Nhà báo Nhật Hoa: Nội dung giáo dục vẫn có thể 'viral', nếu chạm đúng cộng đồng khán giả

• Hội báo toàn quốc
• Diễn đàn báo chí toàn quốc 2026

Theo bà, trong bối cảnh AI ngày càng hỗ trợ mạnh mẽ việc sản xuất nội dung, sự chú ý của công chúng bị phân mảnh và cạnh tranh giữa các nền tảng ngày càng gay gắt, câu hỏi quan trọng nhất đặt ra với báo chí chính thống là làm thế nào để giữ chân khán giả.

“Chúng tôi bắt đầu từ khán giả và đi tìm nguồn lực đồng hành để phát triển. Điều quan trọng không phải là làm sao có thật nhiều lượt xem, mà là mình đang phục vụ cộng đồng khán giả nào”, nhà báo Nhật Hoa nhấn mạnh.

Nội dung giáo dục không hề 'khó hút' khán giả

Theo nhà báo Nhật Hoa, lâu nay vẫn tồn tại nhiều định kiến cho rằng nội dung giáo dục khó tạo sức hút, nội dung tử tế khó lan tỏa, còn những giá trị nhân văn thì khó thu hút doanh nghiệp đồng hành. Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất của VTV cho thấy điều ngược lại.

“Nội dung tử tế sẽ tạo ra cộng đồng trung thành. Nội dung giáo dục vẫn có thể đạt hàng chục triệu lượt xem và những giá trị nhân văn hoàn toàn có thể thu hút doanh nghiệp đồng hành lâu dài nếu trùng với hệ giá trị của họ”, bà nói.

Theo đó, thay vì chạy theo thuật toán hay chỉ số lượt xem, ê-kíp sản xuất tập trung xác định đúng đối tượng khán giả và kể những câu chuyện mà họ quan tâm. “Không phải nội dung giáo dục khó hấp dẫn, mà điều quan trọng là tìm đúng cộng đồng khán giả và kể đúng câu chuyện của họ”, bà khẳng định.

Nhà báo Nhật Hoa cho rằng việc sản xuất nội dung ngày nay cần được tiếp cận bằng tư duy phát triển sản phẩm. Mỗi sản phẩm truyền thông cũng giống như một chiếc điện thoại thông minh, phải trải qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện trước khi đến với người dùng.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, nhà báo Nhật Hoa nhắc tới chương trình "Những bông hoa nhỏ - Vườn Tween", một thương hiệu dành cho thiếu nhi được xây dựng trên nền tảng các giá trị giáo dục.

Theo bà, nhóm khán giả mục tiêu là trẻ em từ 9-12 tuổi, giai đoạn bắt đầu hình thành hệ giá trị sống. Tuy nhiên, nhóm khán giả có vai trò quyết định lại chính là phụ huynh - những người lựa chọn nội dung cho con em mình.

Bởi vậy, chương trình được định vị với 3 giá trị cốt lõi: nuôi dưỡng sự tử tế, khơi dậy tính tò mò và thúc đẩy sự sáng tạo. “Khi đi tìm nhà tài trợ, chúng tôi không bán một chương trình mà bán một hệ giá trị. Chúng tôi nói với đối tác rằng đây là nơi nuôi dưỡng những hạt giống tốt đẹp cho trẻ em”, bà chia sẻ.

Sau 6 tháng phát sóng, chương trình đạt 122 triệu lượt xem trên đa nền tảng, trong đó có ba video đạt lần lượt 10 triệu, 12,5 triệu và 25,5 triệu lượt xem. Nhiều clip lọt top chương trình được xem nhiều trên VTV3.

Đặc biệt, những nội dung lan tỏa mạnh nhất không phải là các yếu tố gây sốc mà đều xoay quanh những giá trị trong sáng, chân thật và truyền cảm hứng. “Điều khiến những người làm báo vui nhất không phải là con số 122 triệu lượt xem, mà là những nội dung được yêu thích nhất đều nói về sự tử tế. Khi nội dung chạm tới trái tim con người, nó sẽ luôn tìm được khán giả của mình”, bà nói.

Theo nhà báo Nhật Hoa, công nghệ và trí tuệ nhân tạo chỉ đóng vai trò khuếch đại, giúp nội dung tiếp cận nhanh hơn. Cốt lõi vẫn là giá trị mà sản phẩm mang lại.

Ví dụ thứ hai được nhà báo Nhật Hoa nhắc tới là chương trình “Chuyện nhà thời nay” phát sóng trên VTV2. Chương trình được thực hiện trong quá trình tái thiết kênh VTV2, tập trung kể những câu chuyện về gia đình, tình thân, sự kết nối và những giá trị bình dị trong cuộc sống.

Đáng chú ý, chương trình được triển khai khi chưa có nhà tài trợ. Tuy nhiên, chỉ sau hai tháng phát sóng, nhiều video đã đạt từ một đến hơn 6 triệu lượt xem, tổng cộng khoảng 70 triệu lượt xem trên các nền tảng.

Theo bà, sự thành công này đến từ tính chân thật của câu chuyện. “Chúng ta nói rất nhiều về AI nhưng điều ngày càng khan hiếm chính là cảm xúc thật. Đó là chìa khóa mạnh mẽ để chinh phục khán giả”, nhà báo Nhật Hoa nhận định.

Trong một thời đại mà con người ngày càng tìm kiếm sự đồng cảm và chữa lành, những câu chuyện chân thành về tình yêu thương, sự hiếu thảo, sẻ chia vẫn luôn có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Muốn phát triển kinh tế báo chí phải bắt đầu từ cộng đồng

Theo nhà báo Nhật Hoa, mô hình phát triển của truyền hình đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây các đơn vị sản xuất tạo ra nội dung, đo lường rating rồi dựa trên đó thu hút quảng cáo, thì hiện nay nội dung phải tạo dựng được cộng đồng người xem.

“Đó phải là một cộng đồng mạnh, tử tế và có niềm tin. Khi có cộng đồng, chúng ta mới có thể thiết kế các chỉ số đo lường riêng trên từng nền tảng để thuyết phục nhà đầu tư đồng hành”, bà nói.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, Phó Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo VTV đúc kết 5 yếu tố quan trọng.

Thứ nhất, phải hiểu đúng khán giả và không làm nội dung cho tất cả mọi người. "Những bông hoa nhỏ - Vườn Tween" hướng tới khán giả trẻ từ 9-12 tuổi, còn “Chuyện nhà thời nay” dành cho đối tượng gia đình.

Thứ hai, nội dung cần chạm tới cảm xúc thật bởi công chúng thường ghi nhớ những câu chuyện giàu cảm xúc hơn là những thông tin đơn thuần.

Thứ ba, phải nghiên cứu khán giả một cách nghiêm túc. Ban Chuyên đề - Khoa giáo VTV hiện có bộ phận chuyên nghiên cứu người xem. Các sản phẩm trước khi phát hành đều được thử nghiệm với nhóm khán giả mục tiêu để quan sát phản ứng, từ đó điều chỉnh phù hợp.

Thứ tư, cần xây dựng cộng đồng thay vì chỉ chạy theo lượt xem. Theo bà, những con số triệu view sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu không hình thành được một cộng đồng trung thành và cùng chia sẻ những giá trị tích cực.

Cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất là nuôi dưỡng niềm tin. “Niềm tin sẽ tạo ra nguồn lực. Khi khán giả đồng hành, nhà đầu tư đồng hành thì nội dung sẽ phát triển bền vững”, nhà báo Nhật Hoa nhấn mạnh.

Khép lại phần tham luận, nhà báo Nhật Hoa đúc kết con đường phát triển kinh tế báo chí trong môi trường số bằng một công thức ngắn gọn: “Từ nội dung tạo cộng đồng, từ cộng đồng xây dựng niềm tin và từ niềm tin sẽ hình thành nguồn lực phát triển”.

Theo bà, trong kỷ nguyên AI, công nghệ có thể giúp nội dung lan tỏa nhanh hơn, nhưng điều giữ chân công chúng lâu dài vẫn là những giá trị chân thật, nhân văn và sự thấu hiểu khán giả. Đây cũng chính là nền tảng để báo chí phát triển bền vững trong tương lai.