Theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP, viên chức vi phạm sẽ bị áp dụng một trong bốn hình thức kỷ luật gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Ngoài việc bị kỷ luật, viên chức còn có thể bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, viên chức bị Tòa án tuyên phạt tù không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng sẽ đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án có hiệu lực. Đối với viên chức quản lý bị kết án, người này cũng đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.
Những hành vi bị xem xét kỷ luật
Nghị định quy định viên chức sẽ bị xử lý kỷ luật nếu vi phạm các quy định của Đảng, pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ; vi phạm nghĩa vụ của viên chức; thực hiện các hành vi bị cấm; vi phạm đạo đức nghề nghiệp, văn hóa công sở hoặc nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị.
Tùy tính chất, hậu quả, hành vi vi phạm được phân thành ba mức gồm: ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và rất nghiêm trọng.
Mỗi hành vi chỉ bị xử lý một lần
Một trong những nguyên tắc đáng chú ý là mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật.
Trường hợp viên chức có nhiều hành vi vi phạm trong cùng thời điểm, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét từng hành vi nhưng chỉ áp dụng một hình thức kỷ luật cao nhất.
Nếu đang trong thời gian chấp hành kỷ luật mà tiếp tục vi phạm, viên chức sẽ bị áp dụng mức kỷ luật nặng hơn theo quy định.
Kỷ luật Đảng phải được xử lý tương ứng về hành chính
Theo nghị định, trong vòng 30 ngày kể từ khi công bố quyết định kỷ luật Đảng, cơ quan, đơn vị phải xem xét xử lý kỷ luật hành chính tương ứng, trừ trường hợp pháp luật quy định chưa xem xét.
Nếu quyết định kỷ luật Đảng thay đổi hoặc bị hủy bỏ thì hình thức kỷ luật hành chính cũng phải được điều chỉnh tương ứng.
Quyết định kỷ luật có hiệu lực 12 tháng
Quyết định xử lý kỷ luật có hiệu lực 12 tháng kể từ ngày có hiệu lực thi hành. Nếu trong thời gian này viên chức không tái phạm thì quyết định kỷ luật tự động hết hiệu lực.
Viên chức tái phạm cùng hành vi trong thời hạn 12 tháng sẽ bị coi là tái phạm và bị xử lý nghiêm hơn theo quy định.
Toàn bộ quyết định và hồ sơ kỷ luật phải được lưu trong hồ sơ viên chức, cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức và ghi vào lý lịch viên chức.
Các trường hợp chưa xem xét kỷ luật
Nghị định cũng quy định một số trường hợp tạm thời chưa xem xét xử lý kỷ luật, gồm:
Viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc điều trị nội trú do ốm nặng.
Viên chức nữ đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi; viên chức nam đang nuôi con dưới 12 tháng trong trường hợp đặc biệt theo quy định.
Viên chức đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam hoặc chờ kết quả điều tra, truy tố, xét xử.
Các trường hợp đặc thù theo nghị quyết của Quốc hội hoặc quy định khác của pháp luật.
Bên cạnh đó, Nghị định nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của viên chức trong quá trình xem xét, xử lý kỷ luật; đồng thời quy định người có quan hệ thân thích hoặc có quyền, nghĩa vụ liên quan không được tham gia Hội đồng kỷ luật.
Nghị định 234/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế các quy định trước đây về xử lý kỷ luật viên chức.
