Ngày đầu tiên cựu Tổng biên tập tờ Mississippi Today, Adam Ganucheau, làm việc tại Mississippi Today cách đây một thập kỷ, tòa soạn chưa có Wi-Fi. Bàn làm việc của ông thậm chí chỉ là một chiếc hộp các tông úp ngược.
Sau 10 năm, tòa soạn nhỏ này đã trở thành một tổ chức báo chí phi lợi nhuận từng đoạt giải Pulitzer, đồng thời xây dựng mạng lưới Deep South Today gồm nhiều tòa soạn địa phương tại miền nam nước Mỹ.
Mạng lưới Deep South Today hiện có hơn 80 nhân viên, ngân sách trên 10 triệu USD và đang chuẩn bị mở tòa soạn thứ tư tại bang Arkansas. Điểm đáng chú ý trong mô hình này không nằm ở quy mô, mà ở cách họ phát triển báo chí địa phương bằng việc chia sẻ nguồn lực nhưng vẫn để từng tòa soạn tự quyết định nội dung.
Một mạng lưới, nhiều tòa soạn
Deep South Today tập hợp các tòa soạn hoạt động tại những bang khác nhau. Mỗi tòa soạn tập trung đưa tin về cộng đồng của mình, trong khi dùng chung một số nguồn lực như công nghệ, bộ phận kinh doanh, phát triển độc giả và quản lý.
Cách làm này giúp các tòa soạn nhỏ giảm chi phí và có thêm nguồn lực để tập trung vào công việc báo chí.
Khoảng 55% doanh thu của Deep South Today hiện đến từ các tổ chức và cá nhân tài trợ, 30% từ hội viên và 15% từ những nguồn khác. Các khoản tài trợ được xem như nguồn vốn ban đầu giúp xây dựng đội ngũ và hạ tầng, sau đó tổ chức tìm cách tăng doanh thu từ hội viên và các hoạt động khác.
Mô hình này đặc biệt quan trọng với những khu vực có nguồn lực báo chí hạn chế. Theo lãnh đạo Deep South Today, mục tiêu không phải xây dựng một tòa soạn trung tâm rồi chỉ đạo các đơn vị khác, mà là giúp từng tòa soạn địa phương có đủ nguồn lực để phục vụ độc giả của mình.
Bài học này cũng được áp dụng khi Deep South Today chuẩn bị mở Arkansas Today. Thay vì quyết định trước tòa soạn mới sẽ làm gì, Deep South Today dành khoảng hai năm khảo sát thị trường, gặp người dân và trò chuyện với các nhà báo địa phương để tìm hiểu những khoảng trống thông tin.
Kết quả cho thấy nhiều người dân muốn báo chí tăng cường điều tra các vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống. Họ cũng quan tâm đến những hình thức dễ tiếp cận hơn như video ngắn và nội dung trên mạng xã hội.
Từ đó, tòa soạn mới dự kiến xây dựng đội ngũ gồm phóng viên điều tra, nhà báo dữ liệu, biên tập viên video và nhân sự chuyên phụ trách tương tác với độc giả.
Điều tra dài, video ngắn
Một trong những bài học đáng chú ý nhất của Mississippi Today đến từ cách họ đưa các bài điều tra đến với độc giả.
Năm 2024, tòa soạn dành gần 6 tháng thực hiện một cuộc điều tra về việc một quan chức địa phương bị cáo buộc giúp chuyển hàng triệu USD tiền thuế về khu vực của mình. Loạt bài thu hút khoảng 50.000 lượt xem.
Đây không phải kết quả tệ với một tòa soạn địa phương, nhưng rõ ràng chưa tương xứng với công sức bỏ ra.
Sau đó, nhóm phóng viên thử một cách khác. Một phóng viên đứng trước camera điện thoại, dùng video dài khoảng 90 giây để trình bày những phát hiện quan trọng nhất của cuộc điều tra, kết hợp hình ảnh và đồ họa.
Chỉ trong 48 giờ, video được đăng trên TikTok, Instagram, Facebook và YouTube đã thu hút khoảng 600.000 lượt xem.
Đây là bước ngoặt khiến Mississippi Today tăng đầu tư vào video. Trong tháng 5 vừa qua, các video của tòa soạn đạt gần 5,5 triệu lượt xem trên nhiều nền tảng, mức cao nhất từ trước đến nay.
Quan trọng hơn, video giúp tòa soạn tiếp cận nhóm độc giả trẻ và đa dạng hơn. Phần bình luận cũng tạo ra những cuộc trao đổi trực tiếp giữa nhà báo với những người trước đây rất khó tiếp cận.
Tuy vậy, lượng người xem lớn chưa đồng nghĩa với doanh thu lớn. Deep South Today hiện đang tìm cách biến hoạt động video thành nguồn thu ổn định, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài trợ.
Phát triển nhưng không được đánh mất địa phương
Deep South Today cũng rút ra một bài học quan trọng về quản trị.
Khi Mississippi Today phát triển, số phóng viên tăng nhanh nhưng đội ngũ biên tập không tăng tương ứng. Sau nhiều năm thử nghiệm, tòa soạn chuyển sang mô hình các nhóm nhỏ, mỗi biên tập viên phụ trách khoảng 4-5 phóng viên trong một lĩnh vực.
Tòa soạn cũng nhận ra rằng quá tập trung vào các bài điều tra dài có thể khiến mình bỏ lỡ nhu cầu tin tức hằng ngày. Vì vậy, Mississippi Today sau đó tăng cường đưa tin thường nhật.
Ông Adam Ganucheau cho rằng, đây là vấn đề mà nhiều tòa soạn phải đối mặt, đó là làm thế nào để cân bằng giữa những bài báo sâu, cần nhiều thời gian và những tin tức độc giả cần mỗi ngày.
Deep South Today hiện tiếp tục tìm kiếm những nơi có nhu cầu mở tòa soạn mới. Nhưng lãnh đạo mạng lưới thừa nhận rủi ro lớn nhất là phát triển quá nhanh.
Với họ, mở thêm tòa soạn không phải mục tiêu cuối cùng. Điều quan trọng hơn là xây dựng một mô hình đủ bền vững để báo chí địa phương có thể tiếp tục tồn tại, tiếp cận độc giả mới và giữ được quyền quyết định nội dung ở chính cộng đồng mà mình phục vụ.
