121 người đã thiệt mạng, trong đó có cả 4 cảnh sát. Hàng trăm người bị bắt giữ, bao gồm một số đầu sỏ cộm cán của tổ chức tội phạm khét tiếng này.
Vì sao có chiến dịch này?
Cảnh sát bang Rio de Janeiro thường xuyên tiến hành các chiến dịch quy mô lớn chống lại các tổ chức tội phạm - chủ yếu ở các khu ổ chuột (favela) trước những sự kiện lớn được tổ chức tại đây, chẳng hạn như Olympic mùa hè 2016, Hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2024 hay Hội nghị BRICS năm 2025.
Chiến dịch đột kích lần này cũng vậy, được chính quyền bang Rio de Janeiro phát động để truy quét Comando Vermelho, băng đảng ma túy khét tiếng nhất Brazil, với nhận định tổ chức tội phạm này đang bành trướng lãnh thổ và đe dọa an ninh đối với các sự kiện lớn sắp diễn ra tại Rio de Janeiro.
Trong tháng 11 năm nay, thành phố Rio de Janeiro, thủ phủ của bang, sẽ đăng cai hai sự kiện quốc tế quan trọng. Đó là Hội nghị thượng đỉnh các thị trưởng toàn cầu C40 về vấn đề biến đổi khí hậu và Giải thưởng Earthshot của Hoàng tử William.
Các sự kiện này là một phần trong hoạt động chuẩn bị cho COP30, hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên hợp quốc được tổ chức tại thành phố Belem của bang Amazon từ ngày 10 đến ngày 21/11. Sẽ rất đáng tiếc nếu Rio de Janeiro để những kẻ ngoài vòng pháp luật phá hỏng các sự kiện quan trọng như vậy.
Diễn biến của chiến dịch ra sao?
Từ nhiều năm qua, băng đảng Comando Vermelho đã kiểm soát các khu favela (khu ổ chuột) lớn nhất Rio de Janeiro như Complexo da Penha và Complexo do Alemao, nơi có khoảng 280.000 dân sinh sống.
Tổ chức tội phạm này cực kỳ manh động, được trang bị vũ khí hạng nặng (súng tiểu liên, thiết bị bay không người lái mang theo lựu đạn…) và sử dụng các chiến thuật bài bản như quân đội để đối phó với những cuộc trấn áp của chính quyền.
Theo nhật báo O’Globo, kế hoạch tấn công tiêu diệt Comando Vermelho đã được chuẩn suốt 2 tháng trời, dựa trên một cuộc điều tra kỹ lưỡng trước khi chính thức nổ súng vào rạng sáng ngày 29/10. Với 2500 cảnh sát và binh sĩ quân đội, chiến dịch sử dụng cả trực thăng và xe bọc thép để đảm bảo hỏa lực áp đảo trước các tay súng của Comando Vermelho.
Chiến thuật của lực lượng chấp pháp là triển khai các tiểu đoàn tiến vào các khu ổ chuột để đẩy những kẻ buôn bán ma túy vào khu vực rừng rậm liền kề và tạo ra một lối thoát, nơi chúng sẽ chạm trán với những tay súng thuộc Tiểu đoàn Tác chiến Đặc biệt (BOPE) đang chờ sẵn.
Bộ trưởng An ninh Công cộng bang Rio de Janeiro, ông Victor Santos, tuyên bố rằng mục tiêu của chiến thuật này là bảo vệ mạng sống của người dân bằng cách đưa cuộc đấu súng giữa các bên đến khu vực rừng rậm.
Nhưng Comando Vermelho cũng không vừa. Theo cảnh sát, các thành viên băng đảng này sử dụng máy bay không người lái để thả chất nổ vào các sĩ quan khi họ tản ra khắp các khu phố, vốn là thành trì của Comando Vermelho.
"Đây chính là cách cảnh sát Rio bị tội phạm đối xử: bằng bom thả từ máy bay không người lái. Đây chính là quy mô của thách thức mà chúng ta đang phải đối mặt. Đây không phải là tội phạm thông thường, mà là khủng bố ma túy", Thống đốc bang Rio de Janeiro, ông Claudio Castro cho biết.
Kết quả của chiến dịch như thế nào?
Theo nhật báo O’Globo, cảnh sát đã xác nhận 121 người tử vong trong chiến dịch đột kích này, bao gồm 4 cảnh sát và 117 nghi phạm, khiến đây trở thành chiến dịch đẫm máu nhất trong lịch sử.
Cảnh sát vẫn đang nỗ lực xác nhận danh tính của tất cả 117 nghi phạm, sau khi đã yêu cầu được tiếp cận cơ sở dữ liệu từ các bang khác, vì một số người chết được cho là đến từ bên ngoài Rio de Janeiro. Mối liên hệ giữa người chết với các thủ lĩnh của phe nhóm tội phạm hoặc với các mục tiêu trực tiếp của chiến dịch vẫn chưa được nêu chi tiết.
Thống đốc Rio de Janeiro, ông Claudio Castro tuyên bố, trước khi danh tính được công bố thì tất cả những người thiệt mạng, ngoại trừ các sĩ quan cảnh sát, đều là tội phạm, vì vụ đụng độ xảy ra trong một khu vực rừng rậm.
Lực lượng an ninh cũng đã thu giữ một số lượng vũ khí kỷ lục: 118 khẩu súng, bao gồm 91 khẩu súng trường, 27 khẩu súng lục. Đó là chưa kể chính quyền còn chưa xác nhận liệu có thu giữ được thêm vũ khí nào từ các thi thể tìm thấy sau những cuộc đấu súng trong khu vực rừng rậm hay không?
Cảnh sát cũng đã bắt giữ 113 người. Trong đó có Thiago do Nascimento Mendes, biệt danh Belao, kẻ được coi là cánh tay phải của Edgard Alves de Andrade, (còn gọi là Doca hoặc Urso) - một trong những thủ lĩnh cao nhất của Comando Vermelho.
Nikolas Fernandes Soares, được xác định là người phụ trách tài chính của Doca, cũng bị bắt. Hắn chịu trách nhiệm quản lý sổ sách kế toán cho các hoạt động buôn bán ma túy, cung cấp vũ khí và ma túy, liên lạc nội bộ cũng như thanh toán tiền lương cho "lính" của phe này.
"Trùm cuối" vẫn đang lẩn trốn
Tuy nhiên, “trùm cuối” Doca vẫn đang lẩn trốn. Cảnh sát Brazil chưa tiết lộ nơi ở có thể có của gã này sau khi tẩu thoát khỏi chiến dịch truy quét, cũng như việc bắt giữ Belao và Nikolas có cung cấp manh mối cụ thể để tìm ra Doca hay không.
Dù khá thành công trong việc trấn áp một trong những băng đảng ma túy khét tiếng nhất đất nước, chiến dịch đột kích lần này cũng gây ra những cú sốc đối với công chúng Brazil khi số người chết quá lớn.
Bộ trưởng Tư pháp Brazil, Ricardo Lewandowski cho biết Tổng thống Brazil, Luiz Inácio Lula da Silva cảm thấy “bàng hoàng”.
“Cả Tổng thống lẫn chúng tôi đều chưa có đầy đủ dữ liệu. Chúng tôi chỉ có thông tin từ báo chí. Chúng tôi sẽ đến Rio de Janeiro để kiểm tra tình hình thực địa, xác minh số người chết, người bị thương và những người bị ảnh hưởng”, ông Ricardo Lewandowski nói thêm.
