Không gian phát triển mới của báo chí: Quá trình tìm ra những giá trị mới từ chính những tài sản đang có

(CLO) Phiên I với chủ đề “Nhận diện không gian phát triển mới; Nhận diện cơ hội phát triển trong không gian mới của các cơ quan báo chí Việt Nam” tại Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 đã không chỉ dừng ở việc chỉ ra những xu hướng đang tác động đến các tòa soạn, mà còn tìm ra những cơ hội và giải pháp cho Báo chí cách mạng Việt Nam.

Không gian mới trước hết là sự thay đổi cách báo chí tạo ra giá trị

Điểm nổi bật nhất được đặt ra xuyên suốt Phiên I không nằm ở việc báo chí có thêm bao nhiêu nền tảng, công nghệ hay định dạng nội dung mới, mà ở một thay đổi sâu hơn: cách báo chí tạo ra giá trị đang thay đổi.

clo_br_2aobor14t7iajecym8ff4bw10ofj6ebiqxu1bttq.jpg
Các đại biểu chủ trì Diễn đàn.

Trong một môi trường thông tin ngày càng dồi dào, tốc độ không còn là lợi thế duy nhất. Khi công chúng có thể tiếp cận hàng loạt thông tin chỉ trong vài giây, giá trị của báo chí ngày càng nằm ở khả năng giúp họ hiểu điều gì đang xảy ra, đâu là thông tin đáng tin cậy, sự kiện có ý nghĩa gì và tác động ra sao đến đời sống.

Bởi vậy, những giá trị vốn là nền tảng của nghề báo như kiểm chứng, xác thực, giải thích, phân tích và trách nhiệm không mất đi trong môi trường số. Ngược lại, đó có thể chính là những lợi thế quan trọng nhất của báo chí khi phải cạnh tranh trong một không gian thông tin ngày càng phức tạp.

Từ góc nhìn này, “không gian phát triển mới” không chỉ là câu chuyện mở rộng từ báo in, phát thanh, truyền hình sang nền tảng số, mạng xã hội hay video ngắn. Đó là quá trình báo chí phải tìm ra những giá trị mới từ chính những tài sản mà mình đang có, đồng thời tổ chức lại nguồn lực để tạo ra các sản phẩm phù hợp với cách công chúng tiếp nhận thông tin hôm nay.

clo_br_748f8d475525d57b8c34.jpg
Ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ tại sự kiện.

Theo ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, không gian giá trị mới của báo chí có thể được nhìn nhận qua 6 lớp: thông tin, dữ liệu, tri thức, trí tuệ với AI, cộng đồng và niềm tin.

Cách tiếp cận này cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý trong quan niệm về tài sản của tòa soạn. Nhiều năm hoạt động đã tạo ra một kho khổng lồ gồm bài viết, hình ảnh, video, âm thanh, số liệu và thông tin về con người, sự kiện. Nếu được số hóa, chuẩn hóa và kết nối, kho tư liệu ấy không chỉ để lưu trữ hay tra cứu, mà có thể trở thành nền tảng để xây dựng sản phẩm mới, hệ thống dữ liệu và những nguồn tri thức chuyên sâu.

Từ một bài viết đơn lẻ, báo chí có thể đi xa hơn để tạo ra những sản phẩm có giá trị sử dụng lâu dài: hệ thống thông tin về kinh tế, giáo dục, khoa học, văn hóa, du lịch, đô thị hay các lĩnh vực chuyên ngành. Đây là những giá trị mà các nền tảng nội dung ngắn khó có thể thay thế hoàn toàn.

AI không thay thế giá trị báo chí, mà buộc báo chí xác định rõ giá trị của mình

AI đang làm thay đổi sâu sắc cách các tòa soạn sản xuất nội dung. Nhưng từ các trao đổi tại phiên thảo luận, vấn đề không phải là báo chí chạy đua với máy về tốc độ.

Tại VnExpress, theo Tổng Biên tập Phạm Hiếu, AI đã được đưa vào một số khâu, từ theo dõi thông tin trên nhiều nền tảng đến hỗ trợ sản xuất video. Với một số định dạng, thời gian xử lý từ video thô thành sản phẩm hoàn chỉnh có thể được rút ngắn từ hàng giờ xuống còn khoảng 2-3 phút.

Nhưng tốc độ ấy đồng thời làm nổi bật một câu hỏi khác: nếu máy ngày càng làm tốt những công việc sản xuất nội dung cơ bản, đâu là phần giá trị mà báo chí phải giữ lại và làm tốt hơn?

Câu trả lời nằm ở những công đoạn mà công nghệ không thể tự mình gánh trách nhiệm: kiểm chứng, xác thực, lựa chọn thông tin, đặt vấn đề trong bối cảnh, biên tập và chịu trách nhiệm trước công chúng.

clo_br_eeaf2388f9ea79b420fb.jpg
Ông Phạm Hiếu, Tổng Biên tập Báo VnExpress.

AI vì thế có thể trở thành công cụ giúp tòa soạn làm nhanh hơn, xử lý được nhiều dữ liệu hơn và mở rộng năng lực sản xuất. Nhưng công nghệ không thay thế trách nhiệm báo chí. Khi khả năng tạo nội dung ngày càng trở nên dễ dàng, độ tin cậy và trách nhiệm lại càng trở thành phần giá trị cốt lõi.

Không gian mới không có một công thức chung

Một điểm khác được làm rõ qua thực tiễn của các cơ quan báo chí là: chuyển đổi số không có nghĩa tất cả các tòa soạn phải đi theo cùng một con đường.

Đa nền tảng là xu thế, nhưng đa nền tảng không đồng nghĩa với việc từ bỏ thế mạnh vốn có để chạy theo mọi xu hướng. Điều quan trọng là đưa thế mạnh ấy vào những không gian mới.

Với VOV, Phó Tổng Giám đốc Phạm Mạnh Hùng cho rằng, phát triển đa phương tiện là xu hướng tất yếu, nhưng gốc của VOV vẫn là phát thanh. Vì vậy, bên cạnh việc mở rộng đa phương tiện, đơn vị tiếp tục đầu tư cho nội dung âm thanh, xây dựng nền tảng phát thanh số quốc gia và phát triển những sản phẩm mới, trong đó có kế hoạch triển khai kênh âm nhạc cổ điển.

Từ thực tiễn này, có thể thấy công nghệ không nhất thiết làm những giá trị truyền thống trở nên lỗi thời. Ngược lại, thế mạnh cốt lõi có thể chính là điểm tựa để một tòa soạn bước vào không gian mới.

clo_br_2aobor15k1kfifilrji1dvqx57f5wiunce8xh3ho.jpg
Ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV).

Ở Quảng Ninh, lợi thế địa phương được chuyển hóa theo một hướng khác. Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh phát triển nội dung truyền hình trên VTVgo, khai thác dữ liệu công chúng và dữ liệu nội dung, đồng thời sử dụng dữ liệu từ hoạt động truyền hình để sản xuất video ngắn, phát triển các kênh mạng xã hội và bổ sung tiện ích cho báo điện tử.

Cơ quan báo chí cũng chủ động đề xuất và nhận thêm các nhiệm vụ truyền thông gắn với thế mạnh địa phương, từ chương trình chính luận - nghệ thuật, truyền hình trực tiếp đến các sản phẩm về văn hóa, con người và du lịch Quảng Ninh.

Theo nhà báo Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, kinh nghiệm quan trọng là chủ động đề xuất và nhận nhiệm vụ, bám sát các nhiệm vụ chính trị của địa phương để phát huy thế mạnh của cơ quan báo chí.

Sau hợp nhất, trong điều kiện nhân sự tinh gọn nhưng khối lượng công việc tăng, bài toán đặt ra tiếp tục là tổ chức lại quy trình, ứng dụng công nghệ và đào tạo nhân lực theo hướng một người có thể đảm nhiệm nhiều công việc nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng.

Điều đó cho thấy “không gian mới” không chỉ nằm ở bên ngoài tòa soạn. Nó bắt đầu từ việc tòa soạn tổ chức lại chính mình.

clo_br_3a7ef1a129c3a99df0d2.jpg
Nhà báo Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh tại Diễn đàn.

Cơ hội công nghệ cuối cùng vẫn quay về bài toán nguồn lực

Nếu công nghệ, dữ liệu và AI mở ra không gian phát triển mới, thì các trao đổi tại phiên cũng chỉ ra giới hạn rất thực tế: không có nguồn lực, cơ hội khó chuyển thành năng lực.

Công nghệ cần đầu tư. Dữ liệu cần hạ tầng. Sản phẩm mới cần con người. Và nhân lực công nghệ chất lượng cao đang là nguồn lực cạnh tranh đối với nhiều cơ quan báo chí, đặc biệt là những tòa soạn quy mô nhỏ.

Từ thực tiễn Báo Tiền Phong, Tổng Biên tập Phùng Công Sưởng cho rằng, yêu cầu không dừng ở việc đào tạo để phóng viên “biết” công nghệ, mà phải sử dụng được công nghệ trong công việc. Tòa soạn đã tổ chức đào tạo, sát hạch năng lực số cho phóng viên và tiếp tục đánh giá đội ngũ quản lý.

Chuyển đổi số vì vậy cuối cùng vẫn là câu chuyện về con người.

clo_br_a28c1efbd59955c70c88.jpg
Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng.

Cùng với con người là câu chuyện về hạ tầng. Nếu mỗi cơ quan báo chí tự đầu tư một hệ thống riêng, nguồn lực dễ bị phân tán và chi phí thử - sai tăng lên. Từ thực tiễn VOV, vấn đề đặt ra là lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp cho toàn Đài thay vì đầu tư dàn trải. Ở tầm rộng hơn, các ý kiến tại phiên cũng gợi mở nhu cầu về hạ tầng số, dữ liệu dùng chung và sự hợp tác giữa cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ và cơ sở đào tạo.

Một sản phẩm mới có thể giúp mở rộng công chúng nhưng cũng đồng thời làm tăng chi phí. Video là một ví dụ. VnExpress có thể dùng AI để rút ngắn thời gian sản xuất, nhưng để duy trì cả video ngắn và video dài vẫn cần nguồn lực lớn, trong khi doanh thu trực tiếp chưa tương xứng.

Không gian mới thực chất là năng lực làm chủ

Nhìn tổng thể, Phiên I cho thấy “không gian phát triển mới” của báo chí không nằm đơn thuần ở một nền tảng, một công nghệ hay một định dạng nội dung.

Không gian ấy nằm trong khả năng tổ chức lại nguồn lực, khai thác tài sản dữ liệu, phát triển sản phẩm, giữ chân công chúng, tạo nguồn thu và bảo vệ giá trị do báo chí tạo ra.

clo_br_448765a045c2c59c9cd3.jpg
Phiên I đã đi từ câu chuyện mở rộng không gian đến câu chuyện làm chủ không gian: lấy giá trị báo chí làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ, lấy dữ liệu và tri thức làm nguồn lực, lấy niềm tin công chúng làm tài sản, và lấy năng lực tổ chức, liên kết làm đòn bẩy phát triển.

Vì vậy, điều quan trọng được gợi ra không chỉ là báo chí đang có thêm những cơ hội nào, mà là mỗi cơ quan báo chí sẽ làm gì với những cơ hội đó.

Biết mình có lợi thế gì. Chọn công nghệ nào. Tổ chức nguồn lực ra sao. Tạo sản phẩm thế nào. Xây dựng quan hệ với cộng đồng như thế nào. Và quan trọng nhất, làm thế nào để giá trị tạo ra từ hoạt động báo chí có thể quay trở lại nuôi dưỡng hoạt động báo chí.

Theo nghĩa đó, Phiên I của Diễn đàn Tổng biên tập lần thứ 8- năm 2026 đã đi từ câu chuyện mở rộng không gian đến câu chuyện làm chủ không gian: lấy giá trị báo chí làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ, lấy dữ liệu và tri thức làm nguồn lực, lấy niềm tin công chúng làm tài sản, và lấy năng lực tổ chức, liên kết làm đòn bẩy phát triển.

Xem thêm

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

Hơn 800 tin, bài của báo chí Trung ương đưa tin về Ninh Bình trong tháng 10

(CLO) Ghi nhận sự đồng hành của các cơ quan truyền thông trước điểm sáng tăng trưởng GRDP 11,31% (đứng thứ 5 toàn quốc), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Ninh Bình đề nghị báo chí tiếp tục bám sát các quyết sách lớn trong tháng 11/2026. Trong đó, trọng tâm là quá trình vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các giải pháp giữ vững đà tăng trưởng kinh tế hai con số.

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

Video dọc và yêu cầu “đứng lên” của báo chí truyền hình

(NB&CL) Video dọc không đơn thuần là video ngang được cắt lại cho vừa màn hình điện thoại. Định dạng này đặt ra yêu cầu mới đối với cách tổ chức hình ảnh, xây dựng câu chuyện và tiếp cận công chúng của báo chí truyền hình. Muốn “đứng lên” trong không gian đa nền tảng, người làm báo cần làm chủ ngôn ngữ video dọc, chủ động đổi mới phương thức sản xuất nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi của báo chí.

Cỡ chữ bài viết: