+ Chỉ trong chưa đầy một tháng, Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết cải cách với quy mô rất lớn, dự kiến tiết kiệm khoảng 23 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm. Theo ông, “làn sóng cải cách thể chế” này có thể tạo ra cú hích như thế nào cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới?
- Đây là một trong những vấn đề mang tính “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm qua. Từ tinh thần Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 đến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm đều nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ nút thắt thể chế – được xem là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”.
Việc Chính phủ liên tiếp ban hành 11 Nghị quyết cải cách trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm rất lớn và cách làm quyết liệt, thực chất hơn trong cải cách hành chính, cải cách thể chế. Những kết quả bước đầu không chỉ thể hiện ở các con số cắt giảm thủ tục hay điều kiện kinh doanh, mà quan trọng hơn là tạo ra chuyển biến về tư duy quản lý.
Khoảng 23 nghìn tỷ đồng tiết kiệm chi phí tuân thủ mới chỉ là con số ước tính trực tiếp. Trong dài hạn, hiệu ứng tích cực còn lớn hơn nhiều khi môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng hơn sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư xã hội, tăng sức hấp dẫn của nền kinh tế đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Quan trọng hơn, cải cách lần này góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân, tạo ra động lực tăng trưởng mới thông qua việc cắt giảm thủ tục, tăng cường phân cấp, mở rộng quyền tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
+ Chính phủ đang thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đồng thời cắt giảm hàng nghìn điều kiện kinh doanh và thu hẹp danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ 198 xuống còn 142. Theo ông, những thay đổi này sẽ tác động ra sao tới khu vực kinh tế tư nhân?
- Việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đồng nghĩa với việc gia tăng mức độ tự do hóa kinh doanh, tạo thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp và người dân có năng lực.
Khi rào cản gia nhập thị trường được giảm bớt, môi trường cạnh tranh sẽ minh bạch và bình đẳng hơn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực kinh tế tư nhân – khu vực đang được xác định là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.
Bên cạnh đó, việc chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” cũng phù hợp với thông lệ quốc tế. Theo cơ chế này, doanh nghiệp được chủ động tự kê khai, tự chịu trách nhiệm về các điều kiện, tiêu chuẩn hoạt động; cơ quan quản lý nhà nước sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát sau đó.
Cách làm này giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi lớn cho doanh nghiệp. Nhiều quốc gia phát triển cũng đang áp dụng mô hình quản lý tương tự, nhất là trong các lĩnh vực liên quan đến xuất xứ hàng hóa, tiêu chuẩn kỹ thuật hay thương mại quốc tế.
+ Dù nhiều thủ tục, điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm, thực tế trước đây vẫn tồn tại tình trạng “giấy phép con biến tướng” hoặc phát sinh thêm chi phí tuân thủ trong quá trình thực thi. Theo ông, cần có cơ chế gì để bảo đảm cải cách lần này đi vào thực chất, tránh tình trạng “cải cách nửa vời”?
- Điều quan trọng nhất hiện nay là phải bảo đảm tính thống nhất trong quá trình thực thi ở các cấp, các ngành. Các văn bản hướng dẫn cần rõ ràng, minh bạch và tuyệt đối không để phát sinh thêm điều kiện kinh doanh mới dưới bất kỳ hình thức nào sau khi đã cắt giảm.
Nếu không kiểm soát chặt, rất dễ xảy ra tình trạng “cắt chỗ này nhưng mọc chỗ khác”, tức là các “giấy phép con biến tướng” quay trở lại dưới hình thức khác.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục đẩy mạnh cơ chế một cửa, đơn giản hóa quy trình xử lý và thực hiện mạnh mẽ hơn các chính sách ưu đãi theo kết quả đầu ra thay vì quản lý quá sâu bằng thủ tục hành chính.
Một yêu cầu rất quan trọng nữa là phải xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả cải cách một cách thực chất. Có thể áp dụng hệ thống KPI trong quản lý nhà nước để đo lường cụ thể mức độ cải cách, hiệu quả xử lý công việc và trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân.
Ngoài ra, cần tăng cường công tác truyền thông để doanh nghiệp và người dân hiểu rõ các chính sách mới, từ đó chủ động tham gia giám sát quá trình thực thi. Khi cộng đồng doanh nghiệp thực sự cảm nhận được môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn, họ sẽ mạnh dạn mở rộng đầu tư, đóng góp tích cực hơn cho tăng trưởng kinh tế.
+ Xin trân trọng cảm ơn ông!
