Công ty cổ phần thương mại Minh Khai (gọi tắt Công ty Minh Khai) được thành lập ngày 06/04/2004, có địa chỉ tại số 23 Minh Khai, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Người đại diện pháp luật là bà Nguyễn Bích Hòa.
Công ty Cổ phần thương mại Minh Khai có địa chỉ tại thành phố Hải Phòng.
Theo tài liệu có được, những năm gần đây, với vai trò độc lập Công ty Minh Khai đã tham gia 234 gói thầu, trúng 135 gói, trượt 77 gói và 22 gói chưa công bố kết quả. Tổng giá trị trúng thầu là 1.474.327.108.160 đồng.
Điểm mặt những gói thầu tiết kiệm 0 đồng
Mục tiêu của việc đấu thầu là tìm được nhà thầu thỏa mãn các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng với chi phí thấp nhất, mang lại lợi ích cho chủ đầu tư cũng như tiết kiệm tối đa ngân sách cho Nhà nước.
Tuy nhiên, trong hàng loạt gói thầu cung cấp gạo nhập kho dự trữ quốc gia tại nhiều tỉnh, thành do Công ty Minh Khai trúng thầu, tỉ lệ tiết kiệm nguồn vốn đầu tư không có, tiềm ẩn nguy cơ gây thất thoát cho ngân sách Nhà nước.
Đơn cử như tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú, chỉ từ tháng 7/2023 đến tháng 5/2024, Công ty Minh Khai đã trúng 8 gói thầu cung cấp gạo nhập kho dự trữ quốc gia với tổng giá trị trúng thầu lên đến 150.749.200.000 đồng. Trong 8 gói thầu này, có 6 gói không tiết kiệm tiền cho ngân sách Nhà nước.
Trụ sở Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú.
Cụ thể, ngày 07/07/2023, ông Hồ Quang Thanh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú đã kí liên tiếp 4 quyết định (số 176, 177, 180, 181) lựa chọn Công ty Minh Khai trúng thầu 4 gói cung cấp gạo cho cục này: “Mua 1.400 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Việt Trì” (có giá trị 18.340.000.000 đồng); “Mua 1.400 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Việt Trì” (có giá trị 18.340.000.000 đồng); “Mua 1.060 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Vĩnh Phúc” (có giá trị 13.886.000.000 đồng); “Mua 1.070 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Vĩnh Phúc” (có giá trị 14.017.000.000 đồng).
Trong cùng 1 ngày, ông Hồ Quang Thanh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú đã kí liên tiếp 4 quyết định lựa chọn Công ty Minh Khailàm nhà thầu cung cấp gạo.
Gần đây nhất, ngày 20/5/2024, ông Hồ Quang Thanh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú tiếp tục kí liên tiếp 2 quyết định (số 171, 172) lựa chọn Công ty Minh Khai trúng thầu 2 gói cung cấp gạo cho cục này: “Cung cấp 1.400 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Việt Trì” (có giá trị 21.700.000.000 đồng); “Cung cấp 1.400 tấn gạo nhập kho tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Việt Trì” (có giá trị 21.700.000.000 đồng).
Cả 6 gói thầu này đều có 1 điểm chung là: Tất cả có tỉ lệ tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước giá trị là 0 đồng.
Tương tự, Công ty Minh Khai cũng là “nhà thầu quen mặt” trúng hàng loạt gói thầu có tỉ lệ tiết kiệm 0 đồng tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh. Chỉ từ tháng 6/2023 đến tháng 5/2024, Công ty Minh Khai đã trúng 5 gói thầu cung cấp gạo cho Cục này với tổng giá trị trúng thầu là 78.480.000.000 đồng. Đáng chú ý, cả 5 gói thầu này đều không tiết kiệm tiền cho ngân sách Nhà nước.
Ngày 11/7/2023, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh đã kí quyết định (số 257) lựa chọn Công ty Minh Khai trúng thầu gói “Mua 1.200 tấn gạo nhập kho tại Chi cục DTNN Hồng Đức” (có giá trị 15.750.000.000 đồng).
Đặc biệt, ngày 13/5/2024, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh kí văn bản (số 194) quyết định lựa chọn Công ty Minh Khai trúng 2 gói thầu: “Cung cấp 1.200 tấn gạo nhập tại Chi cục DTNN Nghi Lộc” (có giá trị 18.360.000.000 đồng); “Cung cấp 1.200 tấn gạo nhập kho tại Chi cục DTNN Hồng Đức” (có giá trị 18.360.000.000 đồng).
10 ngày sau đó (ngày 23/5/2024), bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh tiếp tục kí văn bản (số 197) quyết định lựa chọn Công ty Minh Khai trúng 2 gói thầu: “Cung cấp 900 tấn gạo nhập kho tại Chi cục DTNN Vinh” (có giá trị 13.770.000.000 đồng); “Cung cấp 800 tấn gạo nhập kho DTQG năm 2024 tại Chi cục DTNN Vinh” (có giá trị 12.240.000.000 đồng).
Chưa dừng lại ở đó, trong năm 2023 và năm 2024, Công ty Minh Khai cũng trúng hàng loạt gói thầu có tỉ lệ tiết kiệm 0 đồng tại các Cục Dữ trữ Nhà nước như: Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Bắc (có 6 gói tổng giá trị 88.350.000.000 đồng); Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Bắc Thái (có 4 gói tổng giá trị 70.300.000.000 đồng); Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Thanh Hóa (có 4 gói tổng giá trị 71.137.000.000 đồng);…
Tại quyết định phê duyệt mua gạo dự trữ quốc gia có yêu cầu tổ chức đấu thầu phải mang tính hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước.
Được biết, tại quyết định số 211/QĐ-TCDT ngày 23/6/2023 và quyết định số 204/QĐ-TCDT ngày 02/5/2024 do Phó Tổng Cục trưởng La Văn Thịnh kí phê duyệt dự toán các gói thầu mua gạo dự trữ quốc gia năm 2023 và năm 2024, ở khoản 3, Điều 2 nêu rõ: “Giao Cục trưởng các Cục Dự trữ Nhà nước thực hiện tổ chức lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu, bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát tài sản của Nhà nước và chịu trách nhiệm trước Tổng Cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước về việc thực hiện nhiệm vụ được giao”.
Trong phần nhận xét tổ chuyên gia không hề nhắc đến có đạt tiêu chí mang lại hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước hay không?
Tuy nhiên, tại một số Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (ở mục 2 phần III), Tổ chuyên gia chấm thầu của các Cục Dự trữ Nhà nước các khu vực chỉ đánh giá: “Quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch”. Còn việc hiệu quả kinh tế hay không thì không được Tổ chấm thầu nhắc đến và nêu lí do cũng như là biện pháp xử lí.
Nhà thầu vướng nhiều "tai tiếng" tại các Cục Dự trữ Nhà nước khu vực
Theo tìm hiểu của phóng viên, Công ty Minh Khai đã nhiều lần vi phạm, bị xử phạt, bị hủy kết quả trúng thầu vì không thực hiện hợp đồng cung cấp gạo sau khi trúng thầu.
Cụ thể, tháng 4/2020, Công ty Minh Khai đã bị Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Đông Bắc xử lí vi phạm bằng hình thức thu số tiền bảo lãnh thầu lên đến 973.398.000 đồng, bởi lí do công ty này trúng thầu 5 gói với tổng giá trị là 56.028.000.000 đồng, nhưng đã từ chối hoàn thiện kí hợp đồng và cung cấp gạo cho chủ đầu tư.
Cục Dự trữ nhà nước khu vực Đông Bắc gửi thông tin các nhà thầu vi phạm đấu thầu cho Cục Quản lý đấu thầu của Bộ Kế hoạch và đầu tư.
Tiếp đến, tháng 1/2021, Công ty Minh Khai cũng bị Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Bắc phạt số tiền 140.130.000 đồng cũng vì hành vi trúng thầu nhưng đã từ chối hoàn thiện kí hợp và cung cấp gạo cho chủ đầu tư.
Cùng trong thời điểm tháng 1/2021, Công ty Minh Khai tiếp tục bị Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Nội phạt số tiền 334.000.000 đồng vì hành vi trúng thầu nhưng đã từ chối hoàn thiện kí hợp và cung cấp gạo cho chủ đầu tư.
Được biết, trước đó năm 2020, Bộ Công thương đã tạm đình chỉ công tác để kiểm điểm, làm rõ đối với các Cục trưởng, Chi cục trưởng Dự trữ Nhà nước; kiểm điểm trách nhiệm các cá nhân của Cục Dự trữ Nhà nước và Chi cục Dự trữ Nhà nước; kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo Tổng Cục Dự trữ Nhà nước và các vụ chức năng của Tổng Cục Dự trữ Nhà nước vì thiếu kiểm tra, giám sát,...
Ðồng thời, giao Thanh tra Bộ Công thương chuyển hồ sơ vụ việc sai phạm sang cơ quan điều tra (Bộ Công an) để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật về hành vi để các tổ chức, cá nhân gửi gạo trong kho dự trữ của Nhà nước không đúng quy định. Công ty Minh Khai là 1 trong 5 tổ chức có liên quan đến vụ việc này.
Trong quá trình kiểm tra tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Ðông Bắc, số gạo thực tế cao hơn sổ sách kế toán là 1.100 tấn, là hàng của Công ty cổ phần Thương mại Minh Khai gửi trong kho dự trữ Nhà nước theo văn bản đề nghị của UBND thành phố Hải Phòng để phục vụ phòng, chống dịch Covid-19.
Tuy nhiên, qua kiểm tra cho thấy số gạo mà Công ty Minh Khai gửi không có hợp đồng gửi, bảo quản giữa Chi cục và doanh nghiệp, không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa, không có tài liệu thể hiện việc giao nhận về số lượng gạo, cũng không có xác nhận chủng loại, chất lượng gạo.
Điều đáng nói, Công ty Minh Khai cũng là đơn vị trúng thầu đợt tháng 3/2020 tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Ðông Bắc nhưng đã từ chối hoàn thiện kí hợp và cung cấp gạo cho chủ đầu tư. Tuy nhiên, đơn vị này lại có số lượng lớn gạo đưa vào kho Dự trữ Nhà nước trong cùng thời điểm đã được phát hiện.
Mặc dù vướng nhiều “tai tiếng” và có thể bị trừ điểm uy tín sau những việc từ chối thực hiện hợp đồng, nhưng không hiểu vì lí do gì Công ty Minh Khai vẫn đứng vững trên thị trường cung cấp gạo và trúng hàng loạt gói thầu cung cấp gạo tại Cục Dự trữ Nhà nước của các khu vực với tỉ lệ tiết kiệm 0 đồng.
Để thông tin được khách quan đa chiều, ngày 7/6, phóng viên đã đến Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú để đặt lịch tìm hiểu thông tin. Tuy nhiên, bà Thủy, Phó phòng Tổ chức hành chính thông tin, lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú đã báo cáo lên Tổng Cục để xin ý kiến và đề nghị phóng viên liên hệ với Tổng Cục để làm việc. Đồng thời, lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú cũng sẽ không hẹn ngày làm việc với phóng viên.
Phóng viên đã đến Tổng cục dữ trữ Nhà nước để đặt lịch làm việc tìm hiểu thông tin nhưng nhiều ngày trôi qua vẫn chưa nhận được phản hồi từu cơ quan này.
Ngày 11/6, phóng viên đã đến Tổng Cục Dự trữ Nhà nước để đặt lịch tìm hiểu thông tin. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa nhận được sự phản hồi nào chính thức từ phía Tổng Cục Dự trữ Nhà nước.
Luật sư Hoàng Trọng Giáp, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Sa cho biết: “Mục đích của đấu thầu qua mạng rộng rãi là nhằm minh bạch, tăng tính cạnh tranh để tiết kiệm ngân sách cho Nhà nước. Đối với những gói thầu tỉ lệ tiết kiệm là 0 đồng, rõ ràng là không có hiệu quả về tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước, có dấu hiệu thất thoát ngân sách Nhà nước. Đặc biệt, một nhà thầu mà trong cùng một ngày trúng nhiều gói thầu lớn tại 1 chủ đầu tư thì cần phải kiểm tra, xem xét lại một cách kỹ lưỡng, tránh tình trạng không khách quan, công bằng khi lựa chọn nhà thầu để từ đó xác định có dấu hiệu vi phạm pháp luật về đấu thầu hay không...”.
Luật sư Hoàng Trọng Giáp, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Sa
“Hơn nữa, theo điểm a, khoản 2, Điều 3 của Nghị định số 09/2017/ NĐ-CP quy định: “Người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước của các cục, các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các tổ chức, cấp tỉnh thuộc cơ quan trung ương được tổ chức theo ngành dọc đặt tại địa phương” phải có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí. Việc lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Vĩnh Phú có dấu hiệu từ chối làm việc và cung cấp thông tin cho cơ quan báo chí thể hiện việc né tránh cung cấp thông tin cho báo chí. Hành động này cần được Tổng Cục kiểm tra và xử lí nghiêm (nếu vi phạm)” Luật sư Hoàng Trọng Giáp nhấn mạnh.
Trước nhiều dấu hiệu bất thường của Công ty Minh Khai khi tham dự thầu tại Cục Dự trữ Nhà nước các khu vực làm chủ đầu tư, kính đề nghị Bộ Công an, Thanh tra Bộ Công thương và Tổng Cục Dự trữ Nhà nước cần vào cuộc kiểm tra, thanh tra xử lí nghiêm vi phạm (nếu có) để nguồn vốn ngân sách được đảm bảo công khai, minh bạch và hiệu quả.
Báo Nhà báo và Công luận sẽ tiếp tục thông tin.
