Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ) đánh giá đây là nhóm tội phạm hoạt động theo mô hình quốc tế hóa và có sự tổ chức rõ ràng. Các đường dây thường do đối tượng cầm đầu ở nước ngoài, chủ yếu từ khu vực Tam giác vàng, điều hành và móc nối với các đối tượng trong nước. Các tổ chức này phân công, phân cấp nhiệm vụ chặt chẽ, vận hành độc lập, khép kín.
Thủ đoạn che giấu ma túy ngày càng tinh vi khi các đối tượng trà trộn vào lô hàng dân sự, lợi dụng chính sách thuận lợi của hải quan và thương mại điện tử để vận chuyển. Các tuyến vận chuyển được thay đổi linh hoạt. Tội phạm còn triệt để khai thác công nghệ, sử dụng ứng dụng liên lạc bảo mật cao, tên giả... nhằm tránh bị phát hiện.
Theo đại biểu Dung, số lượng ma túy được vận chuyển trong một lần ngày càng lớn, có thể lên đến hàng trăm kilogam hoặc hàng tấn. Ma túy tổng hợp từ Tam giác vàng chất lượng cao, giá thấp khiến các đối tượng tội phạm càng liều lĩnh tham gia. Nhiều kẻ cầm đầu là tội phạm truy nã quốc tế, trốn ở nước ngoài; các đối tượng trong đường dây cũng manh động, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng.
Đồng tình, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho biết hoạt động mua bán, vận chuyển ma túy ngày một tinh vi, xảo quyệt; quy mô không giảm mà còn tăng nghiêm trọng. Việc lực lượng Công an vừa triệt phá đường dây vận chuyển 1,2 tấn ma túy khiến dư luận hoang mang. Ông nhấn mạnh đây là số lượng đặc biệt lớn, các đối tượng rất nguy hiểm và có thể sử dụng vũ khí nóng khi bị phát hiện.
Đại biểu Hòa khẳng định tình hình ma túy tại Việt Nam "rất đáng báo động". Gần như tỉnh, thành nào cũng có người sử dụng ma túy; các hoạt động chế biến, mua bán, vận chuyển xuyên biên giới – đặc biệt tại khu vực biên giới phía Bắc và giáp Campuchia – diễn biến phức tạp. Vì vậy, vai trò phòng ngừa, ngăn chặn và truy bắt của hải quan, biên phòng ở vùng biên giới là hết sức quan trọng.
Theo đại biểu Hòa, dù công tác an ninh đã được siết chặt nhưng vẫn còn “lỗ hổng”, dẫn tới việc các đối tượng có thể vận chuyển tới 1,2 tấn ma túy qua biên giới. Ông cho rằng đây chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm” và có thể nhiều đường dây khác chưa bị phát hiện. Do đó, lực lượng chức năng phải nghiêm khắc, công tâm, khách quan và kiên quyết hơn nữa trong xử lý.
Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung nhấn mạnh ma túy là hiểm họa không biên giới và tội phạm xuyên quốc gia chưa bao giờ ngừng biến đổi. Công tác ngăn chặn tội phạm ma túy gặp nhiều thách thức vì tồn tại hạn chế trong quản lý biên giới, cửa khẩu và cơ chế phối hợp.
Theo đại biểu, Việt Nam có đường biên giới dài, nhiều đường mòn, lối mở nên khó kiểm soát liên tục. Một số cửa khẩu, nhất là cửa khẩu phụ và lối mở, còn thiếu thiết bị hiện đại để phát hiện ma túy. Lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa qua lại ngày càng lớn tạo áp lực kiểm tra, khiến tội phạm lợi dụng trà trộn ma túy vào hàng hóa xuất nhập khẩu.
Về phối hợp liên ngành, đại biểu Dung cho biết vẫn thiếu cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực. Dù có quy chế phối hợp, nhưng việc chia sẻ thông tin giữa các lực lượng như Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Biên phòng, Hải quan... đôi khi chưa kịp thời, thiếu liên thông, đặc biệt khi vụ việc liên quan nhiều địa phương. Hợp tác quốc tế, nhất là tại khu vực Tam giác vàng, còn hạn chế do rào cản ngôn ngữ, pháp luật và thủ tục hành chính, khiến đối tượng dễ bỏ trốn sang nước khác.
Để khắc phục, đại biểu Dung kiến nghị triển khai các giải pháp đồng bộ như tiếp tục hoàn thiện Luật Phòng, chống ma túy số 73/2021/QH14; rà soát, bổ sung hiệp định tương trợ tư pháp và dẫn độ tội phạm với các nước liên quan, nhất là trong khu vực Tam giác vàng. Bà đề xuất xây dựng hành lang pháp lý cho việc sử dụng công nghệ cao trong điều tra; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu và nâng cấp hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.
Đại biểu cũng đề nghị thiết lập và vận hành hiệu quả đường dây nóng 24/7 giữa lực lượng chức năng Việt Nam và các nước láng giềng để chia sẻ thông tin kịp thời khi phát hiện vụ việc liên quan đến ma túy xuyên quốc gia. Ngoài ra, cần tận dụng hỗ trợ của UNODC, Interpol, ASEANAPOL trong đào tạo nghiệp vụ và trang bị phương tiện phục vụ công tác phòng, chống ma túy.
