Doanh số tăng trưởng mạnh
Israel đã đáp trả cuộc tấn công ngày 7/10/2023 do Hamas dẫn đầu - khiến khoảng 1.200 thiệt mạng và bắt giữ 251 con tin - bằng một cuộc chiến tàn khốc nhằm vào Gaza, san phẳng các thành phố, làm hơn 68.000 người ở dải đất này thiệt mạng và khoảng 2 triệu người rời bỏ nhà cửa.
Cuộc chiến đã tàn phá vùng đất Palestine và làm gia tăng đáng kể sự thù địch giữa Israel và các quốc gia Trung Đông khác, khiến Israel đụng độ với nhiều lực lượng chiến binh Hồi giáo như Hezbollah, Houthi và thậm chí cả quân đội Iran.
Nhưng giao tranh trên khắp khu vực, ở một khía cạnh khác, lại mang đến một cơ hội mới cho các công ty quốc phòng Mỹ. Tờ Wall Street Journal cho biết, doanh số bán vũ khí của Mỹ cho Israel đã tăng vọt kể từ tháng 10/2023, khi Washington phê duyệt hơn 32 tỷ USD vũ khí, đạn dược và các thiết bị khác cho quân đội Israel trong thời gian đó.
Theo Wall Street Journal, mỗi năm Israel nhận được khoảng 3,3 tỷ USD tài trợ quân sự nước ngoài nhưng con số này đã tăng hơn gấp đôi vào năm ngoái lên 6,8 tỷ USD, chưa bao gồm các hình thức hỗ trợ phi tiền mặt.
Công ty Mỹ mang về nhiều hợp đồng nhất kể từ khi chiến tranh Gaza bắt đầu là Boeing. Năm ngoái, Nhà Trắng đã “bật đèn xanh” cho thương vụ bán F-15 trị giá 18,8 tỷ USD cho Israel, dự kiến giao hàng bắt đầu từ năm 2029.
Năm nay, nhiều hợp đồng mà Boeing đóng vai trò chủ chốt đã được phê duyệt, chẳng hạn như thương vụ bán bom dẫn đường và các bộ dụng cụ liên quan trị giá 7,9 tỷ USD. Con số này cao hơn nhiều so với 10 tỷ USD mà Israel đã cam kết mua từ Boeing trong hợp đồng kéo dài 10 năm từ năm 2018, và sẽ chiếm một phần đáng kể trong tổng số 74 tỷ USD đơn hàng hiện tại của họ.
Các tập đoàn vũ khí khác của Mỹ cũng giành được hợp đồng lớn là Northrop Grumman - công ty cung cấp phụ tùng cho chiến đấu cơ; Lockheed Martin - nhà cung cấp tên lửa; và General Dynamics - nhà cung cấp đạn pháo 120mm mà xe tăng Merkava của Israel sử dụng.
Trong báo cáo thường niên gần đây nhất, Lockheed Martin cho biết họ đã được hưởng lợi từ việc tăng ngân sách quốc phòng của Mỹ liên quan đến Israel và Ukraine, đặc biệt là việc mua đạn dược. Doanh thu từ bộ phận tên lửa của tập đoàn đã tăng 13% trong năm ngoái, đạt 12,7 tỷ USD.
Trong khi đó, các hợp đồng liên quan đến hoạt động trên bộ, xe vận tải quân sự và xe tăng - cũng góp phần tạo “công ăn việc làm” cho nhiều công ty quốc phòng Mỹ.
Xe chiến đấu bọc thép Eitan của Israel, vốn đã được sử dụng rộng rãi trên khắp Gaza, có thân xe đến từ hãng Oshkosh, có trụ sở tại Wisconsin, và động cơ do chi nhánh Rolls-Royce tại Michigan của Mỹ sản xuất. Máy ủi bọc thép D9 của Caterpillar - được sử dụng để dọn dẹp đống đổ nát và phá hủy nhà ở cùng các công trình khác - cũng đã xuất hiện ở khắp Gaza.
Nhà sản xuất xe bọc thép Oshkosh cho biết đơn đặt hàng của Israel đã kéo dài tuổi thọ của một dây chuyền sản xuất dự kiến sẽ đóng cửa vào năm ngoái.
Còn trong báo cáo quý mới nhất, nhà thầu Ý Leonardo, đơn vị có chi nhánh tại Mỹ đang bán xe kéo chở dầu cho Israel, cho biết doanh số bán hàng quốc tế của họ sẽ vẫn ổn định trong năm nay do các đơn hàng từ ở cả Ukraine và Israel.
Đối với Boeing, công ty đã phải vật lộn với hai năm khủng hoảng vì các sự cố máy bay thương mại và đình công, doanh số bán vũ khí quốc tế là một sự bù đắp quý giá.
Trong báo cáo thu nhập năm 2024, Boeing cho biết công ty con về quốc phòng của họ đã nhận được sự thúc đẩy từ “nhu cầu mạnh mẽ khi các quốc gia ưu tiên an ninh, công nghệ quốc phòng và hợp tác toàn cầu trước các mối đe dọa ngày càng gia tăng”.
Lợi ích song hành với chỉ trích
Trong không ít trường hợp, các tập đoàn vũ khí Mỹ đã phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ những nhà đầu tư và nhân viên về việc bán hàng cho quân đội Israel.
Trong năm qua, ba quỹ đầu tư Na Uy đã bán cổ phần của họ tại Oshkosh, Palantir Technologies, Caterpillar và Thyssenkrupp vì sản phẩm của những công ty này được sử dụng trong cuộc chiến ở Gaza. Vào ngày 1/10, quỹ hưu trí Hà Lan ABP - quỹ lớn nhất tại Hà Lan, với hơn 400 tỷ USD đang quản lý - đã bán số cổ phần trị giá 387 triệu euro, tương đương 448 triệu USD, tại Caterpillar, với lý do lo ngại về Gaza.
Hồi tháng 9, Microsoft đã vô hiệu hóa quyền truy cập của Bộ Quốc phòng Israel vào một số dịch vụ đám mây dưới áp lực từ các cuộc biểu tình của nhân viên.
Trong khi đó, gã khổng lồ AI, tập đoàn Palantir, đã hợp tác với Bộ Quốc phòng Israel vào tháng 1/2024 và lập tức hứng chịu chỉ trích. Tại một hội nghị vào tháng 5/2025, Giám đốc điều hành Palantir, Alex Karp, đã đối mặt với những cáo buộc từ người biểu tình rằng Israel đã sử dụng công nghệ của Palantir để sát hại người Palestine.
Trên bình diện quốc tế, Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc cũng kêu gọi chấm dứt việc bán, chuyển giao và chuyển hướng vũ khí, đạn dược và các thiết bị quân sự khác cho Israel vì những việc này “có nguy cơ đồng lõa với các hành vi vi phạm nghiêm trọng nhân quyền quốc tế và luật nhân đạo quốc tế”.
Gaza vẫn là thị trường bận rộn
Các công ty Mỹ cũng đã tìm thấy cơ hội kinh doanh trong việc ứng phó với cuộc khủng hoảng nhân đạo do chiến tranh gây ra tại Gaza. Bộ Ngoại giao Mỹ hồi tháng 6 từng cho rằng họ đã phân bổ 30 triệu USD cho Quỹ Nhân đạo Gaza - do cựu cố vấn của Tổng thống Donald Trump - Johnnie Moore, đứng đầu, để giám sát việc phân phát hàng cứu trợ. Quỹ này đã thuê các nhà thầu Mỹ là Safe Reach Solutions và UG Solutions để đảm bảo an ninh cho các nỗ lực phân phối.
Boston Consulting Group, một tập đoàn tư vấn toàn cầu có trụ sở tại Boston, cũng đã xây dựng kế hoạch cưỡng chế di dời người Palestine đến Ai Cập, Jordan, Somalia, Somaliland và UAE, đồng thời dự kiến lợi ích kinh tế 4,7 tỷ USD cho các quốc gia đồng ý tiếp nhận người Palestine.
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn tiếp tục hỗ trợ Israel. Nhà Trắng đang tìm kiếm sự chấp thuận của Quốc hội để bán gần 6 tỷ USD vũ khí cho Israel, bao gồm thỏa thuận trị giá 3,8 tỷ USD cho trực thăng Apache của Boeing, dự kiến sẽ giúp tăng gần gấp đôi phi đội trực thăng tấn công hiện tại của Israel.
Và ngay cả khi lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian phát triển thành một nền hòa bình lâu dài tại Gaza, Israel vẫn rất cần vũ khí Mỹ, để đối phó với Iran hay các nhóm chiến binh ở Yemen, Lebanon và nhiều nơi khác.
Các hợp đồng quốc phòng được Washington phê duyệt cho Israel, vì thế, vẫn sẽ là một nguồn thu lớn và rất quan trọng đối với những tập đoàn vũ khí Mỹ.
Theo tờ Times of Israel, chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang vận động một thỏa thuận an ninh kéo dài 20 năm với Mỹ, kéo dài đến năm 2048, bao gồm tài trợ cho các dự án nghiên cứu & phát triển (R&D) chung trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng và AI.
Những thỏa thuận như vậy hứa hẹn đảm bảo nguồn thu khổng lồ cho các nhà thầu quốc phòng Mỹ và tất nhiên sẽ tiếp tục đặt Trung Đông vào vị trí trung tâm trong các kế hoạch kinh doanh của họ trong một thời gian rất dài nữa.
