Tại sao Guinea Xích Đạo đang là tâm điểm cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ tại châu Phi?

(CLO) Guinea Xích Đạo có thể trở thành nơi đặt căn cứ quân sự mới của Trung Quốc. Sự việc này đang gây bất an cho Mỹ. Bởi vậy, quốc gia nhỏ bé này có thể trở thành trung tâm của cuộc cạnh tranh địa chính trị mới tại châu Phi giữa 2 cường quốc nói trên.

Cuộc cạnh tranh quyền lực

Guinea Xích Đạo nằm trên bờ biển phía tây của Trung Phi và là nơi sinh sống của chỉ 1,4 triệu người. Nhưng quốc gia nhỏ bé này lại có trữ lượng dầu mỏ lớn và đặc biệt đang trở thành trung tâm của cuộc cạnh tranh địa chính trị giữa hai cường quốc lớn nhất thế giới - Trung Quốc và Mỹ.

Cụ thể, Guinea Xích Đạo được cho rằng có thể trở thành nơi đặt căn cứ quân sự mới của Trung Quốc, một động thái có thể gây nguy hiểm cho tham vọng quân sự của Mỹ trên Đại Tây Dương.

tai sao guinea xich dao dang la tam diem canh tranh giua trung quoc va my tai chau phi hinh 1

Trung Quốc đang tái thiết và mở rộng một cảng thương mại nước sâu ở Bata, Guinea Xích Đạo. Ảnh: Weibo

Tờ The Wall Street Journal vào ngày 5 tháng 12 cho rằng Trung Quốc có khả năng sẽ xây dựng một căn cứ hải quân quân sự để “tái trang bị và sửa chữa các tàu hải quân” ở Bata, thành phố lớn nhất của Guinea Xích Đạo, nơi Trung Quốc đã xây dựng một hải cảng nước sâu rộng lớn.

Quân đội Mỹ có tầm ảnh hưởng đáng kể trong khu vực này và hiển nhiên không chào đón đối thủ cạnh tranh lớn nhất đến vùng biển của họ. Thư ký báo chí Lầu Năm Góc John Kirby cho biết Mỹ lo ngại về các tác động an ninh sau vụ việc này.

“Chúng tôi đã nói rõ… với các nhà lãnh đạo Guinea Xích Đạo rằng hoạt động của CHND Trung Hoa ở đó sẽ gây lo ngại về an ninh quốc gia cho chúng tôi,” Kirby tuyên bố, nhưng không chỉ ra chi tiết.

Trung Quốc đã không phản hồi tuyên bố trên, song tờ Thời báo Toàn cầu của nước này nói trong một bài xã luận rằng: “Không có lý do gì để Trung Quốc triển khai quân sự trên Đại Tây Dương… chỉ cho một trò chơi cường quốc”.

Theo họ, Trung Quốc đã đầu tư rất lớn vào châu Phi và nhằm mục đích chống lại nạn cướp biển. “Và nếu Trung Quốc thiết lập một trạm cung cấp hải quân cho mục đích này, thì nó cũng sẽ khác với những gì Mỹ đang tưởng tượng. Nó sẽ mang lại lợi ích cho khu vực mà không gây hại gì”, bài báo viết thêm.

Một nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc cũng cho biết, việc thiết lập căn cứ quân sự hải quân của Trung Quốc tại Guinea Xích Đạo khó có thể xảy ra, vì vị trí của quốc gia này không phù hợp với lợi ích chiến lược của Bắc Kinh.

Nguồn tin chỉ ra rằng: “Nó quá xa với Trung Quốc, không nằm dọc theo các tuyến hàng hải chính của Trung Quốc. Ngay cả dầu của nước này sau khi được khai thác, thì để tối đa hóa lợi nhuận sẽ thích hợp hơn nếu bán cho châu Âu, hơn là quay trở lại Trung Quốc”.

Ngoài ra, Phó Tổng thống Guinea Xích đạo Teodoro Nguema Obiang Mangue, con trai của tổng thống, phủ nhận có thỏa thuận về một căn cứ quân sự của Trung Quốc. Ông nói: “Trung Quốc là hình mẫu của một quốc gia thân thiện và đối tác chiến lược, nhưng hiện tại, không có thỏa thuận nào như vậy”.

Dù thế nào, thì Guinea Xích Đạo thực sự đã thu hút được sự chú ý của Mỹ và Trung Quốc trong những tháng gần đây. Khi phó cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jon Finer đến thăm châu Phi vào tháng 10 vừa qua, Guinea Xích Đạo đã có trong lịch trình.

Cùng tháng đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gọi điện cho người đồng cấp tại quốc gia Trung Phi này, nói rằng Trung Quốc sẽ “mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường”.

Chiến lược “chuỗi ngọc trai”

Theo các chuyên gia, Mỹ và Trung Quốc đang rơi vào một cuộc cạnh tranh quyền lực lớn, bao gồm cả những thách thức địa chính trị mới trên khắp thế giới. Washington lo ngại rằng Bắc Kinh có thể giành được một căn cứ quân sự chiến lược lâu dài trên Đại Tây Dương, đe dọa thế trận quân sự của Mỹ ở khu vực này.

Cụ thể, quân đội Trung Quốc đang thiết lập một mạng lưới các căn cứ quân sự tại các điểm quan trọng trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và châu Phi, giống như cách Mỹ đã làm sau Thế chiến thứ hai. Những căn cứ này sẽ là nơi neo đậu của các tàu quân sự Trung Quốc và giúp phục vụ hạm đội của họ ở xa bờ biển của Trung Quốc.

tai sao guinea xich dao dang la tam diem canh tranh giua trung quoc va my tai chau phi hinh 2

Quân đội Trung Quốc tham dự lễ khai trương căn cứ quân sự của nước này ở Cộng hòa Djibouti vào ngày 1 tháng 8/2017. Ảnh: AFP

Các quan chức Mỹ cũng đã đề cập nhiều đến Kenya và Tanzania trên bờ biển phía đông của châu Phi, Namibia dọc theo Đại Tây Dương và Sao Tome và Principe ở Trung Phi là những địa điểm tiềm năng mà Trung Quốc đang để mắt tới cho mục đích thiết lập các căn cứ quân sự.

Trung Quốc đã thiết lập căn cứ quân sự ở nước ngoài đầu tiên ở Djibouti vào năm 2017 gần lối vào Biển Đỏ, một bước đi đã gây bất an cho Mỹ. Căn cứ hải quân này chỉ cách khoảng 12 km so với Trại Lemonnier, nơi có 3400 nhân viên, tương đương khoảng một nửa số quân nhân Mỹ trong Bộ Tư lệnh Châu Phi của Mỹ, đang làm việc. Theo nhiều báo cáo khác nhau, Trung Quốc có từ 1000 đến 2000 nhân viên hải quân tại căn cứ của mình.

John Calabrese, Giám đốc Dự án Trung Đông-Á tại Đại học Mỹ ở Washington, cho biết các cơ quan tình báo Mỹ và Lầu Năm Góc đánh giá rằng hải quân Trung Quốc đang đặt nền móng cho nhiều loại cơ sở quân sự khác nhau. Theo ông, trong khoảng 15 năm qua, Trung Quốc đang thực hiện chiến lược “chuỗi ngọc trai” để rải rác căn cứ quân sự trên khắp vùng biển Ấn Độ Dương.

Như vậy, Mỹ và Trung Quốc thực sự đang trong một cuộc cạnh tranh quyền lực toàn diện, từ thương mại, khoa học, quân sự, kinh tế cho đến tầm ảnh hưởng địa chính trị trên khắp thế giới.

Hoàng Hải

Xem thêm

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Cỡ chữ bài viết: