CLO - Hẹn, hẹn, rồi lại hẹn. Lỡ hoài vì ông chủ ngọc trai Hồ Phi Thủy rất ít khi rảnh để tiếp đón khách. Nhưng rồi một cái hẹn cũng đã tới. Buổi tối đầu tháng 8 này, đang ngồi với một ông anh ở quận 8 Tp Hồ Chí Minh thì tôi nhận được tin nhắn của người thư ký giúp việc Hồ Phi Thủy: “Phóng viên cố bay chuyến sớm ngày mai ra Phú Quốc; đến sân bay lấy taxi rồi đến thẳng Dương Tơ…”.
[caption id="attachment_42590" align="aligncenter" width="640"]
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và phu nhân thăm cơ sở nuôi trai lấy ngọc của doanh nhân Hồ Phi Thủy[/caption]
Buổi sáng hôm đó khi Phú Quốc vẫn còn mát rượi từ những đợt gió biển thổi miên man trên đảo, y hẹn tôi và “vua ngọc” Hồ Phi Thủy đã yên vị chủ - khách trong căn phòng khách của Công ty ngọc trai Ngọc Hiền. Phòng ốc của ông chủ giàu có mà trang trí và nội thất rất giản dị…
Đã từng có dịp gặp nhau nên hai chúng tôi không phải mất nhiều công cho màn chào hỏi, thăm nom sức khỏe rườm rà mà đi ngay vào những câu chuyện rất sinh động và cụ thể. Có thể nói phần lớn nội dung câu chuyện dưới đây là những ý chính tôi đã có ý định hỏi ông chủ ngọc trai từ lúc quen biết anh. Cũng đã đôi lần chúng tôi nhẹ nhàng trao đổi gọn và ngắn trên cái a-lô với nhau... Nên câu chuyện cuốn hút đi rất nhanh chứ không ề à mất thì giờ mà chủ-khách cứ hỏi đi và nói lại…
Xin chào Giám đốc Hồ Phi Thủy… Tôi muốn bắt đầu buổi trò chuyện hôm nay từ một chuyện “ngày xửa ngày xưa” của anh. Từ một chàng thanh niên nghèo khổ cách đây 25 năm, đến những năm tháng này doanh nghiệp Ngọc Hiền của anh đã lớn mạnh và giàu có. Hồ Phi Thủy đã thành một đại gia, một ông vua ngọc trai nổi tiếng của Phú Quốc. Người ta bảo khổ trước sướng sau mới là thứ “sướng bền”, trường hợp của anh Thủy quả đúng như vậy chứ nhỉ?
Hồ Phi Thủy: “Sướng vui thì chưa biết thế nào, nhưng ‘khổ trước’ thì quá rõ với cuộc đời tôi rồi.
Xuất thân từ một gia đình nghèo, lại rơi vào huyện nghèo, tỉnh nghèo như Thạch hà, Hà Tĩnh của tôi thì khổ và nghèo khỏi phải kêu rên. Cũng khỏi phải bàn luận làm gì cho nhiều. Mới học xong cấp 3, nhà đông anh em, tôi thấy ngồi nhà nữa là chỉ có đói rách thêm, và thấy chỉ có con đường là rời nhà đi thật xa kiếm sống! Lứa tuổi tôi vậy cả, không tha phương cầu thực thì chỉ còn cách chờ các đợt nhập ngũ, thế mới mong có hai bữa cơm no, để cha mẹ không phải lo lắng cưu mang. Người xứ Nghệ, miền Trung chúng tôi khổ là vậy nhà báo à…
Dun dủi thế nào, tôi đi một mạch ra tới tận đảo Phú Quốc. Quê ven biển, đất Thạch Hà mà, nên tôi cũng nhanh chóng làm quen với sóng gió, với biển cả. Thấy người địa phương họ lặn mò tìm trai ốc là có tiền, mới đầu tôi thích lắm, nhưng mới dừng ở dò xét, quan sát... Rồi tranh thủ cơ hội xuất hiện là hỏi han, là bắt chước theo. Và không bao lâu tôi cũng lặn mò giỏi giang như những thợ lặn chuyên nghiệp trên đảo.
Tuổi trẻ, lại có sức lực, tôi làm việc gần như “quên chết”! Lặn ngụp kiếm ra tiền nên quá hăng, suốt thời gian từ 1989 đến 1994, hầu như suốt ngày tôi dầm mình dưới độ sâu đại dương. Mắt nhức, đầu óc cứ ong ong, tài thì ù đặc…, đổi một cái giá đắt như thế mà thu nhập vẫn bấp ba bấp bênh. Hôm may thì kiếm được ngọc, được điệp, được cá và có tiền, có chỉ vàng; nhưng nhiều hôm lên bờ tay trắng!
Rất may mắn là chính vào lúc đó tôi đã gặp một cơ duyên. Từ đó dần chuyển đổi được công việc mình làm, chuyển tới một bước ngoặt về nghề nghiệp sau này”.
Đến đây ông chủ Hồ Phi Thủy kể lại tóm tắt những câu chuyện nghề nghiệp đi từ cái cơ duyên mà ông chủ gọi là may mắn kia. Đó là từ chỗ tự mày mò tìm kiếm ngọc trai, Hồ Phi Thủy bắt đầu được nhận vào làm công ăn lương cho một doanh nghiệp Nhật Bản mới đến Phú Quốc chuyên về nuôi cấy ngọc trai. Công việc vẫn nhiều lúc phải lặn biển, nhưng do lặn giỏi, lại có năng suất rất cao, nên ông chủ Nhật Bản để ý và trọng dụng hơn những công nhân khác. Nhờ đó mà Hồ Phi Thủy bước đầu học hỏi, đúng hơn là “học mót, học lóm” được khá nhiều kỹ năng nuôi cấy và xử lý ngọc trai của công ty có chủ nước ngoài này.
Ba năm sau đó, biến cố khủng hoảng kinh tế châu Á 1997 khiến doanh nghiệp Nhật kia đã không thể chèo chống nổi. Họ phải tuyên bố phá sản, giải thể công ty. Hồ Phi Thủy dồn đồng vốn tích cóp ít ỏi cộng với một số tiền mà người thân, người quen mà anh đánh liều vay mượn, Hồ Phi Thủy “đánh quả liều” mua lại những gì công ty Nhật rao bán. Số tiền 400 triệu đồng cho cái “cơ nghiệp” bước đầu ấy là “rất to” đối với chàng thanh niên Hà Tĩnh còn nghèo lúc đó…
Những ngày đó, thẹo dòng hồi ức, Hồ Phi Thủy nhớ lại: “Nhiều đêm tôi không ngủ được khi mới ôm lấy đống đồ nghề và cơ ngơi mới được sang nhượng này. Liệu mình có đủ khả năng quản lý công ty? Và nếu như không quản lý được, không kinh doanh nổi thì chả lẽ tránh được ‘phá sản’ như ông chủ Nhật? Thì ai sẽ giải quyết hậu quả, ai trả nợ cho mình đây? Ôi những lo lắng rối bời trong tôi…”.
Những băn khoăn lo nghĩ đó đã nhận được sự sẻ chia. Đúng vào thời điểm được lên chức ông chủ mới, Hồ Phi Thủy đã nhận được sự trợ thủ qúy báu của 6 công nhân cũ tình nguyện ở lại với công ty. Cả một núi công việc đang chờ đợi họ. Bằng sự kiên tâm chịu khó của một con người xứ Nghệ Tĩnh, được sự chung sức của người thân trong gia đình và những người làm công tử tế, thạo việc đóng góp nhiều công lao giúp anh, Công ty ngọc trai Ngọc Hiền đã ra đời, dần dần phát triển và trụ vững. Ít ai trên đời gặp được một cảnh huống đặc biệt như doanh nhân Hồ Phi Thủy. Chỉ mấy năm trước ông chủ Nhật Bản … còn có quyền nhận Hồ Phi Thủy vào làm công, coi anh như học trò thì nay hoán vị, Hồ Phi Thủy thành ông chủ lại mời và nhận ông … phụ giúp kỹ thuật cho công ty Việt Nam của mình?
Xây dựng nên một công ty chuyên nuôi cấy ngọc trai giữa biển cả rất thành công như thế, nhưng Hồ Phi Thủy không bằng lòng dừng lại.
Mấy lần ra đảo, được nghe dư luận cán bộ địa phương và người dân nơi đây, rồi lại trực tiếp nhìn thấy tận mắt cơ ngơi khang trang mới của Hồ Phi Thủy tạo dựng, con người làm báo tò mò trong tôi rất muốn biết nhiều hơn những gì dư luận luận bàn. Nên trong câu chuyện tiếp nối với Hồ Phi Thủ, tôi đã nhẹ nhàng chuyển sang một hướng câu hỏi khác:
Từ ý tưởng như thế nào để anh bỏ tiền của và công sức xây dựng Trung tâm trưng bày, cùng với nó là những khâu “trình diễn” cho khách du lịch xem công việc cấy tạo Ngọc trai, rồi bán Ngọc trai cho khách tham quan có nhu cầu?
Hồ Phi Thủy: “Nếu thuần túy kinh doanh kiếm tiền thì chỉ việc đầu tư mạnh mẽ, biết phân bổ cho hợp lý vào các khâu, các công đoạn để “sản xuất” ra thật nhiều ngọc đẹp rồi bán cho khách Nhật Bản là gọn nhất. Cũng là hiệu quả kinh tế nhất. Bây giờ thị trường Nhật đang chạy hàng thì việc xuất ngọc trai sang đó cứ giữ mối. Nhưng nếu một mai địa bàn này “bão hòa” thì Ngọc Hiền chúng tôi sẽ phải tìm kiếm sang các thị trường khác. Tôi luôn vững tin có ngọc trai đẹp, có đồ trang sức tinh xảo với nhãn mác từ Phú Quốc, của Ngọc Hiền chúng tôi thì tôi tin là chẳng ế! (cười). Tuy nhiên…”
Nói tới đây ông chủ Công ty Ngọc Hiền Hồ Phi Thủy ngừng chút, khẽ đưa mắt về phía quyển Album đặt trên bàn: “Đấy nhà báo xem, những đồ trang sức này, rồi những bộ quần áo dạ hội, những khuôn mặt phụ nữ xinh đẹp, quý phái như thế kia… Tất cả ánh ngời lên với những chuỗi vòng ngọc trai phô ra nơi cổ áo, hoặc lấp ló bên cổ tay nuột nà nữ giới, dù có thế chăng nữa cũng chỉ mới nói lên sự tiêu dùng, sự tiêu tốn tiền. Và nói cho cùng thì đấy cũng mới là biểu hiện phô bày sự lịch lãm, sự sang giàu mà thôi. Nhưng nếu theo tiếp hướng này, biết “nâng cấp” nó lên, để cho con người ta biết được cái chuỗi vòng ngọc trai đẹp đẽ tinh xảo kia ‘đi từ đâu tới’, ‘làm sao mà có’…, thì sẽ thú vị thêm biết bao cho con người phải không?
Tôi dám chắc bất cứ ai - không những chủ nhân đang đeo chuỗi ngọc mà cả những người khác chưa có ngọc đeo, chưa sắm vòng ngọc - đều sẽ rất thích thú được phát hiện và trải nghiệm.
Chính vì thế Công ty Ngọc Hiền chúng tôi đã xây dựng trung tâm trưng bày và trình diễn cho khách biết quá trình nuôi cấy trai lấy ngọc…”.
Nhưng anh Hồ Phi Thủy nhỉ, ở đây có vấn đề kinh doanh. Bày ra thêm một công việc mới, công ty của anh phải thêm đầu tư, thêm nhân công chi phí… thì khía cạnh hiệu quả kinh tế anh có tính đến không?
Hồ Phi Thủy: “Ấy chết, một nhà kinh doanh như Ngọc Hiền chúng tôi với mấy trăm người lao động phải trả lương hàng tháng mà không nghĩ đến hiệu quả thì chẳng mấy chốc đổ vỡ sản nghiệp! Công ty ngọc trai của tôi lại là một doanh nghiệp với cả chục năm hoạt động, xây đắp bao công lao mới có một thương hiệu tín nhiệm thì đương nhiên càng phải tính toán hết nhẽ rồi. Phải có phương án lời lãi để còn bền vững mà phát triển chứ anh”.
Vậy cơ sở nào để anh vững tin ở hiệu quả kinh tế?
Hồ Phi Thủy: “Trong tôi luôn nghĩ, cũng là xuất phát điểm cho niềm tin của tôi luôn từ ‘chính mảnh đất có biển, có đảo’ này.
Nhà báo biết, đã từ lâu đảo Phú Quốc được coi là điểm đến lý tưởng của du lịch. Không những khách trong nước đến với đảo mà khách nước ngoài cũng dần tìm đến địa chỉ này ngày một đông. Điều mà tôi sống lâu ở đảo để ý, cứ mỗi năm số khách ra đảo lại có xu hướng lưu trú lâu hơn. Mức sống người đi thăm chơi, nghỉ dưỡng nâng lên đã đành, còn có một thực tế là các cơ sở lưu trú, khách sạn đã mọc lên khá nhanh. Thế mà những điều, những điểm để khách tham quan mua sắm, lấp cho đầy quãng thời gian cho một chuyến đi thêm phần thích thú, thì một ngành du lịch xem ra đã oải vì hơi ‘quá tải’. Cũng có thể ngành du lịch họ đã nghĩ ra nhưng không đủ sức, đủ tiền bạc để làm. Nên tôi và công ty Ngọc Hiền đã tự thấy cần bắt tay vào công việc này.
Xét thuần về hiệu quả kinh tế, quay vòng dòng vốn nhanh thì dự án nhà báo hỏi không thực sự hấp dẫn. Đã có ý kiến này ý kiến nọ đấy, nhưng tôi vẫn quyết thực hiện dự án cho kỳ được! Và may mắn, cũng lại may mắn lần nữa đã đến với mình. Sau thời gian xây dựng rồi khai trương, giờ đây dự án vận hành khá trơn tru, ngon lành”...
[caption id="attachment_42591" align="aligncenter" width="603"] Vợ chồng doanh nhân Hồ Phi Thủy chụp ảnh lưu niệm với khách quốc tế[/caption]
Nói như vậy chả lẽ anh Thủy bằng lòng với những gì Ngọc Hiền đã làm được?
Nhà báo hỏi trúng vào cái ý tôi định nói. Khi đang trả lời câu hỏi trước tôi đã nghĩ đến câu hỏi này, và định sẽ nói thêm nếu như nhà báo không hỏi đến. Trong hàng chục năm liên tiếp, công ty của chúng tôi đã có rất nhiều nỗ lực để đạt tới những thành tựu cần có của một doanh nghiệp thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế. Làm doanh nghiệp tư nhân, tôi rất hiểu mình nỗ lực thế nào cũng chưa đủ, bởi người đời luôn nghĩ đến mục tiêu của chúng tôi là lời lãi mà. Muốn lời lãi to thì phải bỏ công sức, chứ cứ muốn đòi ‘ăn không’ của ai sao được!
Tuy nhiên cũng với tư cách là một công dân có đóng góp về kinh doanh, về ‘sản xuất’ (ra ngọc trai, ra các đồ trang sức làm đẹp cuộc sống), tôi tự nghĩ nhà nước, cụ thể là chính quyền sở tại cũng nên có chính sách và hành động hỗ trợ cho doanh nghiệp. Cụ thể như nhà xưởng, như trung tâm trưng bày và bán sản phẩm hiện tại công ty chúng tôi vẫn phải thuê mướn với giá cả chẳng hời.
Thực lòng doanh nghiệp chúng tôi mong muốn một ngày không xa, những dự án và đề nghị của công ty về mặt bằng, về đất đai, mặt biển sẽ được đáp ứng. Để nhằm mở rộng thêm sản xuất và kinh doanh. Để cho ngọc trai Phú Quốc, với giá trị ngôi vị cao của nó, tôi trộm nghĩ đáng được các cấp chính quyền địa phương Kiên Giang và Phú Quốc quan tâm hơn nữa. Đó sẽ là giá đỡ và cũng là phần thưởng khuyến khích cho các doanh nghiệp tư nhân như chúng tôi.
Nói đến đây Hồ Phi Thủy như thể muốn kết thúc buổi chuyện trò. Tôi hiểu là anh vừa nói nhiều đến những đề xuất, những đề nghị để xã hội trợ giúp doanh nghiệp của anh thì anh cũng chẳng muốn “khoe” ra những đóng góp về “công tác xã hội” làm chi nữa. Nó có vẻ kỳ kỳ, ngồ ngộ! Nhưng với tư cách người làm báo như chúng tôi thì câu chuyện về Hồ Phi Thủy, về công ty ngọc trai Ngọc Hiền không thể tách rời cái mảng sáng này của doanh nghiệp anh…
[caption id="attachment_42702" align="aligncenter" width="640"] Trung tâm trưng bày và bán sản phẩm của công ty[/caption]
Tôi vẫn muốn có câu hỏi cuối cùng. Được biết Công ty Ngọc Hiền của anh đã dành rất nhiều sự chăm lo cho những công việc thiện nguyện, giúp đỡ người cơ nhỡ nghèo khổ…
Nhà báo đã hỏi tới việc này thì tôi mới nói, chứ định bỏ lửng đó để nhà báo tự tìm hiểu từ người dân và cán bộ các cấp chính quyền nơi đây.
Tôi thực sự không muốn khoe khoang, không muốn đánh bóng tên tuổi mình cũng như tên tuổi của công ty với truyền thông báo chí.
Phải nơi lại với nhà báo điều này: Tôi sinh ra từ một miền quê nghèo, lại ở trong một gia đình nghèo nên khi có đồng ra đồng vào, rồi giờ lại giàu có hơn nhiều người khác, tôi rất nhớ đến điểm xuất phát. Tức nhớ lại những khoảnh khắc nghèo khó, những thiếu thốn của thủa hàn vi không xa… Chừng như rất tự nhiên thôi, từ tình cảm thật, trong tôi luôn muốn sự chia sẻ với những người nghèo, những con người kém may mắn.
Hằng năm công ty của tôi thường xây dựng và thân tặng những căn nhà tình nghĩa cho những cư dân trên đảo, trước hết trong khu vực công ty có các cơ sở sản xuất và kinh doanh. Sau đó là mở mang ra những khu vực cư dân khác trên đảo.
Tôi nhớ lại, ngay từ năm 2008 Ngọc Hiền đã xây những căn nhà tình nghĩa đầu tiên trên đảo Phú Quốc. Thường công ty chúng tôi xây mỗi lần 10 căn nhà, rồi nhờ cậy chính quyền địa phương phối hợp lựa chọn những gia đình thuộc diện nghèo để thân tặng họ.
Còn một câu chuyện mà tôi muốn kể cho nhà báo nghe. Thường tôi chạy xe trên đường, rong ruổi từ Bắc vào Nam, cứ thấy đâu có người nghèo, người không kế sinh nhai thì tôi, hoặc là đưa chút tiền mọn giúp ngay cho họ, hoặc thân tình mời họ ra Phú Quốc, tìm đến với Ngọc Hiền tôi sẽ giúp đỡ. Có thể nói trong thời điểm Ngọc Hiền có hơn 300 công nhân làm việc thì phần lớn đều đến từ nhiều vùng miền của đất nước. Về việc này tôi nghe có người kể lại, là sao ông Thủy liều lĩnh thế. Là cái anh nọ anh kia trước kia đánh giày, đi bụi, lang bang phức tạp thế mà sao Hồ Phi Thủy lấy về công ty làm việc?
Gặp những lời phê bình và thắc mắc như thế, tôi thường yên lặng chứ không cự cãi lại. Tự nghĩ rồi thời gian sẽ có câu trả lời mọi người. Song trong tôi bao giờ cũng có một niềm tin vào tính chân thiện của con người, ngay cả với những con người có khiếm khuyết, sai sót. Nhân vô thập toàn, nếu mình trao cho người ta công ăn việc làm, tức là đã đưa lại cái ăn cái mặc cho người ta, tạo một cơ hội cho người ta kiếm ra đồng tiền lương thiện, chắc rồi sẽ dần dần cảm hóa được những con người mà mình nghi ngờ, thắc mắc…
Tử tế, nhân văn quá, tôi cứ nghĩ mãi thế một kỷ niệm đẹp về chuyến đi đảo Phú Quốc mùa hè này. Nghĩ mãi với thích thú sau cuộc gặp gỡ và chuyện trò thú vị với người chủ công ty ngọc trai Ngọc Hiền, “ông vua ngọc trai” Hồ Phi Thủy…
N.V.V.
