Hội nghị trực tuyến kéo dài 3 ngày do bà Kerstin Hasse, Trưởng ban Sáng kiến Khán giả Trẻ của INMA, tổ chức mới đây đã thu hút 379 người tham gia từ 185 công ty tại 44 quốc gia.
Một trong những vấn đề được thảo luận xuyên suốt hội nghị là cách các tòa soạn thích nghi khi một bộ phận độc giả trẻ dành phần lớn thời gian trên các nền tảng mạng xã hội và ít truy cập trực tiếp vào website của các hãng tin.
Các diễn giả cho rằng thay vì cố đưa người dùng trở lại trang chủ bằng mọi giá, tòa soạn cần phát triển nội dung phù hợp với cách độc giả sử dụng từng nền tảng.
Đào tạo nhà báo thành người sáng tạo nội dung
Nhà báo Johanna Rüdiger của báo Deutsche Welle (DW) ở Đức cho biết cô bắt đầu thử nghiệm TikTok cá nhân từ năm 2020. Đến nay, DW đã vận hành hơn 30 tài khoản TikTok và phát triển các định dạng nội dung dành cho mạng xã hội trên hơn 100 kênh.
Rüdiger xây dựng khóa đào tạo kéo dài một ngày dành cho các nhà báo muốn sản xuất video ngắn. Quy trình bắt đầu từ việc tìm ý tưởng, viết kịch bản dài tối đa khoảng một phút và kết thúc bằng sản phẩm hoàn chỉnh.
Theo nữ nhà báo này, làm báo trên các nền tảng video ngắn không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn nghề nghiệp. Nhà báo vẫn phải đọc và xử lý lượng lớn tài liệu, xác định thông tin quan trọng đối với khán giả, giải thích những vấn đề phức tạp bằng ngôn ngữ đời thường và trình bày theo cách gần gũi với người xem.
Theo cô, tòa soạn có thể chấp nhận những hạn chế về mặt hình ảnh khi sản xuất nội dung trên mạng xã hội, nhưng độ chính xác của thông tin phải luôn được bảo đảm.
Rüdiger cũng lưu ý các tòa soạn không nên chỉ tìm kiếm những nhân sự trẻ có kinh nghiệm sử dụng TikTok. Khả năng nghiên cứu, viết và kiểm chứng thông tin của các nhà báo giàu kinh nghiệm vẫn có giá trị, đặc biệt khi nội dung do AI tạo ra ngày càng phổ biến. Theo cô, sự tin cậy và mối quan hệ với khán giả vẫn là yếu tố quan trọng.
Washington Post thử mô hình hợp tác với người sáng tạo
Nhà báo Sara Kehaulani Goo thuộc đơn vị Creator Network của báo Washington Post ở Mỹ chia sẻ một mô hình khác, trong đó tòa soạn hợp tác trực tiếp với các nhà sáng tạo nội dung bên ngoài.
Creator Network hoạt động tương đối độc lập với bộ phận tin tức và bình luận của Washington Post, qua đó có thêm sự linh hoạt để thử nghiệm các sản phẩm mới. Sau 6 tháng hoạt động, đơn vị này đã phát triển hai sản phẩm.
“Verified” là bản tin hằng tuần về nền kinh tế sáng tạo, hiện có khoảng 30.000 người đăng ký tự nhiên. Sản phẩm này cũng được mở rộng sang podcast và một sự kiện trực tiếp tại Washington.
Sản phẩm thứ hai, “Featured Voices”, là chuỗi video ngắn gồm 4 đến 8 tập có tài trợ, hợp tác với những người sáng tạo nội dung chuyên về các lĩnh vực như dinh dưỡng, tài chính, du lịch và sức khỏe số.
Theo mô hình này, người sáng tạo vẫn sở hữu quyền sở hữu trí tuệ đối với nội dung. Tác phẩm được đăng trên kênh của họ trước, sau đó Washington Post đăng lại và chia sẻ. Tòa soạn chịu trách nhiệm biên tập, kiểm chứng thông tin và xem xét tính pháp lý.
Các thỏa thuận riêng cũng quy định về tiêu chuẩn đạo đức, xung đột lợi ích và việc công khai thông tin. Nội dung do AI tạo ra không được sử dụng.
Nhà báo Goo cho biết quá trình từ khi hình thành ý tưởng đến lúc xuất bản thường kéo dài 2-3 tháng. Trong 6 tháng đầu, các chương trình đã đạt kết quả cao hơn kỳ vọng của nhà tài trợ. 6 chương trình mới dự kiến được triển khai đến cuối năm.
Thay vì chỉ xem số người theo dõi là thước đo thành công, Goo đề xuất các tòa soạn theo dõi mức độ tương tác, tỷ lệ giữ chân người xem, sự phát triển của cộng đồng và mức độ nhận diện thương hiệu, sau đó gắn những chỉ số này với doanh thu từ tài trợ.
Báo chí phải thay đổi để theo kịp người sáng tạo
Tại tờ Bild (Đức), các nhà báo từng bất lực nhìn những nhà sáng tạo nội dung tự do "xào" lại các bài phóng sự chuyên sâu của họ - vốn bị khóa sau bức tường phí - để thu hút lượng lớn khán giả và kiếm tiền.
Thực tế này đã buộc tập đoàn Axel Springer, công ty mẹ của Bild, phải đảo ngược chính sách, từ cấm đoán TikTok sang việc tích hợp hẳn mục "Câu lạc bộ Người sáng tạo" với khoảng 30 thành viên ngay trên trang chủ của Bild.
Một nhà báo trẻ tham gia thảo luận cho biết yếu tố quyết định đối với sản xuất video ngắn không hẳn là công nghệ mà là thời gian. Cô sử dụng điện thoại và micro để thực hiện khoảng 90% các phóng sự dài 60 giây.
Điều cô cần nhất là tòa soạn đảm bảo cho mình 1-2 giờ làm việc tập trung mỗi ngày, bởi một video tin tức nếu ra mắt chậm trễ vài giờ sẽ hoàn toàn mất đi giá trị thời sự.
Thông điệp được nhiều diễn giả nhấn mạnh tại hội nghị là việc chuyển sang các nền tảng mới không đồng nghĩa với thay đổi các tiêu chuẩn cơ bản của nghề báo. Nền tảng có thể khác, nhưng yêu cầu về độ chính xác và trách nhiệm với thông tin vẫn được giữ nguyên.
