Sáng 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Các đại biểu tập trung góp ý về công chứng giao dịch đất đai và quản trị dữ liệu đất đai trong tiến trình chuyển đổi số.
Giao dịch đất đai bắt buộc công chứng cần được quy định ngay trong luật
Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Bắc Ninh) cho rằng, công chứng là một cấu phần tích cực của tiến trình chuyển đổi số, không phải rào cản của cải cách thủ tục hành chính. Khi cơ sở dữ liệu đất đai được hoàn thiện, cơ quan chức năng có thể cung cấp thông tin về người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và tình trạng pháp lý, qua đó xác thực tính pháp lý của giao dịch.
Đại biểu cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế, cho biết các nước như Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Anh và Mỹ đều có quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng tại luật.
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) đề nghị quy định ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định như khoản 4 Điều 21 dự thảo.
Theo đại biểu, kết quả lấy ý kiến qua VNeID thể hiện tại Công văn 11927 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy trong nhóm nội dung này, hơn 67% người có ý kiến đồng tình với việc quy định các giao dịch bắt buộc công chứng.
Tại phiên thảo luận tổ, có 37/39 ý kiến đồng thuận với việc quy định ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi); chỉ có 2/39 ý kiến đồng tình với phương án không bắt buộc công chứng và giao Chính phủ quy định.
Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, Luật Công chứng được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, đã quy định giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao. Trong khi đó, dự án Luật Nhà ở được Quốc hội thảo luận chiều 28/10 cũng quy định 6 loại giao dịch phải công chứng, chứng thực.
Đại biểu cho rằng, việc quy định ngay trong Luật Đất đai sẽ bảo đảm tính thống nhất với Luật Công chứng và các luật liên quan. Bên cạnh đó, qua rà soát hai dự thảo nghị định kèm tài liệu, với tổng cộng 411 điều, đại biểu nhận thấy chưa có điều khoản nào quy định các giao dịch phải công chứng, chứng thực. Vì vậy, đại biểu đề nghị không giao nội dung này cho Chính phủ mà cần quy định cụ thể ngay trong luật.
Dữ liệu đất đai phải cập nhật theo thời gian thực, không bắt người dân khai lại
Góp ý về quản trị dữ liệu đất đai trong kỷ nguyên số, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) đề nghị quy định rõ mọi giao dịch, thủ tục hành chính về đất đai phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số; không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có.
Theo đại biểu, quy định này sẽ góp phần cắt giảm thủ tục, giảm cơ chế “xin - cho”, hạn chế tham nhũng vặt, đồng thời bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch trong tiếp cận, khai thác và sử dụng dữ liệu.
Đại biểu nhấn mạnh, dữ liệu đất đai cần được cập nhật theo thời gian thực, kết nối liên thông với dữ liệu dân cư, thuế, công chứng, ngân hàng... Dự thảo luật đã đề cập việc kết nối dữ liệu, song cần bổ sung cơ chế “một cửa số” trong chia sẻ dữ liệu, tránh tình trạng cát cứ. Đồng thời, cần quy định trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong bảo đảm chất lượng dữ liệu trước khi chia sẻ, tránh dữ liệu không bảo đảm chất lượng ảnh hưởng đến thị trường.
Đối với Giấy chứng nhận điện tử, đại biểu Tạ Đình Thi đánh giá việc quy định giấy chứng nhận có giá trị pháp lý như bản giấy là một tiến bộ lớn. Tuy nhiên, cần làm rõ giá trị pháp lý của giấy chứng nhận điện tử khi thực hiện giao dịch dân sự, thế chấp tại ngân hàng hoặc giải quyết tranh chấp tại tòa án, bảo đảm được các tổ chức tín dụng và cơ quan tư pháp công nhận đồng bộ.
Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về chữ ký số, xác thực điện tử trong giao dịch đất đai, tạo điều kiện để người dân thực hiện thủ tục tại nhà, kể cả chuyển nhượng, thừa kế và thế chấp. Những nội dung này cần được quy định rõ trong các điều khoản liên quan của dự thảo luật, bảo đảm phù hợp với quy định về dữ liệu đã được xác thực.
