Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, với tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 94,29% dân số vào năm 2024, Việt Nam đã có nền tảng thuận lợi để triển khai chính sách miễn viện phí theo lộ trình. Hệ thống y tế từ tuyến trung ương đến cơ sở được củng cố, danh mục thuốc và trang thiết bị được mở rộng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, tỷ lệ chi tiêu tiền túi vẫn trên 40% chi phí khám chữa bệnh cao hơn ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới. Điều này khiến nguy cơ nghèo hóa do chi phí y tế vẫn hiện hữu, đặc biệt với nhóm yếu thế, người nghèo và người mắc bệnh mạn tính.
Vì vậy, việc xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản thuộc phạm vi miễn viện phí được xác định là bước đi cấp thiết để giảm gánh nặng y tế cho người dân.
Theo Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (BHYT) Trần Thị Trang, gói dịch vụ y tế cơ bản miễn phí sẽ bao phủ các danh mục dịch vụ, thuốc, thiết bị y tế thiết yếu, ưu tiên nhóm bệnh thông thường và các bệnh cần thiết trước. Phạm vi sẽ được mở rộng dần theo khả năng ngân sách và khả năng cân đối của Quỹ BHYT.
Bộ Y tế sẽ xác định mức chi phí tối đa cho một lần khám chữa bệnh nội trú và ngoại trú theo bình quân toàn quốc, được điều chỉnh định kỳ hoặc theo từng giai đoạn. Trước mắt, gói dịch vụ này dự kiến sẽ triển khai tại tuyến khám, chữa bệnh ban đầu, tuyến cơ bản và các cơ sở công lập; một số cơ sở tư nhân đủ điều kiện cũng sẽ được xem xét tham gia.
Nguồn kinh phí chi trả sẽ được xây dựng dựa trên 3 trụ cột chính: Ngân sách nhà nước, quỹ BHYT và quỹ phòng bệnh, đồng thời kết hợp huy động xã hội.
Dự kiến từ năm 2027–2030, mức đóng BHYT sẽ tăng theo lộ trình để bảo đảm cân đối quỹ; ngân sách tiếp tục hỗ trợ nhóm yếu thế, đối tượng chính sách; đồng thời phát triển các loại hình tài chính bổ trợ như BHYT bổ sung, bảo hiểm sức khỏe thương mại và thuế đối với sản phẩm gây hại cho sức khỏe.
Theo đề án, lộ trình miễn viện phí được chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn 2026–2027 tập trung tăng mức thanh toán BHYT, triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm cho người dân theo nhóm đối tượng; đồng thời tạo lập và hoàn thiện sổ sức khỏe điện tử cho toàn dân. Ở giai đoạn này, các nhóm ưu tiên như hộ cận nghèo, người từ 75 tuổi trở lên được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT.
Giai đoạn 2028–2030 hướng tới giảm chi tiền túi của người dân xuống còn ≤30% thông qua việc tăng mức thanh toán BHYT đối với thuốc, vật tư, dịch vụ kỹ thuật; thí điểm thanh toán từ BHYT cho một số dịch vụ phòng bệnh và sàng lọc; tăng bao phủ BHYT trên 95% dân số và điều chỉnh mức đóng BHYT lên 5,4% từ năm 2030.
Sau năm 2030, mục tiêu là tiến tới miễn viện phí toàn dân trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản, mở rộng sàng lọc 3–5 bệnh phổ biến có chi phí hiệu quả, tăng mức đóng BHYT lên 6% theo lộ trình, đồng thời hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở và hệ thống thanh toán BHYT thông minh.
Theo Bộ Y tế, việc xây dựng gói dịch vụ y tế cơ bản thuộc phạm vi miễn viện phí không chỉ là giải pháp giảm gánh nặng tài chính, mà còn khẳng định tinh thần nhân văn, bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Đây là tiền đề quan trọng để tiến tới bao phủ BHYT toàn dân, bảo vệ người dân trước rủi ro y tế và củng cố hệ thống an sinh xã hội của đất nước.
