Báo động tình trạng khai thác vượt công suất, lấn ranh giới
Theo Kết luận thanh tra được công bố ngày 12/3/2026, hàng loạt doanh nghiệp đã bộc lộ những “lỗ hổng” lớn trong quá trình vận hành các mỏ khoáng sản.
Theo đó, Công ty TNHH Siam City Cement (Việt Nam) – Chi nhánh Kiên Giang bị “gọi tên” với hàng loạt sai phạm cơ bản. Cụ thể, doanh nghiệp này đã tự ý cắm mốc nhưng ghi sai tọa độ so với biên bản bàn giao của Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ).
Ngoài ra, Công ty TNHH Siam City Cement (Việt Nam) – Chi nhánh Kiên Giang chưa có quyết định phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công của Chủ đầu tư theo quy định, đồng thời tại các mỏ Cây Xoài – Bãi Vôi, mỏ Khoe Lá, mỏ Bình Trị công khai thác vào khối tài nguyên (5-333,333,8-333) chưa đúng quy định của Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản.
Một doanh nghiệp khác là Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên – Nhà máy Xi măng Kiên Lương cũng mắc phải những sai phạm không kém phần nghiêm trọng.
Cơ quan thanh tra đã chỉ ra các mỏ đá vôi Núi Trầu, Núi Còm và Núi Châu Hang, mỏ sét Kiên Lương của công ty này giấy phép môi trường đã hết hạn mà chưa được cơ quan chức năng cấp phép lại.
Riêng đối với mỏ Khoe Lá, Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên – Nhà máy Xi măng Kiên Lương chưa làm thủ tục thuê đất tại khu vực mỏ khai thác khoáng sản theo quy định. Đồng thời, cơ quan thanh tra cũng đã xác định mỏ Khoe Lá quá thời hạn thực hiện xây dựng cơ bản theo giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Điệp khúc khai thác rầm rộ nhưng “quên” thuê đất
Khai thác khoáng sản mang lại lợi nhuận khổng lồ, nhưng việc tuân thủ các thủ tục đất đai lại bị nhiều doanh nghiệp xem nhẹ. Điển hình là trường hợp của Công ty Cổ phần Xây lắp An Giang.
Công ty được cấp phép khai thác từ tháng 10/2016 và liên tục được chính quyền gia hạn, cấp phép mới nhiều lần, thế nhưng cho đến nay, doanh nghiệp này không có quyết định cho thuê đất, không ký hợp đồng và không đóng tiền thuê đất nào trong quá trình khai thác.
Tương tự, Công ty TNHH MTV Thương mại Nhà hàng Khách sạn Hòa Bình - Chi nhánh đá Quyết Thắng đã ngang nhiên khai thác khoáng sản trên phần diện tích chưa được cho thuê đất. Thậm chí, trong năm 2022, doanh nghiệp này còn khai thác vượt công suất hơn 13.652 m³ so với giấy phép.
Không chỉ lỏng lẻo trong việc quản lý đất đai và môi trường, bức tranh thu ngân sách từ khoáng sản cũng có nhiều bất thường. Tính đến ngày 30/11/2025, có tới 12 doanh nghiệp được cấp quyền khai thác nhưng chưa thực hiện xong nghĩa vụ tài chính.
Tổng số tiền nợ đọng lên tới hơn 43,7 tỷ đồng, bao gồm: tiền cấp quyền khai thác (hơn 13,9 tỷ đồng), tiền thuê đất (hơn 13,7 tỷ đồng), thuế tài nguyên (hơn 11,5 tỷ đồng), phí bảo vệ môi trường (gần 3,9 tỷ đồng) và thuế thu nhập doanh nghiệp (hơn 600 triệu đồng).
Trách nhiệm này được Thanh tra tỉnh An Giang xác định không chỉ thuộc về các doanh nghiệp mà còn có trách nhiệm của Ban Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (An Giang cũ, Kiên Giang cũ giai đoạn 1/2020 - 2/2025), Sở Nông nghiệp và Môi trường (An Giang cũ, Kiên Giang cũ, giai đoạn tháng 3/2025 – tháng 6/2025), Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang (giai đoạn tháng 1/7/2025 - 30/11/2025).
Đồng thời, Thanh tra tỉnh An Giang cũng chỉ rõ trách nhiệm của các cá nhân lãnh đạo sở: nguyên lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường (An Giang cũ, Kiên Giang cũ, giai đoạn 1/2020 – 2/2025), Sở Nông nghiệp và Môi trường (An Giang cũ, Kiên Giang cũ, giai đoạn 3/2025 – 6/2025) và Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang (giai đoạn tháng 1/7/2025-30/11/2025) khi để xảy ra các sai phạm đã nêu.
Trước hàng loạt sai phạm mang tính hệ thống này, Thanh tra tỉnh An Giang đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh An Giang chỉ đạo xử lý nghiêm, buộc các doanh nghiệp khẩn trương nộp đủ số tiền nợ đọng vào ngân sách. Đồng thời tổ chức kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với các tập thể, cá nhân thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường vì đã để xảy ra những hạn chế, vi phạm kéo dài.
