Theo tìm hiểu của phóng viên được biết, vào thời điểm cuối tháng 12/2021, một diện tích lớn rừng ngập mặn tại Quảng Ninh (chủ yếu là cây đước vòi có chiều cao trung bình khoảng 1,6m) đã bị khô ngọn, phần cành lá phía dưới bị héo. Điều đặc biệt là rừng bị khô, héo lá thành những vệt ngang thẳng hàng, xen kẽ, kế tiếp nhau; một số địa điểm cây bị chặt phá và xuất hiện các cọc xào cắm tuyến chia ranh giới.
Diện tích cây rừng bị hiện tượng trên khoảng 4,8 ha, nằm tại vị trí thuộc ranh giới giữa hai địa phương. Trong đó, 2,1 ha là rừng tự nhiên ngập mặn phục hồi, thuộc quy hoạch rừng phòng hộ chắn sóng, chủ rừng là UBND phường Quang Hanh (TP Cẩm Phả); 2,7 ha là rừng tự nhiên ngập mặn, nằm ngoài quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn phường Hà Phong (TP Hạ Long), chủ rừng là hộ gia đình ông Đinh Văn Minh.
4,8 ha rừng ngập mặn là cây đước vòi, chiều cao 1,6m thuộc phường Quang Hanh (Cẩm Phả) và phường Hà Phong (hạ Long) bỗng dưng bị khô héo lá chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân. Ảnh: Nguyễn Quân.
Kết luận bất nhất
Theo Sở NN&PTNN tỉnh Quảng Ninh thì nguyên nhân vụ việc là do việc thi công tuyến đường bao biển và các hạng mục liên quan đã làm thay đổi dòng hải lưu, lưu lượng thủy triều và độ mặn môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hô hấp của rễ, không đảm bảo điều kiện dinh dưỡng cho cây ngập mặn sinh trưởng bình thường (Văn bản số 167/SNN&PTNN-KL, ngày 14/1/2022).
Cây rừng ngập mặn phía trong đường ven biển nối Hạ Long - Cẩm Phả chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân. Ảnh: Nguyễn Quân.
Biên bản làm việc ngày 21/1 của Đoàn công tác liên ngành (gồm: UBND phường Quang Hanh, Phòng Kinh tế và Hạt Kiểm lâm Cẩm Phả) thì cho rằng: nguyên nhân vụ việc là “Do con người tác động, ngăn dòng thủy triều ra vào làm thay đổi độ mặn, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây rừng ngập mặn tại khu vực và vùng lân cận".
Còn UBND phường Hà Phong (tại Văn bản số 19/UBND, ngày 7/1/2022) lại khẳng định: do lượng nước thủy triều ra vào lưu thông chậm, hạn chế dòng chảy, kèm theo có nhiều trận mưa lớn tại khu vực đã gây ngọt hóa nguồn nước, không phù hợp với điều kiện sinh trưởng cây rừng ngập mặn, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.
Không chỉ phía trong mà ngay cả phía ngoài đường bao biển (không bị tác động ngăn cản dòng thủy triều làm thay đổi độ mặn của nước) cũng xảy ra hiện tượng cây rừng ngập mặn khô héo lá, chết hàng loạt. Ảnh: Nguyễn Quân.
Tuy nhiên, Hạt Kiểm lâm TP Hạ Long và Đoàn công tác liên ngành (gồm TP Hạ Long, Sở NN&PTNT và Ban QLDAGT tỉnh Quảng Ninh) lại có quan điểm hoàn toàn khác với các kết luận nêu trên; cho rằng: còn một số vấn đề cần làm rõ, chưa thể xác định được nguyên nhân vụ việc. Đồng thời, kiến nghị TP Hạ Long khẩn trương mời các cơ quan chức năng và chuyên môn tiến hành điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ việc để có biện pháp xử lý kịp thời (Văn bản số 09/BC-KL, ngày 10/01/2022 và Biên bản làm việc ngày 15/2).
Văn bản của hạt Kiểm lâm TP hạ Long chưa xác định được nguyên nhân cây ngập mặn khô héo lá, chết hàng loạt.
Điểm đáng chú ý là cùng một dải đất ngập mặn nhưng ngay cạnh khu vực cây đước vòi bị khô héo lá, chết hàng loạt thì sát bên cạnh đó rừng vẫn xanh tốt. Ảnh: Nguyễn Quân.
Loay hoay tìm nguyên nhân đến bao giờ?
Theo tìm hiểu của phóng viên được biết, mặc dù Chi Cục Kiểm lâm Quảng Ninh thì thời điểm phát hiện vụ việc là vào khoảng cuối tháng 12/2021. Vậy nhưng, đến ngày 15/2/2022 (sau gần 2 tháng xảy ra vụ việc), TP Hạ Long mới có Biên bản làm việc của Đoàn công tác liên ngành; ngày 18/2, Hạt Kiểm lâm Hạ Long mới có Báo cáo, chủ yếu về kết quả kiểm tra thực địa bước đầu.
Trong đó, vẫn chưa xác định được nguyên nhân xảy ra vụ việc; các cơ quan chức năng tiếp tục đề nghị Thường trực UBND TP Hạ Long mời các cơ quan nghiên cứu chuyên ngành phối hợp để xác định nguyên nhân; điều tra, làm rõ động cơ, mục đích và đối tượng vi phạm để xử lý theo pháp luật.
Ngày 21/1, Đoàn công tác liên ngành do phường Quang Hanh (Cẩm Phả) chủ trì cũng có Biên bản làm việc, trong đó kết luận nguyên nhân vụ việc là do tác động của con người, ngăn dòng thủy triều, thay đổi độ mặn… Tuy nhiên, chưa xác định được đối tượng vi phạm.
Cây rừng khô héo lá, chết hàng loạt thành những vệt thẳng hàng xen kẽ nhau. Ảnh: Nguyễn Quân.
Ngày 15/2, UBND TP Cẩm Phả ra Văn bản chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp kiểm tra xác minh chi tiết khu vực rừng ngập mặn bị chặt phá, khô héo lá; điều tra làm rõ đối tượng vi phạm.
Theo ông Nguyễn Tuấn Minh, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long và ông Bùi Văn Tùng, Trưởng phòng Kinh tế TP Cẩm Phả, thì đến hiện tại (ngày 16/3 - thời điểm phóng viên tiếp xúc), vẫn chưa xác định được nguyên nhân cây khô héo lá. Mặt khác, do khu rừng bị hại thuộc ranh giới hai địa phương, nên để thống nhất điều tra quy về một mối, các thành phố sẽ có văn bản báo cáo và đề nghị UBND tỉnh thuê đơn vị chức năng giám định, điều tra, làm rõ nguyên nhân một cách chính xác, làm cơ sở xử lý vi phạm theo quy định.
Như vậy, vụ việc xảy ra đến nay đã qua hơn 3 tháng, các cơ quan chức năng vẫn đang loay hoay xác định nguyên nhân, khiến dư luận quan tâm bức xúc.
Hiện tượng cây bị khô héo lá không chỉ đối với cây đước vòi ngập mặn mà còn ảnh hưởng cả đến các loại cây hoang dại khác trên cạn. Ảnh: Nguyễn Quân.
Được biết, trước đó, kết luận kiểm tra của cơ quan chức năng TP Cẩm Phả đã chỉ rõ: “UBND phường Quang Hanh là chủ 2,1 ha rừng ngập mặn phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra phá rừng theo Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12/01/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng” (Văn bản số 17/KL-CV).
Cùng với đó, chủ rừng thứ 2 là ông Đinh Văn Minh và UBND phường Hà Phong (đơn vị liên đới) cũng phải chịu trách nhiệm về 2,7 ha rừng được Nhà nước giao quản lý mới bị khô lá, chết hàng loạt như đã nêu.
Để cứu cây rừng, bảo vệ tốt tài nguyên, đề nghị UBND hai thành phố (Hạ Long, Cẩm Phả) chỉ đạo đẩy nhanh công tác giám định, điều tra, xác minh nguyên nhân xảy ra vụ việc và xử lý nghiêm đối tượng vi phạm theo quy định.
Báo Nhà báo & Công luận sẽ tiếp tục thông tin!
