Trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc năm 2026, chiều 20/6, các phiên của Diễn đàn Báo chí toàn quốc đã diễn ra sôi nổi, thu hút sự quan tâm của dư luận và công chúng, báo chí; trong đó có phiên 8: Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển?
Phiên thảo luận diễn ra dưới sự điều phối của bà Lưu Thị Hà - Phó Giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình Hải Phòng.
Cùng sự tham gia của các diễn giả: Ông Lê Văn Nhi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo TP Đà Nẵng; Ông Tạ Đình Nghĩa- Chủ tịch Hội Nhà báo thành phố Cần Thơ; Bà Nguyễn Thị Tuyết Chinh- Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Phú Thọ, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh Phú Thọ; ông Nguyễn Thế Lãm - Giám đốc Báo và Phát thanh truyền hình Quảng Ninh, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Quảng Ninh.
Tại phần thảo luận, bà Lưu Thị Hà đã nêu câu hỏi cho diễn giả Nguyễn Thế Lãm. Cụ thể, trong giai đoạn hiện nay, công tác truyền thông có thể có nhiều điểm khác biệt, đặc biệt là khi gắn với phân tố nội dung được đăng tải. Hàng ngày, chúng ta vẫn phải thực hiện nhiệm vụ truyền thông chính sách. Tuy nhiên, hiện nay khi bước vào môi trường đa nền tảng - nơi cơ quan báo chí nào cũng tích hợp cả phát thanh, truyền hình, báo in và báo điện tử - thì công tác truyền thông chính sách có điểm gì khác biệt?
Không chờ chính sách ban hành, nhà báo cần bám sát thực tiễn
Theo ông Nguyễn Thế Lãm - Giám đốc Báo và Phát thanh truyền hình Quảng Ninh, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Quảng Ninh cho biết, Quảng Ninh là địa phương có tốc độ phát triển rất nhanh và có rất nhiều những đề xuất đổi mới. "Các đồng chí lãnh đạo Trung ương cũng đánh giá rằng những đề xuất đổi mới ở Quảng Ninh, trên một phương diện nào đó, có giá trị tham khảo đối với các lĩnh vực, các địa phương khác, cũng như đối với các cơ quan Trung ương trong việc xây dựng chính sách và vận hành hệ thống chính trị", ông Lãm nói.
Ông Lãm ví dụ về hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Quảng Ninh, nơi thông qua các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế — xã hội, đồng thời xây dựng các cơ chế, chính sách phục vụ cho sự phát triển kinh tế và các chính sách về an sinh xã hội. Cùng với đó là các dự án phát triển kinh tế — xã hội trên địa bàn để thu hút đầu tư, thực hiện các chỉ số phát triển như PCI, PAPI, chỉ số cải cách hành chính PAR INDEX, và các đột phá chiến lược tại Quảng Ninh. Chính vì vậy, yêu cầu về truyền thông chính sách là cực kỳ lớn.
Cũng theo ông Nguyễn Thế Lãm, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh khi đến làm việc với cơ quan báo chí, phát thanh truyền hình tỉnh Quảng Ninh cũng đã đặt ra các yêu cầu, kỳ vọng vào năng lực của các nhà báo trong việc phát hiện và nêu vấn đề lên dư luận để phục vụ cho công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương. Đặc biệt là năng lực phát hiện ra những bất cập để cơ quan nhà nước kịp thời xây dựng, điều chỉnh chính sách. "Nghĩa là ngay cả khi chính sách chưa được ban hành, nhà báo đã phải có khả năng thâm nhập thực tiễn, phân tích và chỉ ra được bản chất của vấn đề", ông Lãm nói.
Lấy ví dụ cụ thể tại đặc khu Vân Đồn, ông Nguyễn Thế Lãm cho biết đây là địa phương được các nhà báo thường xuyên đưa tin phản ánh về những tồn tại, bất cập của các cơ sở nuôi hàu trong các khu dân cư gây ô nhiễm môi trường rất trầm trọng, cũng như các cơ sở giết mổ nằm xen kẹt trong khu dân cư. Từ phản ánh của báo chí, HĐND tỉnh sau đó đã ban hành các chính sách về hỗ trợ cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong khu dân cư di dời, tập trung vào các cụm công nghiệp.
"Khi các chính sách này được ban hành, các cơ quan báo chí lại tiếp tục đóng vai trò truyền tải thông tin rộng rãi đến người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Và đến khi chính sách được đưa vào thực thi, anh em báo chí vẫn tiếp tục theo dõi sát sao xem chính sách đó có gặp trở ngại hay phát sinh bất cập gì không để giúp nâng cao hiệu quả thực thi", ông Lãm cho biết và nhấn mạnh, việc tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, góp phần đưa chính sách vào cuộc sống và phát hiện bất cập để sửa đổi trong quá trình thực thi là vai trò đặc biệt quan trọng của hoạt động báo chí.
Đi tác nghiệp tại hiện trường, phóng viên phải tư duy làm cho cả 4 loại hình báo chí
Đối với Báo và Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh, với khối lượng truyền thông chính sách lớn như vậy, trong khi mô hình cơ quan báo chí hợp nhất đang ngày càng tinh gọn về bộ máy, ông Nguyễn Thế Lãm cho biết, giải pháp đầu tiên là yêu cầu phóng viên phải có năng lực làm việc đa nền tảng, tức là phải thực hiện được tất cả các loại hình báo chí. Phóng viên đều phải biết làm và thành thạo các kỹ năng.
"Trước đây, có những phóng viên chỉ thuần túy làm truyền hình, nhưng hiện nay khi thực hiện một chuyên đề — ví dụ chuyên đề "Ý kiến đại biểu dân cử với cử tri" — thì khi xây dựng một chương trình chuyên đề truyền hình, phóng viên đó đồng thời phải tự viết bài cho báo giấy và chuyển nội dung đó sang phát sóng trên đài phát thanh", ông Lãm cho biết.
Báo và Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh cũng không chấp nhận khái niệm "chuyển thể" thông tin một cách cơ học từ loại hình này sang loại hình khác. Đồng thời, xác định ngay từ khi đi tác nghiệp tại hiện trường, phóng viên phải tư duy trong đầu để làm cho cả 4 loại hình báo chí.
"Anh phải chủ động chuẩn bị kịch bản cho báo điện tử, chuẩn bị kịch bản cho phát thanh và chuẩn bị kịch bản cho truyền hình. Ví dụ, khi làm cho báo điện tử thì anh phải chụp nhiều ảnh hơn và quay video theo định dạng của báo điện tử; khi làm cho phát thanh thì anh phải tập trung phỏng vấn lấy file âm thanh, cách dẫn dắt phải làm sao cho phù hợp với một chương trình phát thanh độc lập", ông Lãm chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Thế Lãm, câu chuyện ở đây chính là khả năng tổ chức đa nền tảng đối với một chủ đề. Với những chuyên đề chuyên sâu đã có kế hoạch từ trước, phóng viên hoàn toàn có thể chủ động thực hiện đa loại hình một cách hiệu quả.
Giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình Quảng Ninh cũng cho biết, để khuyến khích phóng viên, khi thực hiện một tác phẩm truyền hình mà chủ động làm thêm nội dung cho phát thanh sẽ tăng thêm 20% nhuận bút cho tác phẩm đó. Ngược lại, nếu phóng viên không chịu làm thì sẽ không được đánh giá cao, và nếu không chuyển các dữ liệu tác nghiệp đó vào kho dữ liệu chung của tòa soạn thì sẽ bị xử lý kỷ luật.
"Thông qua việc xây dựng mối kho dữ liệu chung như thế, tất cả mọi người phải tự vận hành theo cơ chế đó. Nhờ vậy, dù số lượng nhân sự rất ít, chúng tôi vẫn vận hành thông suốt hai kênh truyền hình, hai kênh phát thanh, một tờ báo in hàng ngày, một tờ báo cuối tuần, tờ báo Hạ Long thuộc lĩnh vực văn học nghệ thuật (chuyên đăng tải các sáng tác văn học nghệ thuật), đồng thời quản lý vận hành tổng hợp Cổng thông tin điện tử của tỉnh và một tạp chí song ngữ bằng cả tiếng Việt và tiếng Trung phát hành ở cả Việt Nam và Trung Quốc", ông Lãm chia sẻ.
