Giải A Giải Búa liềm vàng 2025 trao cho loạt bài “Dựa vào dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị” của nhà báo Trần Vương và cộng sự, Báo Lao Động là sự ghi nhận nghề nghiệp - ghi dấu một hành trình lao động báo chí nghiêm cẩn, nơi tư tưởng “dân là gốc” được soi chiếu lại trong bối cảnh chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng.
Điều đáng nói, quá trình thực hiện loạt bài không chỉ nhằm phản ánh một sự kiện chính trị, mà còn là hành trình hệ thống lại một mạch nguồn tư tưởng xuyên suốt của Đảng trong suốt tiến trình đổi mới: “dân là gốc”.
Từ một “điểm rơi”...
Nhà báo Trần Vương cho biết, “điểm rơi” để triển khai loạt bài chính là thời điểm công bố dự thảo các văn kiện Đại hội XIV để lấy ý kiến nhân dân. “Ngay khi dự thảo được công bố, chúng tôi nhận được chỉ đạo nghiên cứu kỹ văn kiện để tuyên truyền sâu rộng và phản ánh quá trình lấy ý kiến nhân dân một cách có chiều sâu”, anh chia sẻ.
Trong quá trình đọc, đối chiếu và nghiên cứu các văn kiện qua các kỳ Đại hội, nhóm tác giả nhận thấy một điểm xuyên suốt: bài học “dân là gốc” tiếp tục được khẳng định như nền tảng trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Nhưng theo anh, việc xác định luận điểm không phải điều khó nhất.
“Cái khó là làm sao chuyển tải một tư tưởng có tính lý luận rất cao thành những biểu hiện sinh động trong đời sống. Nếu chỉ dừng ở phân tích văn kiện thì bài viết sẽ nặng về hàn lâm, khó tạo được sức lan tỏa”, anh nói.
Theo Trần Vương, tư liệu không thiếu. Ngược lại, khối lượng tư liệu đồ sộ qua 40 năm đổi mới, qua nhiều văn kiện, nghị quyết, chính sách… tạo ra một “áp lực ngược”: phải chắt lọc như thế nào để làm nổi bật được giá trị cốt lõi. “Khó không phải vì thiếu thông tin, mà vì quá nhiều thông tin. Phải hệ thống lại, tinh giản lại, lựa chọn những minh chứng tiêu biểu nhất để cho thấy ‘dân là gốc’ là một nguyên lý hành động, chứ không phải khẩu hiệu”, anh nói.
Từ sự kiện công bố dự thảo văn kiện, loạt bài mở rộng ra những thực tiễn cụ thể: hàng triệu lượt ý kiến góp ý vào văn kiện Đại hội; hơn 28 triệu lượt đóng góp khi sửa đổi Hiến pháp; sự tham gia rộng rãi của nhân dân vào dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)… Những con số ấy, theo anh, là minh chứng sinh động cho việc nhân dân không đứng ngoài đời sống chính trị.
“Khi nhân dân được quyền biết, quyền bàn, quyền góp ý và được tiếp thu, thì ‘ý Đảng hợp lòng dân’ không còn là một mệnh đề lý luận, mà trở thành một quá trình thực hành dân chủ cụ thể”, anh nhấn mạnh.
Chính luận phải đi từ đời sống
Một câu hỏi thường được đặt ra với những tác phẩm về xây dựng Đảng: làm thế nào để tránh khô khan? Với nhà báo Trần Vương, đây là thách thức lớn nhất của loạt bài.
“Đúng là chính luận có tính lý luận cao, yêu cầu sự chính xác, chuẩn mực. Nhưng nếu chỉ phân tích nghị quyết thì sẽ khó gần gũi với bạn đọc. Vấn đề là phải để đời sống đi vào bài viết”, anh chia sẻ.
Nhóm tác giả lựa chọn cách triển khai theo hướng kết hợp giữa lý luận và thực tiễn. Mỗi luận điểm đều được soi chiếu bằng những dẫn chứng cụ thể, những sự kiện có thật, những con số có sức nặng. Việc công bố dự thảo văn kiện để lấy ý kiến nhân dân được phân tích không chỉ như một quy trình kỹ thuật, mà như biểu hiện sâu sắc của tinh thần dân chủ, công khai, minh bạch.
“Chúng tôi cố gắng tránh cách viết thuần túy hàn lâm. Các bài đều đi từ thực tế, rồi từ đó khái quát lại thành vấn đề lý luận. Chính thực tiễn giúp lý luận có sức sống”, anh nói.
Để làm được điều đó, nhóm tác giả phải nhiều lần trao đổi, bàn bạc về cấu trúc, cách đặt vấn đề, cách xâu chuỗi nội dung. Các vấn đề không được tách rời, mà được đặt trong tổng thể 40 năm đổi mới – nơi tư tưởng “dân là gốc” được kiểm chứng bằng thành tựu phát triển, bằng niềm tin xã hội được củng cố.
Viết về xây dựng Đảng – cũng là tự rèn mình
Với nhà báo Trần Vương, làm báo về xây dựng Đảng trong giai đoạn mới đòi hỏi trước hết là sự trung thực với đời sống và trách nhiệm với công chúng.
Theo anh, người làm báo không chỉ phản ánh chủ trương, mà còn phải đối chiếu giữa chủ trương và thực tiễn, giữa chính sách và đời sống. Chính trong quá trình ấy, bài viết mới có chiều sâu và tính thuyết phục.
“Các vấn đề không thể nhìn rời rạc. Phải xâu chuỗi lại để thấy được bức tranh tổng thể. Khi đặt trong tổng thể chung của sự phát triển đất nước, mỗi chính sách, mỗi chủ trương mới hiện lên đầy đủ ý nghĩa của nó”, anh nói.
Nhìn lại hành trình của loạt bài, nhà báo Trần Vương cho rằng giải thưởng là niềm động viên lớn, nhưng điều quan trọng hơn là bài viết đã góp phần làm rõ hơn một giá trị cốt lõi: xây dựng Đảng không phải câu chuyện xa rời đời sống, mà gắn chặt với quyền làm chủ, niềm tin và sự tham gia của nhân dân.
Ở một góc độ nào đó, hậu trường của loạt bài cũng chính là minh chứng cho tinh thần mà tác phẩm theo đuổi. Khi viết về “dựa vào dân”, người làm báo cũng phải tự đặt mình trong mối quan hệ với nhân dân – lắng nghe đời sống, tôn trọng thực tiễn và kiên trì đào sâu tư tưởng.
Bởi suy cho cùng, sức sống của một tác phẩm chính luận không chỉ nằm ở lập luận sắc sảo, mà ở chỗ nó có chạm tới niềm tin xã hội hay không. Và trong mạch nguồn phát triển của đất nước, tư tưởng “dân là gốc” – nếu được tiếp cận bằng sự nghiêm cẩn và chân thành – vẫn luôn là điểm tựa bền vững.
