: độc giả tìm kiếm thông tin, truy cập vào website của cơ quan báo chí, tạo ra traffic; từ traffic, tòa soạn có thể tạo doanh thu quảng cáo và các giá trị kinh tế khác.

Nhưng chuỗi này đang thay đổi nhanh chóng.

Một bộ phận công chúng không còn trực tiếp truy cập website báo chí. Họ tiếp cận thông tin qua công cụ tìm kiếm, mạng xã hội và ngày càng nhiều hơn qua các hệ thống AI. Thay vì tìm kiếm hàng loạt đường link rồi lựa chọn một bài viết để đọc, người dùng có thể đặt câu hỏi trực tiếp cho các công cụ AI và nhận được câu trả lời được tổng hợp từ nhiều nguồn.

Như vậy, công chúng vẫn có thể tiếp nhận thông tin do báo chí sản xuất, nhưng không nhất thiết phải truy cập vào chính trang báo đã tạo ra nội dung đó.

"Khi đó, nội dung báo chí vẫn được sử dụng nhưng người đọc không còn tạo ra traffic trực tiếp cho tòa soạn", ông cho biết.

clo_br_ec072df51f979fc9c686.jpg
Các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: Quang Hùng.

Từ đó, ông cho rằng câu hỏi đặt ra cho các tòa soạn không còn đơn giản là “làm thế nào để chúng ta sử dụng AI?”, mà phải chuyển thành câu hỏi căn bản hơn: "Sản phẩm của chúng ta sẽ ra sao khi AI là hệ điều hành?".

Đây cũng là điểm nối giữa câu chuyện công nghệ và bài toán mô hình kinh doanh báo chí.

Theo ông Minh, vấn đề lớn nhất hiện nay không phải chỉ là một tòa soạn đi nhanh hay chậm trong ứng dụng AI. Nếu một mô hình hoạt động vốn đã không còn phù hợp, việc sử dụng AI ở cấp độ cao để tối ưu mô hình đó cũng không giải quyết được vấn đề căn bản.

Theo ông, cùng với câu chuyện AI như một “hệ điều hành”, báo chí phải đối diện với vấn đề khác là chi phí công nghệ.

Bên cạnh việc thay đổi mô hình hoạt động, ông Lê Quốc Minh cho rằng, các tòa soạn cũng phải tính đến bài toán chi phí khi ứng dụng AI trên quy mô lớn. Nếu một cá nhân chỉ sử dụng một vài công cụ AI với mức phí nhất định thì chi phí không đáng kể. Nhưng khi AI được đưa vào vận hành ở quy mô toàn tòa soạn, chi phí sẽ tăng theo số lượng người sử dụng, lượng dữ liệu xử lý và số lần hệ thống AI được yêu cầu thực hiện tác vụ

AI mở ra sân chơi mới nhưng con người vẫn là người cầm lái

“Ứng dụng AI thì phóng viên, tòa soạn sẽ nhàn đi. Nhưng không phải. Bây giờ tự dưng sinh ra công việc là cái gì cũng phải check”, ông Minh nói.

Vì vậy, cùng với việc khai thác những công việc có mức độ rủi ro thấp như gỡ băng, rà soát lỗi, hỗ trợ xử lý văn bản, các tòa soạn phải xây dựng những quy trình rõ ràng đối với những khâu AI tham gia sâu hơn vào sản xuất nội dung.

Theo ông Minh, Việt Nam đã có các quy định pháp lý và quy tắc liên quan đến báo chí, công nghệ số, an toàn thông tin cũng như sử dụng AI; Hội Nhà báo Việt Nam cũng đã có những quy định, hướng dẫn về sử dụng AI trong hoạt động báo chí. Vấn đề là mỗi tòa soạn cần cụ thể hóa thành quy chế, quy trình phù hợp với thực tế của mình.

“AI chỉ là bộ máy, còn con người thì chính là người cầm lái”, ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Từ câu chuyện AI, có thể thấy “không gian phát triển mới” của báo chí không chỉ nằm ở việc đưa nội dung lên thêm một nền tảng hay sử dụng thêm một công cụ công nghệ. Đó là sự thay đổi đồng thời của hạ tầng, sản phẩm, công chúng, mô hình kinh tế và cách tổ chức tòa soạn. Đây cũng chính là phạm vi rộng hơn mà Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 đặt ra khi bàn về cơ hội phát triển mới của báo chí Việt Nam.

Trong không gian ấy, bài toán với mỗi tòa soạn không đơn thuần là ứng dụng công nghệ nào, mà là thay đổi điều gì để công nghệ thực sự tạo ra giá trị mới cho báo chí.

Xem thêm

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

(CLO) Ghi nhận sự đồng hành của các cơ quan truyền thông trước điểm sáng tăng trưởng GRDP 11,31% (đứng thứ 5 toàn quốc), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Ninh Bình đề nghị báo chí tiếp tục bám sát các quyết sách lớn trong tháng 11/2026. Trong đó, trọng tâm là quá trình vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các giải pháp giữ vững đà tăng trưởng kinh tế hai con số.

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Cỡ chữ bài viết: