Câu chuyện diễn ra tại Södra Dalarnes Tidning (gọi tắt là Södran), một tờ báo địa phương thuộc hệ thống Bonnier News Local. Tòa soạn chỉ có 5 nhà báo, phụ trách đưa tin cho hai đô thị nhỏ. Tổng biên tập Linda Eriksson Storbacka là người dẫn dắt quá trình thay đổi này.
Năm 2019, khi Bonnier News Local mua lại tập đoàn Mittmedia và tiếp quản khoảng 20 tờ báo địa phương, Södran ở trong tình trạng đặc biệt khó khăn, không có tòa soạn riêng, mất một nửa lượng độc giả trong vòng 10 năm và đứng trước nguy cơ bị đóng cửa.
Storbacka khi đó được đề nghị hoặc nhận vị trí tổng biên tập tại Södran, hoặc làm phóng viên tại một tờ báo khác cách đó khoảng 100 km. Bà chọn Södran, dù không thực sự mong muốn.
Thực tế ban đầu còn khó khăn hơn dự đoán. Nhóm phóng viên thiếu động lực, xung đột nội bộ diễn ra thường xuyên. Theo Storbacka, nếu không xác định lại tòa soạn là ai và tồn tại vì điều gì, Södran sẽ không thể tiếp tục.
Sau nhiều cuộc thảo luận kéo dài, nhóm thống nhất một mục tiêu chung là trở thành một trong những tòa soạn báo tốt nhất Thụy Điển - một mục tiêu mang tính biểu tượng nhưng đủ rõ để định hướng hành động.
Từ đó, tòa soạn bắt đầu thay đổi cách làm việc. Với sự hỗ trợ từ hệ thống Bonnier News Local, Södran phân tích dữ liệu hành vi đọc của độc giả để xác định nội dung nào thực sự có giá trị.
Những mảng ít được quan tâm bị cắt giảm, các nội dung hiệu quả được đầu tư nhiều hơn. Đồng thời, tòa soạn tập trung cải thiện chất lượng các bài viết ở nhóm nội dung trung gian và hướng tới nhóm độc giả từ 30 đến 39 tuổi. Kết quả là mức độ tương tác và lượng độc giả tăng dần theo thời gian.
Bước ngoặt xuất hiện vào năm 2023, khi tòa soạn phát hiện chính quyền địa phương thuê một công ty mới để cung cấp nhân sự chăm sóc người cao tuổi tại nhà. Khi bắt tay điều tra, Södran gặp trở ngại lớn vì hội đồng địa phương không chịu cung cấp các tài liệu mà theo luật họ phải công khai, khiến quá trình làm rõ vụ việc bị chậm lại.
Trước tình huống đó, Storbacka đưa ra một quyết định khác thường. Bà lập một blog điều tra công khai, đăng toàn bộ ghi chép, nhật ký tác nghiệp và tiến trình điều tra của phóng viên, không đặt sau tường phí. Blog nhanh chóng thu hút sự chú ý và thảo luận trong cộng đồng địa phương.
Chính sự minh bạch này đã tạo ra bước đột phá. Hai độc giả đã chủ động mang đến tòa soạn toàn bộ các tài liệu mà hội đồng trước đó từ chối cung cấp. Những tài liệu này cho thấy quy mô và mức độ nghiêm trọng của vụ việc, giúp tòa soạn hoàn thiện loạt bài điều tra.
Trong 6 tháng thực hiện điều tra, Södran ghi nhận mức tăng 45% tương tác của độc giả đã đăng nhập đối với các bài báo điều tra thu phí, và mức tăng 55% trong nhóm độc giả mà tòa soạn nhắm tới. Quan trọng hơn, theo Storbacka, loạt bài đã kéo người dân địa phương, đặc biệt là độc giả trẻ, quay lại quan tâm đến các vấn đề chính trị và quản trị ở cấp cơ sở.
Từ một tòa soạn bên bờ phá sản, Södran đã xây dựng báo chí điều tra thành trụ cột trong hoạt động thường ngày, tạo ra những tác động cụ thể tại địa phương. Năm 2024, tòa soạn giành Giải thưởng Báo chí Điều tra Thụy Điển. Đến tháng 3/2025, Södran tiếp tục được vinh danh ở hạng mục “Đội ngũ tòa soạn xuất sắc nhất năm”.
Câu chuyện của Södran cho thấy với các tòa soạn địa phương quy mô nhỏ, đầu tư vào báo chí điều tra không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp, mà còn có thể trở thành chiến lược sống còn nếu được thực hiện đúng cách và gắn chặt với cộng đồng độc giả.
