Tâm thế mới từ Nghị quyết Đại hội XIV
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định công tác đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, nhấn mạnh sự kết hợp đồng bộ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Để cụ thể hoá, Chuyên đề của Đảng ủy Bộ Ngoại giao (tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngày 07/02/2026) đã nhấn mạnh yêu cầu: “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”.
Đặc biệt, tinh thần này được định hướng sâu sắc hơn bởi Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới (Nghị quyết 59), khẳng định hội nhập không chỉ là quá trình thích nghi mà phải chuyển sang giai đoạn chủ động dẫn dắt, hội nhập toàn diện, sâu rộng và hiệu quả. Đối với Hội Nhà báo Việt Nam, việc quán triệt tinh thần này đòi hỏi một sự thay đổi căn bản về tư duy và hành động, đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực báo chí không chỉ là những hoạt động giao lưu truyền thống, mà phải giữ vai trò là lực lượng tiên phong trong việc lan tỏa giá trị văn hóa và khát vọng dân tộc, chủ động, sắc bén, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia từ sớm, từ xa, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước.
Khơi dậy khát vọng phát triển qua lăng kính báo chí
Sứ mệnh của báo chí trong kỷ nguyên mới trước hết là khơi dậy niềm tự hào và khát vọng vươn lên của chính người dân trong nước, từ đó tạo ra sức mạnh nội sinh lan tỏa ra quốc tế. Nghị quyết XIV chỉ rõ: “Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại”. Báo chí chính là chất xúc tác quan trọng nhất cho sự kết hợp này.
Thông qua các hoạt động đối ngoại nhân dân, Hội Nhà báo Việt Nam đã và đang làm cầu nối để thế giới hiểu rằng: Việt Nam không chỉ có một lịch sử hào hùng, mà còn có một hiện tại năng động và một tương lai đầy hứa hẹn. Mỗi tác phẩm báo chí đối ngoại, mỗi hoạt động đối ngoại báo chí lúc này cần mang theo “hơi thở” của kỷ nguyên mới, chuyển tải thông điệp về một Việt Nam hòa bình, đổi mới và sẵn sàng đóng góp trách nhiệm cho cộng đồng quốc tế.
Đối ngoại nhân dân của Hội Nhà báo Việt Nam: Tương xứng với
tầm vóc văn hóa và vị thế đất nước
Văn kiện của Đảng yêu cầu đối ngoại phải tương xứng với “tầm vóc văn hóa”. Hội Nhà báo Việt Nam, với ưu thế tập hợp những người cầm bút – những trí thức văn hóa, có trách nhiệm đưa bản sắc Việt Nam vào dòng chảy thông tin toàn cầu. Trong bối cảnh thế giới đa cực và sự bùng nổ của các nền tảng xuyên biên giới, công tác đối ngoại nhân dân của Hội cần tập trung vào hai mũi nhọn chiến lược:
Thứ nhất, lan tỏa giá trị cốt lõi và bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, quảng bá giá trị cốt lõi không chỉ là thông tin đơn thuần mà là chiến lược xây dựng “sức mạnh mềm” quốc gia.
Trao đổi về vấn đề này, nhà báo Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định: “Chúng tôi xác định phải chủ động đưa các di sản văn hóa, giá trị nhân văn và tư tưởng hòa hiếu của dân tộc vào chương trình nghị sự tại Liên đoàn các nhà báo ASEAN (CAJ), các hội nghị báo chí thế giới hay các diễn đàn đa phương. Đây không chỉ là việc giới thiệu hình ảnh đất nước, mà là cách báo chí tham gia kiến tạo sự thấu hiểu, kết nối tâm trí và trái tim bè bạn quốc tế. Đây cũng chính là việc cụ thể hóa mục tiêu của Nghị quyết 59 về việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong quá trình hội nhập.”
Việc đẩy mạnh các hoạt động này chính là lộ trình đưa đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực báo chí truyền thông thực sự tương xứng với vị thế mới của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Mũi nhọn thứ hai là khẳng định vị thế của Hội với tư cách một tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, giữ vai trò trụ cột trong hệ sinh thái đối ngoại nhân dân. Tiếng nói của Hội tại các sự kiện quốc tế phải thể hiện rõ bản lĩnh của một nền báo chí cách mạng: hiện đại về phương thức, chuyên nghiệp về kỹ năng và nhân văn trong mục tiêu.
Nói về định hướng xây dựng đội ngũ, nhà báo Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh: “Việc khẳng định vị thế không chỉ dừng lại ở sự hiện diện, mà phải thông qua sự đóng góp thực chất vào các vấn đề thời đại như đạo đức báo chí, chuyển đổi số hay cuộc chiến chống tin giả.
Tinh thần của Nghị quyết 59 đòi hỏi chúng ta phải hội nhập sâu rộng nhưng không được hòa tan, giữ vững bản sắc và lợi ích dân tộc. Quán triệt sâu sắc tinh thần Đại hội XIV, Hội Nhà báo Việt Nam sẽ tiếp tục xây dựng đội ngũ người làm báo bản lĩnh, biết sử dụng ngòi bút để bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, từ đó khẳng định uy tín và vị thế của báo chí Việt Nam trên trường quốc tế.”
Sự chuyển mình mạnh mẽ này không chỉ đáp ứng yêu cầu của Đảng mà còn tạo ra xung lực mới để báo chí truyền thông vững vàng thực hiện nhiệm vụ chính trị đối ngoại trong tình hình mới.
Đổi mới phương thức theo tinh thần “Làm ngay, làm quyết liệt”
Quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả”, công tác đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực báo chí truyền thông hiện nay không chỉ là yêu cầu tự thân mà còn là mệnh lệnh từ thực tiễn. Đứng trước vận hội mới, Hội Nhà báo Việt Nam xác định cần đổi mới mạnh mẽ trong phương thức thực hiện, tập trung vào ba trụ cột cốt lõi.
Một là, xác định chuyển đổi số là “chìa khóa” mở cánh cửa hội nhập. Trong kỷ nguyên công nghệ phát triển bùng nổ như hiện nay, công tác đối ngoại báo chí không thể chỉ dựa vào các phương thức truyền thống.
Đề cập đến vấn đề này, nhà báo Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định: “Chúng ta phải coi chuyển đổi số là chìa khóa để mở cánh cửa ra thế giới. Việc xây dựng các nền tảng truyền thông đa phương ngữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích xu hướng dư luận quốc tế và cá nhân hóa nội dung quảng bá hình ảnh đất nước không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết. Việc làm chủ công nghệ và dữ liệu số chính là chìa khóa để thực hiện hội nhập quốc tế hiệu quả trong tình hình mới. Phải làm sao để thông tin về Việt Nam đến với bạn bè quốc tế một cách thông minh nhất, nhanh nhất và hấp dẫn nhất.”
Hai là, xây dựng một “hệ sinh thái” đối ngoại đa tầng. Hội Nhà báo Việt Nam chủ trương chủ động thiết lập mạng lưới liên kết chặt chẽ với các tổ chức báo chí tương đồng trên thế giới, tạo sợi dây kết nối giữa báo chí trong nước với các hãng thông tấn quốc tế và đội ngũ phóng viên thường trú tại nước ngoài. Việc mở rộng hệ sinh thái này đồng nghĩa với việc đưa tiếng nói Việt Nam tiếp cận trực tiếp, hiệu quả tới công chúng toàn cầu, tạo thành sức mạnh tổng hợp nhằm khẳng định vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
Ba là, tăng cường chủ động trên mặt trận tư tưởng. Không chỉ dừng lại ở quảng bá, đối ngoại báo chí trong kỷ nguyên mới còn mang trọng trách bảo vệ nền tảng tư tưởng. Theo nhà báo Nguyễn Đức Lợi, trong bối cảnh thông tin sai lệch xuyên biên giới diễn biến phức tạp, người làm báo phải luôn ở thế chủ động: “Chúng ta cần tăng cường sự chủ động trên không gian mạng. Nhiệm vụ của đối ngoại báo chí là phải phản bác kịp thời, sắc bén các thông tin sai lệch, bảo vệ uy tín quốc gia bằng những dẫn chứng thuyết phục và ngôn ngữ phù hợp với tâm lý bạn bè quốc tế. Phải làm cho thế giới hiểu đúng, hiểu đủ về một Việt Nam hòa bình, đổi mới, phát triển bền vững và là đối tác tin cậy trong dòng chảy thế giới đa cực.”
Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Hội Nhà báo Việt Nam đứng trước những vận hội và thách thức lớn. Việc vận dụng sáng tạo Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị vào công tác đối ngoại nhân dân lúc này không chỉ đơn thuần là hoàn thành trách nhiệm chính trị, mà còn là niềm tự hào, là khát vọng đóng góp của mỗi người làm báo cho vị thế mới của Tổ quốc.
