Khủng long từng sống trên hành tinh rất nóng, tại sao con người không thể?

Những giới hạn của con người

Quay trở lại thời kỳ khi những con khủng long đại dương dài 25 mét bơi trên biển, T-Rex và Triceratops lang thang trên mặt đất nơi mà chúng ta đi bộ ngày nay, Trái đất là một nơi nóng bỏng, rất nóng để sinh sống. Trong Kỷ nguyên Đại Trung Sinh này - từ khoảng 250 đến 66 triệu năm trước - nồng độ CO2 trong khí quyển cao hơn hiện nay khoảng 16 lần, tạo ra "khí hậu nhà kính" với nhiệt độ trung bình ấm hơn từ 6 đến 9 độ so với hiện nay.

khung long tung song tren hanh tinh rat nong tai sao con nguoi khong the hinh 1

Ảnh minh hoạ: DW

Bài liên quan

Báo cáo khí hậu Liên hợp quốc: 8 năm qua 'nóng nhất trong lịch sử'

Các nhà khoa học cho rằng khí mê-tan từ quá trình ợ và xì hơi của khủng long - tương tự như bò ngày nay - đã góp phần vào sự nóng lên toàn cầu vào thời điểm đó. Nhưng lý do chính là siêu lục địa Pangea đang dần bắt đầu trôi dạt và vỡ ra. Điều này cuối cùng không chỉ dẫn đến việc tạo ra các lục địa như chúng ta biết ngày nay, mà còn dẫn đến sự thay đổi khí hậu.

Sự chuyển động của toàn bộ cảnh quan và lục địa đã gây ra những vụ phun trào núi lửa khổng lồ phun khí gây hại cho khí hậu vào bầu khí quyển, do đó làm nóng hành tinh. Nó cũng dẫn đến mưa axit, axit hóa đại dương và thay đổi cơ bản thành phần hóa học trên đất liền và dưới nước, gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt mở đường cho sự trỗi dậy của khủng long.

Ngày nay, chúng ta vẫn còn cách xa loại nhiệt độ đã biến hành tinh thành một ngôi nhà kính trong Đại Trung Sinh. Tuy nhiên, bằng cách đốt cháy nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt ở mức chưa từng có, con người đã làm hành tinh nóng hơn 1,1 độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp.

Kết quả là, sức khỏe của hệ sinh thái đang xấu đi nhanh hơn bao giờ hết, với những tác động nghiêm trọng đối với con người cũng như các hệ sinh thái đất, rừng và biển trên toàn thế giới. Các nhà khoa học cho biết thời gian hạn hán trung bình ở Trung Mỹ sẽ tăng thêm 5 tháng với 1,5 độ C, trong 8 tháng với mức tăng 2 độ C và 19 tháng nếu nhiệt độ tăng thêm 3 độ C.

Họ cũng nói rằng thế giới sẽ chạm mốc 3 độ C vào cuối thế kỷ này nếu khí thải nhà kính tiếp tục không được kiểm soát, dẫn đến lũ lụt, bão, mực nước biển dâng cao và những đợt nắng nóng khắc nghiệt chưa từng có. Do đó, các nhà khoa học nói về cuộc khủng hoảng khí hậu như một mối đe dọa hiện hữu đối với con người.

Tại sao khủng long vẫn sống được?

Và trở lại với câu chuyện của khủng long. Việc loài động vật to lớn này đối phó tốt với điều kiện khí hậu nơi chúng sống chủ yếu là do một yếu tố quyết định: thời gian.

Mặc dù nồng độ CO2 trong khí quyển cực kỳ cao trong Đại Trung Sinh, nhưng nó tăng rất chậm. Trước đây hoạt động núi lửa mạnh mẽ và mất hàng triệu năm để làm hành tinh nóng lên vài độ, song bằng cách đốt nhiên liệu hóa thạch, con người đã khiến thay đổi hoàn toàn khí hậu trong vòng hai thế kỷ.

khung long tung song tren hanh tinh rat nong tai sao con nguoi khong the hinh 2

Khủng long có thể sống trong môi trường rất nóng, nhưng là do có thời gian để thích nghi và có giới hạn chịu đựng tốt hơn - những điều mà con người đều đang không có được. Ảnh: DW

Georg Feulner thuộc Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK) cho biết tốc độ nóng lên chậm hơn mang lại cho thiên nhiên cơ hội thích nghi. "Các loài động vật không thích nóng có thể di chuyển đến các vĩ độ cao hơn, chẳng hạn như về phía các cực. Hoặc chúng cũng có thể thích nghi thông qua các quá trình tiến hóa".

Nhưng ông nói thêm rằng nhiệt độ cực cao có thể khiến một số loài động vật nhất định không thể ở được "bởi vì đơn giản là có những giới hạn sinh lý nhất định đối với động vật và con người". Khủng long rõ ràng khỏe mạnh và chịu đựng tốt hơn con người rất nhiều. Thực tế như đã biết, gần đây mỗi năm đã có hàng trăm ngàn người chết trên toàn thế giới vì nhiệt độ quá cao.

Và lịch sử cho thấy rằng năm cuộc đại tuyệt chủng hàng loạt mà hành tinh đã chứng kiến ​​cho đến nay đều liên quan đến sự nóng lên quá mức hoặc các kỷ băng hà của hành tinh, cũng như những thay đổi trong các chu trình hóa học ở biển hoặc trên đất liền.

Ví dụ, tác động của một tiểu hành tinh cách đây 67 triệu năm đã tạo ra một đám mây bụi khổng lồ và gây ra các vụ phun trào núi lửa dữ dội trên toàn thế giới, làm tối bầu trời và làm mát hoàn toàn khí hậu. Sự nguội đi mạnh mẽ và tương đối nhanh này khiến chúng ta có ít thời gian để thích nghi và đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên khủng long. Nhìn chung, 76% các loài đã tuyệt chủng vào thời điểm đó.

Trong một cuộc tuyệt chủng hàng loạt, ít nhất 3/4 số loài biến mất trong khoảng 3 triệu năm. Một số nhà khoa học, nhìn vào tốc độ tuyệt chủng hiện tại, nghĩ rằng chúng ta đang ở giữa đợt tuyệt chủng hàng loạt thứ 6. Chỉ trong vài thập kỷ tới, người ta ước tính rằng ít nhất 1 triệu trong số 8 triệu loài đã biết có nguy cơ biến mất vĩnh viễn. Nhiều nhà khoa học tin rằng con số thực có thể cao hơn nhiều.

Bởi vậy, để tránh số phận loài người sớm giống như khủng long và hàng triệu loài khác trong quá khứ, con người phải làm mọi cách để ngăn trái đất nóng lên một cách nhanh chóng, cũng như theo đánh giá sẽ cần một khoản đầu tư hàng trăm tỷ đô la mỗi năm để con người có thể thích nghi với một khí hậu ngày càng nóng lên trong tương lai.

Mai Vân (theo DW)

Xem thêm

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong ứng phó biến đổi khí hậu, nhưng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này cũng kéo theo nhu cầu năng lượng, nước và tài nguyên ngày càng lớn. Tại COP31, đây là một thách thức mới mà thế giới không thể bỏ qua.

Sự sụp đổ bất ngờ của Ueno Bank khiến hàng triệu khách hàng không thể truy cập tài khoản. Ảnh: Ueno Bank

Ngân hàng Ueno Bank tại Paraguay sụp đổ như thế nào?

(CLO) Từ một ngân hàng số phát triển nhanh chóng với gần 3 triệu khách hàng, Ueno Bank tại Paraguay bất ngờ bị cơ quan quản lý can thiệp vì thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Đằng sau sự sụp đổ này là những khoản cho vay rủi ro, sai lệch trong báo cáo tài chính và nghi vấn xung đột lợi ích, khiến hàng triệu người gửi tiền bị ảnh hưởng.

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

(CLO) Việc Canada cam kết hướng tới trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Ottawa muốn tạo đối trọng hay tìm kiếm một đối tác thay thế Washington.

 Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

(CLO) Đảng Dân chủ đang kỳ vọng giành lại quyền kiểm soát lưỡng viện trong cuộc bầu cử ngày 3/11 để làm đòn bẩy đối trọng. Nếu thành công, họ sẽ nắm trong tay các đặc quyền hiến định nhằm giám sát, điều tra và trực tiếp kiềm chế quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump trong nửa sau nhiệm kỳ.

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

(NB&CL) Ngày 3/11 tới, cử tri Mỹ sẽ lựa chọn Quốc hội khóa mới cùng nhiều vị trí lãnh đạo cấp bang. Diễn ra giữa nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, cuộc bầu cử có thể điều chỉnh tương quan quyền lực tại Washington, tác động đến chương trình nghị sự của Nhà Trắng và định hình bước chuẩn bị cho cuộc đua Tổng thống năm 2028. Trong bối cảnh đa số tại Quốc hội Mỹ khá mong manh, những thay đổi nhỏ về số ghế cũng có thể tạo ra những thay đổi chính trị đáng kể.

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

(CLO) Quyết định của Bộ An ninh Nội địa Mỹ yêu cầu loại bỏ DeepSeek khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan hành pháp dân sự liên bang cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách các quốc gia lựa chọn công nghệ. Chất lượng và giá thành vẫn quan trọng nhưng ngày càng phải được cân nhắc cùng an ninh dữ liệu, quyền kiểm soát hệ thống và lợi ích quốc gia.

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Cỡ chữ bài viết: