Hơn 40 năm cuộc đời đã được nhà văn, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân tận dụng từng ngày để giúp đời, giúp người. Đó là sự tử tế, nhân ái đáng trân quý của một người trí thức.
Huỳnh Dũng Nhân, được mệnh danh là ông “vua phóng sự” của báo chí Việt Nam thời đại mới. Ông ghi dấu ấn với văn phong hóm hỉnh, gần gũi cùng khả năng “nhập vai” tác nghiệp đặc trưng thể hiện qua loạt phóng sự “đượm mùi bụi đường, mồ hôi chứ không phải sa lông, máy lạnh”. Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như: Trưởng ban Phóng sự Báo Lao Động, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo TP.HCM, Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Nghề Báo, Giảng viên thỉnh giảng tại khoa Báo chí – Đại học KHXH&NV TP.HCM.
Ngòi bút nặng lòng với thương binh
Cái nghề, cái nghiệp! Mỗi công việc đều mang thiên chức của mình, ví như nghề báo, nhiệm vụ cao quý nhất của một nhà báo nằm ở việc thông tin chính xác, kịp thời đến người dân, đồng thời, thay cho những phận người thấp cổ bé họng trong xã hội cất lên tiếng nói.
Bắt đầu từ những bài văn thơ, tranh thiếu nhi đăng trên báo văn nghệ năm 13 tuổi, cho đến những bài báo phê phán đăng trên mục “Sổ tay” của báo Nhân dân viết thay cha (nhà báo Huỳnh Hùng Lý, thư ký báo chí của Chủ tịch Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam Nguyễn Hữu Thọ) khi ông đi vắng, chàng sinh viên trẻ Huỳnh Dũng Nhân thuở ấy đã bắt đầu nghiệp cầm bút suốt mấy thập kỷ của mình như thế. Tuy nhiên, hạnh phúc nhất trong chặng đường “40 năm, đi, yêu và viết” của nhà báo phải kể đến sự gắn kết đặc biệt của ông với thương binh suốt hơn 30 năm liền.
Mối liên hệ đặc biệt ấy bắt đầu từ năm 1993. Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân chia sẻ: “Năm 1993, trong một lần đi công tác Vũng Tàu, tôi tình cờ biết đến Trung tâm Điều dưỡng thương binh Long Đất và sau đó tự mình mượn xe gắn máy đến thăm anh em thương binh. Lần đấy tôi ở lại dự đám giỗ vợ của một người thương binh già từ thời chống Mỹ và thú thật đời tôi chưa từng chứng kiến một cảnh như thế bao giờ.”
Ông bồi hồi nhớ lại: “Cỗ đã dọn lên nhưng không có một chiếc ghế nào, bởi khách vốn đã ngồi… trên xe lăn”. Trở về cơ quan, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân đã viết ngay bài phóng sự “Vết xe lăn trên cát Long Hải” đăng trên Báo Lao Động. Bài viết nhanh chóng nhận được sự quan tâm lớn và làm dấy lên phong trào giúp đỡ thương binh.
Hơn 30 năm công tác, thăm hỏi đều đặn, ông được thương binh ở trung tâm Long Đất xem như “người nhà”, đến độ một thương binh mù cả hai mắt ở đó chỉ nghe tiếng ông đã nhận ra ngay. Khi nghe thương binh than chưa biết TP.HCM thay đổi thế nào, ông vận động một số đơn vị tổ chức chuyến du lịch thăm các địa điểm như Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bến Nhà Rồng, Suối Tiên… với sự hỗ trợ của Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM. Năm 2015, đoàn nhà báo TP.HCM do ông tổ chức (Báo Lao Động & Xã hội, Tạp chí Nghề Báo), kết hợp cùng bác sĩ Bệnh viện Thống Nhất thăm và khám bệnh, tặng quà tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh nặng Long Đất nhân dịp kỷ niệm 68 năm ngày Thương binh‑Liệt sĩ (27/7). Đến nay, khi được hỏi về nhà báo, thương binh tại trung tâm vẫn không khỏi cảm kích: “Chúng tôi được như ngày nay là nhờ bài viết đầu tiên của chú Nhân.”
Ngòi bút tận tâm với sinh viên
Có mấy ai như thầy giáo Huỳnh Dũng Nhân, dù ở cương vị nào cũng làm tròn trách nhiệm, tuyệt đối không qua loa, lấy lệ. Người ta có học - hành, Huỳnh Dũng Nhân có thêm cả dạy - hành: dạy cho học trò nhân ái, đồng thời nhân ái với chính học trò. Năm 1998, ông được mời về làm giảng viên thỉnh giảng bộ môn Phóng sự tại khoa Báo chí – Đại học KHXH&NV TP.HCM. Suốt những năm tháng dạy học, điều mà thầy Nhân truyền đến sinh viên không chỉ là kiến thức mà là tình yêu nghề, năng lượng sống, tính nhân văn và sự tận hiến.
“Khó mà quên bài học nhập môn thầy dạy tôi: Nếu chạy theo sự kiện thì khi sự kiện qua đi, bài phóng sự sẽ rơi vào quên lãng. Nhưng nếu các bạn viết phóng sự về thân phận con người, về câu chuyện nhân văn trong sự kiện, thời cuộc đó thì tác phẩm của bạn, cùng với tính nhân văn của nó, sẽ tồn tại lâu dài hơn hẳn.” - Chị Giang, một cựu sinh viên báo chí cho biết. Trong 30 năm giảng dạy môn phóng sự, ông đã trực tiếp đưa khoảng 30 lớp chính quy đi thực tập các tỉnh xa, (dù trường không bắt buộc). Đối với ông, học phóng sự mà ngồi một chỗ là học lý thuyết suông.
Nay tuy không còn trực tiếp đứng lớp, nhưng thầy giáo Huỳnh Dũng Nhân vẫn “lén lút” dạy sinh viên qua những đầu sách do chính tay ông xuất bản, hướng dẫn khóa luận, giúp đỡ làm bài tập,... Bạn Hải Yến - sinh viên năm 3 Báo chí tại Hà Nội kể lại: “Thầy Nhân đã giúp đỡ đám sinh viên báo chí năm nhất chúng em rất nhiều. Ngày ấy lóng ngóng, non nớt, em không xin phỏng vấn được ai, không mối quan hệ nên viết bài đăng báo khó vô cùng. Vậy mà thầy nhận lời ngay từ lần mời đầu tiên. Thấy chúng em loay hoay, run rẩy chuẩn bị mãi, thầy đã chủ động hướng dẫn em cách đặt góc máy, biên tập lại bộ câu hỏi phỏng vấn, cách xưng hô đúng trong quá trình tác nghiệp. Thậm chí sau khi tác phẩm đã hoàn thành, thầy còn kết nối giúp nhóm đăng bài. Thực sự không có ngày ấy, thì không biết bao giờ chúng em mới có ngày đầu tiên.”
Ngoài ra, cứ hễ ra sách mới, ngoài quyển đầu tiên tặng mẹ, ông luôn dành phần cho “những người bạn nhỏ” của mình. Những đứa con tinh thần được nhà báo nắn nót ký tên, cẩn thận gói ghém rồi gửi đến tận tay những cô cậu học trò ông biết trên khắp cả nước, với lời nhắn gửi rất đỗi chân thành và hóm hỉnh: “Đừng chuyển bất kỳ khoản tiền nào cho shipper nhé con.” Thậm chí, với những bạn sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, ông còn sẵn sàng giúp tiền cho học trò về quê và giới thiệu công việc thực tập. Như có lần ông đã âm thầm gửi bưu điện 1 ít tiền ăn Tết cho 1 bạn sinh viên nghèo, khi trở lại đi học, sinh viên ấy đã cảm ơn thầy rối rít vì lúc đó nhà bạn thực không còn xu nào ăn cơm chứ nói gì ăn Tết.
Nhiều sinh viên sau này thành danh, giữ nhiều chức vụ quan trọng như Tổng biên tập, phóng viên các báo, tổng đạo diễn truyền hình...., đều tự hào là học trò nhà báo Huỳnh Dũng Nhân.
Cây cọ điểm tô cuộc sống
Ở tuổi xế chiều, Huỳnh Dũng Nhân tuyên bố “Tôi nghỉ hưu, chứ không nghỉ viết”. Quả thực không một phút ngơi tay, rời cây bút, ông lại tìm về với cây cọ vẽ và chiếc điện thoại.
Từng học vẽ từ nhỏ nhưng dang dở vì theo nghề báo nghề văn, đợt ông nằm điều trị ở viện Bạch Mai do bất ngờ bị tai biến trong chuyến đi thực tế ở Hà Giang năm 2021, lại không ra ngoài được vì dịch COVID-19, ông bắt đầu cầm bút pha màu trở lại. Đề tài vẽ của ông cũng tương tự như đề tài báo chí, luôn chạy theo thế sự, thời cuộc. Ông vẽ bác sĩ, bộ đội giúp dân, những khoảnh khắc tử tế nhân văn, giữa phố phường đang bị phong tỏa. Những bức tranh mang đậm nhịp sống, giản dị như chính con người ông. Mỗi nét vẽ chất chứa bên trong biết bao niềm tự hào, biết ơn và cả sự tiếc nuối.
Vẽ trên giấy chán, ông chuyển sang vẽ trên điện thoại. Có lần ông còn vẽ lên cả cửa kính trong nhà. Mỗi bức vẽ chỉ từ 5 - 10 phút và tất cả đều được đăng tải trang cá nhân Facebook của ông như 1 triển lãm thu nhỏ. Bài đăng được cập nhật mỗi ngày và đều đặn đến mức: Mới đây nhất 16/9, biến cố tim mạch nguy hiểm đã đưa Huỳnh Dũng Nhân dạo chơi một vòng cửa tử và trả ông về với món quà là 2 chiếc stent ở tim. Điều đáng nói, không một lời thông báo nào từ gia đình nhưng bạn bè, đồng nghiệp đều gửi lời hỏi thăm chỉ vì 1 tuần liền không thấy ông đăng gì lên Facebook.
Ngày 21/6/2025, nhân kỷ niệm 100 năm ngày Báo Chí Cách Mạng Việt Nam, ông vinh dự là nhà báo phía Nam duy nhất được vinh danh trong số 27 “Người làm báo tiêu biểu”, trong tổng số hơn 41.000 người hành nghề báo chí trên cả nước. Tổng cộng tính đến nay, nhà văn, nhà báo Huỳnh Dũng Nhân đã có vô số tác phẩm phóng sự nổi tiếng, 36 đầu sách, gần 3.000 bức tranh chân dung, 3 cuộc triển lãm, 6 lần nhập viện và “0 lần bỏ cuộc”.
