Chính phủ vừa công bố Đề án “Đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn 2045”, trong đó đặt mục tiêu 100% học sinh được học Tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1, thay vì từ lớp 3 như hiện nay.
Chính sách được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá năng lực ngoại ngữ cho thế hệ trẻ Việt Nam. Song, bên cạnh niềm vui, cũng xuất hiện không ít nỗi lo – đặc biệt ở những nơi cơ sở vật chất còn thiếu, giáo viên tiếng Anh cực kỳ khan hiếm.
Phụ huynh kỳ vọng: “Ra khỏi cổng trường là có thể dùng tiếng Anh”
“Tôi ủng hộ tuyệt đối. Thậm chí nếu dạy từ mầm non được thì càng tốt", chị Nguyễn Thu Lan (phường Tây Hồ, Hà Nội) chia sẻ khi nghe mục tiêu mới của Chính phủ đề ra.
Con chị đang học lớp 1 và đã theo học 3 môn có yếu tố tiếng Anh ở trường mỗi tuần: Tiếng Anh bổ trợ – Tiếng Anh Toán – Tiếng Anh STEM Robotics. Tổng học phí 550.000 đồng/tháng, đây là con số không nhỏ với nhiều gia đình đô thị.
“Nếu tiếng Anh trở thành môn bắt buộc, tôi có thể bớt được khoản học thêm ở trung tâm. Học trong trường vừa rẻ hơn, vừa an tâm hơn vì được kiểm soát chất lượng”, chị Lan nói.
Quyết định đưa ra Tiếng Anh thành môn bắt buộc từ lớp 1 sẽ ngay lập tức chuyển đổi khoản "đầu tư bất đắc dĩ" này thành "quyền lợi công bằng" , giảm tải kể áp lực tài chính cho hàng triệu gia đình. Thực hiện một tâm về chất lượng chương trình chính thức và sự tiết kiệm chi phí là động lực lớn nhất để phụ huynh 'trông chờ' vào Đề án.
Ở nơi địa đầu Tổ quốc: “Một giáo viên lo 13 lớp, để đưa tiếng Anh từ lớp 1 là bài toán nan giải”
Nếu Hà Nội háo hức, thì tại Trường PTDTBT Sủng Là (xã Sà Phìn, Tuyên Quang), nỗi lo lại lớn hơn kỳ vọng. Hiện trường chỉ có 1 giáo viên tiếng Anh cho 13 lớp.
Thầy Nguyễn Văn Lợi, Hiệu trưởng nhà trường trăn trở: “Để triển khai dạy tiếng Anh từ lớp 1, chúng tôi cần thêm ít nhất 3 giáo viên, nhưng cả huyện nhiều năm nay không tuyển được. Dạy trực tuyến thì mạng yếu, thầy cô không tương tác được với học sinh”.
Ngôi trường có 670 học sinh, hầu hết là người dân tộc thiểu số. Nhiều em chưa thạo tiếng Việt, việc tiếp cận tiếng Anh từ lớp 1 là một thử thách kép.
Tại Trường PTDTBT Tiểu học Dào San (huyện Phong Thổ, Lai Châu), cô Phạm Thị Xuân cũng đang gấp rút chuẩn bị phương án.
Trường cần 3 giáo viên tiếng Anh nhưng mới có 2 thầy cô đang vừa dạy vừa theo học văn bằng 2.
“Trước đây có thời điểm phải dạy kết nối trực tuyến giữa hai trường. Nhưng đường truyền kém, học sinh gần như không tương tác được.Tuy khó nhưng phải làm, để các con có nền tảng sớm hơn”, cô Xuân chia sẻ.
Trường có hơn 1.050 học sinh, lại chia làm 2 điểm trường cách nhau 3 km. Cô giáo lo nhất là sự thiệt thòi: “Thầy dạy trực tiếp ở điểm này thì điểm kia phải học online. Chúng tôi sợ các con yếu đi so với chương trình chung”.
Theo tính toán của Bộ Giáo dục và Đào tạo, để Đề án thành công, Việt Nam cần bổ sung khoảng 22.000 giáo viên Tiếng Anh cho cung cấp bóng non và tiểu học, chưa kể phải bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy môn học khác bằng tiếng Anh. Đây là một công thức để tìm nguồn tài nguyên.
Các chuyên gia nhận định, việc cho trẻ học ngoại ngữ sớm mang lại nhiều lợi thế: khả năng nghe – nói, ngữ âm phát triển vượt trội; giảm tâm lý e ngại khi bước lên bậc THCS, THPT; đồng thời mở ra cơ hội học tập và nghề nghiệp quốc tế trong tương lai.
Tuy nhiên, với học sinh vùng dân tộc thiểu số, nơi tiếng Việt đã được xem như một “ngoại ngữ” thứ nhất, việc tiếp cận tiếng Anh đòi hỏi chương trình và phương pháp giảng dạy đặc thù hơn.
Trẻ phải được học qua hoạt động, hình ảnh, âm nhạc, tránh quá tải lý thuyết và áp lực điểm số; đồng thời giáo viên cần hiểu đặc điểm song ngữ – đa ngôn ngữ của học trò để hỗ trợ đúng cách.
Trong buổi làm việc ngày 29/10, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đề nghị Vương quốc Anh hỗ trợ Việt Nam đào tạo giáo viên tiếng Anh, giáo viên bộ môn dạy tích hợp bằng tiếng Anh và xây dựng lộ trình chuẩn hóa theo từng vùng miền.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh việc triển khai đề án sẽ theo từng giai đoạn, ưu tiên trước ở nơi đủ điều kiện, đồng thời tăng cường đầu tư cho vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Chỉ khi học sinh từ đô thị đến miền núi đều được tiếp cận chất lượng giáo dục tiếng Anh tương đương, chính sách đúng đắn này mới thực sự đi vào cuộc sống.
Theo các giáo viên vùng cao, muốn làm được điều đó, cần đặc biệt chú trọng thu hút và giữ chân giáo viên bằng chế độ đãi ngộ phù hợp; cải thiện cơ sở vật chất, thiết bị và đường truyền Internet; xây dựng bộ tài liệu phù hợp cho học sinh dân tộc thiểu số; cũng như có cơ chế bồi dưỡng, kèm cặp định kỳ cho giáo viên chưa được đào tạo chính quy.
“Chúng tôi sẽ làm hết trách nhiệm. Nhưng rất mong các con ở vùng sâu không phải chờ đợi quá lâu để được học như các bạn dưới xuôi”, cô Phạm Thị Xuân bày tỏ.
Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai đánh dấu bước chuyển quan trọng của giáo dục Việt Nam trong hội nhập quốc tế. Chặng đường phía trước sẽ nhiều thách thức, nhưng sự kiên trì đầu tư cho giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất chính là chìa khóa để: Mỗi đứa trẻ Việt Nam đều có cơ hội nói tiếng Anh tự tin từ thành thị đến vùng biên viễn.
