Người “thổi hồn” cho chương trình dân ca trên sóng phát thanh

(CLO) Trực tiếp thực hiện và chịu trách nhiệm 10 chương trình dân ca mỗi ngày trên các kênh sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam (Đài TNVN), soạn giả, nhà báo Mai Văn Lạng đang ngày ngày bền bỉ, tâm huyết để gìn giữ và phát triển dân ca trong đời sống hiện nay.

“Khoác áo mới” cho dân ca

Nếu tính từ năm 1991, khi chàng sinh viên Khoa Biên kịch sân khấu, Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội- Mai Văn Lạng có bài chèo đầu tiên gửi đến Đài PT-TH Hà Tây thì cho đến nay anh đã có 27 năm gắn bó với dân ca. Mai Văn Lạng dù không được đào tạo chuyên sâu về dân ca nhưng anh vốn là người yêu và có năng khiếu thiên bẩm về lĩnh vực này. Chính vì vậy, từ năm 2008 (khi mới 35 tuổi) cho đến nay, anh đã giữ cương vị Trưởng phòng Dân ca và nhạc cổ truyền, Ban Âm nhạc, Đài TNVN.

Soạn giả, nhà báo Mai Văn Lạng trong lần đi phỏng vấn nghệ sĩ (Ảnh: NVCC)

Không phải ngẫu nhiên mà năm 2016, anh là 1 trong 10 Cây bút vàng của Đài TNVN và đặc biệt năm 2017, anh là đại diện duy nhất của Đài TNVN được tham dự Hội nghị Điển hình tiên tiến toàn quốc do Ban Thi đua Khen thưởng Nhà nước vinh danh.

Đó là phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực gìn giữ, quảng bá dân ca truyền thống của anh trong thời đại mà âm nhạc hiện đại đang phát triển như vũ bão hiện nay. Một trong những đóng góp to lớn của Mai Văn Lạng đối với sự nghiệp dân ca nói riêng, sự nghiệp phát thanh nói chung, đó là soạn lời mới cho dân ca. Những bài soạn lời mới của anh đã được các thế hệ khán, thính giả trên khắp cả nước yêu thích, như: “A lô, Lèn Hà”; “Nón trắng quê mình”, “Mùa xuân tình mẹ”, “Tình thắm duyên quê”, “Tình xuân xin gửi nơi quê”,  “Khúc hát dưới trăng thu”… .

Theo anh thì dân ca nhạc cổ truyền luôn có sự phát triển, vận động không ngừng. Trong dân ca nhạc cổ có những cách gọi như: chàng với nàng, thiếp với chàng... ngày nay không còn phù hợp hoặc các bài dân ca gắn với các nghi lễ, phong tục, tập quán, hay các buổi sinh hoạt tập thể ngày nay đã không còn tồn tại. Trong khi đời sống mới có biết bao chủ đề mới mẻ, hấp dẫn cần phải cổ vũ, động viên, khích lệ như: Ca ngợi Đảng, đất nước, Bác Hồ; Ca ngợi những chiến công hiển hách của quân và dân ta trong công cuộc chống giặc ngoại xâm; Ca ngợi những thành quả của công cuộc Đổi mới; Ca ngợi những thành tựu khoa học, kĩ thuật, giáo dục… tiên tiến, hiện đại…. Chính vì vậy đòi hỏi phải đặt lời mới cho dân ca. Tiếp nối các thế hệ soạn giả nổi tiếng như: Hồ Tăng Ấn, Phạm Xuân Tương, Dân Huyền, Công Sáu, Trần Nam Dân, Minh Khiêm, Trương Phú Xuân, Dức Miêng… Mai Văn Lạng đã mạnh dạn soạn lời mới cho dân ca, trong đó đặc biệt là chèo.

Soạn giả, nhà báo Mai Văn Lạng (thứ 2 từ trái sang) trong lần giao lưu với CLB Nghệ thuật Kinh Bắc (Ảnh: NVCC) 

Tuy nhiên, anh nhận định thì soạn lời mới cho dân ca là công việc tuy dễ nhưng khó hay. Bởi lời mới phải tuân thu hoàn toàn nguyên tắc lời cổ, đó là đúng lòng bản (trắc, bằng). Ngoài ra, lời mới phải có tính văn học, lời ca phải giàu hình ảnh, gợi cảm và nhất quyết phải có vần. Và điều quan trọng là phải tìm ra ý mới, tứ lạ, tìm ra cái riêng, cái độc đáo. Nếu lời mới không hay sẽ phản tác dụng, sẽ khiến người nghe coi thường, rẻ rúm. Theo anh, công việc soạn lời mới một phần gặp khó khăn nữa là vấn đề nhà Đài trả thù lao cho tác giả không cao khiến những đam mê có thể bị bỏ dở vì cuộc sống mưu sinh.

Quảng bá dân ca trên mạng xã hội

Là người làm âm nhạc nhưng đồng thời Mai Văn Lạng còn là một nhà báo xông xáo, quyết liệt. Anh đã đi đến nhiều vùng miền của Tổ quốc, nơi nào có dân ca cổ truyền là có bàn chân anh đặt đến. Anh đã đến để tìm hiểu, nghiên cứu không gian văn hóa và thu thanh về lưu trữ tại kho băng đĩa của Đài TNVN. Được biết, hiện nay kho băng đĩa của Đài ngoài dân ca của dân tộc Kinh thì có đến hàng trăm làn điệu dân ca của hơn 40 dân tộc thiểu số, trong đó có đóng góp không nhỏ của Mai Văn Lạng.

Để tạo ra môi trường, không gian âm nhạc lành mạnh, bổ ích, anh cũng là người thường xuyên đến với đồng bào cả nước để kết nối, giao lưu với khán, thính giả yêu dân ca truyền thống với nhau. Do nắm được nhu cầu thị hiếu hiện nay số lượng người nghe radio ngày càng ít đi mà chỉ nghe trên ô tô hoặc nghe trực tuyến và không phải ai cũng có thời gian để nghe đài đúng khung giờ chương trình phát sóng nên anh đã chủ động đưa các chương trình đã phát sóng vào trang Blog của mình để phục vụ người nghe bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào.

Soạn giả, nhà báo Mai Văn Lạng (thứu 2 từ phải sang) trong lần tham gia Liên hoan “Chiếu chèo làng tôi”, tỉnh Hưng Yên mở rộng năm 2018 trên Đài PT-TH Hưng Yên  (Ảnh: NVCC) 

Với tư duy nhạy bén, sắc sảo của người làm báo trong thời đại Công nghệ 4.0, anh còn là người tiên phong trong việc quảng bá dân ca trên mạng xã hội. Hiện nay, anh là người đầu tiên làm kênh YouTobe về dân ca cổ truyền và có đến hàng trăm nghìn lượt truy cập mỗi ngày. Ngoài ra, với lợi thế của trang Facebook cá nhân có đến trên 10.000 bạn bè và người theo dõi, mà anh còn quảng bá dân ca trên trang Facebook bằng những bài viết lý luận hay những băng ghi âm hoặc video hấp dẫn về dân ca. Bên cạnh đó, anh còn làm chủ chục nhóm trên Facebook về âm nhạc cổ truyền, trong đó có trang “Đến với nghệ thuật chèo” với hơn chục nghìn lượt đăng kí theo dõi.

Giữa bộn bề, lo toan của cuộc sống, soạn giả, nhà báo Mai Văn Lạng vẫn miệt mài, tâm huyết, bền bỉ trong cuộc hành trình gìn giữ và quảng bá dân ca truyền thống. Chính những nỗ lực không biết mệt mỏi của anh mà công chúng vẫn tin rằng ở đâu đó dân ca vẫn còn chỗ đứng vững chắc trong đời sống tinh thần của người Việt hôm nay.

Đoàn Mai

Xem thêm

Báo chí trong môi trường số: Những ranh giới pháp lý cần nhận diện

Báo chí trong môi trường số: Những ranh giới pháp lý cần nhận diện

(CLO) Sự phát triển của báo chí đa nền tảng và việc ứng dụng AI khiến ranh giới pháp lý trong tác nghiệp ngày càng phức tạp. Từ nguy cơ vi phạm bản quyền, quyền riêng tư đến sai sót trong kiểm chứng thông tin, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực pháp lý cho phóng viên và chuyển từ xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro trong tòa soạn.

Báo chí cần gì để thu hút độc giả mới hiệu quả?

Báo chí cần gì để thu hút độc giả mới hiệu quả?

(CLO) Độc giả trung thành đang trở thành ưu tiên của nhiều cơ quan báo chí. Tuy nhiên, giữ chân độc giả hiện tại là chưa đủ. Các tòa soạn cần mở rộng kênh phân phối, thu hút công chúng mới và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tập trung vào những nội dung khác biệt.

Phát hiện tin giả, tin sai sự thật, người dân có thể phản ánh qua VNeID

Phát hiện tin giả, tin sai sự thật, người dân có thể phản ánh qua VNeID

(CLO) Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật trên môi trường mạng, người dân có thể phản ánh, tố giác tới cơ quan có thẩm quyền thông qua nhiều kênh, trong đó có ứng dụng VNeID. Đây là một trong những quy định đáng chú ý tại Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

(NB&CL) Nút xuất bản từng được xem là điểm kết thúc của một quy trình làm báo. Nhưng trong môi trường số, đó có thể chỉ là điểm bắt đầu của một vòng đời khác của tác phẩm. Một nội dung có thể được chia sẻ, cắt ghép, tách khỏi ngữ cảnh và mang theo cả tên tuổi, logo của cơ quan báo chí. Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, từng có nội dung bị cắt ghép nhưng vẫn giữ logo của Báo, khiến người tiếp nhận hiểu nhầm về nguồn đăng tải. Từ câu chuyện này, một vấn đề được đặt ra: trách nhiệm của tòa soạn sẽ đi đến đâu sau khi tác phẩm được xuất bản?

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

(CLO) Những tư liệu báo chí giai đoạn 1945–1954 được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam cho thấy báo chí đã đồng hành và ghi lại từng bước của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từ những năm tháng chiến đấu, chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơ-ne-vơ đến 80 ngày đấu tranh và chuẩn bị tiếp quản Hà Nội.

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

(CLO) Lấy hình tượng "Trang giấy diệu kỳ" làm ngôn ngữ xuyên suốt, chương trình nghệ thuật "Chắp cánh tuổi thơ" do Báo Nhân Dân tổ chức là một món quà tinh thần ý nghĩa dành tặng các em nhỏ Thủ đô. Sự kết hợp giữa âm nhạc, xiếc, vũ đạo cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ tạo ra một không gian tương tác bùng nổ cảm xúc, mà còn sâu xa gửi gắm thông điệp nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu quê hương, đất nước.

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

(CLO) Cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ II do Tạp chí Người Hà Nội tổ chức đã chính thức khép lại với giải Nhất thuộc về tác phẩm “Yêu một Hà Nội”. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, sự kiện đã tôn vinh những góc nhìn mới mẻ về văn hóa, con người Hà Nội, đồng thời phát động mùa giải thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng”.

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

(CLO) Luật Báo chí 2025 đặt hoạt động báo chí trong một không gian pháp lý mới, gắn chặt hơn với môi trường số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, rủi ro pháp lý của một tác phẩm báo chí không còn chỉ nằm ở nội dung bài viết, mà có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ thu thập thông tin, xác minh, biên tập, sử dụng AI đến xuất bản, phân phối, chỉnh sửa và cải chính.

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

(CLO) Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026), những giá trị từ cuộc đời, sự nghiệp và di sản báo chí của ông tiếp tục được nhìn nhận không chỉ ở ý nghĩa lịch sử, mà còn ở những giá trị nghề nghiệp vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với báo chí hôm nay.

Cỡ chữ bài viết: