Buộc dừng thanh toán vì bị áp đặt tự ý lắp thêm pin mặt trời
Năm 2020, ông Nguyễn Quang Hòe (TDP 8, phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk) đã đầu tư hàng tỷ đồng, vay mượn từ ngân hàng và người thân để lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà thuộc chương trình của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Kỳ vọng ổn định sinh kế, tăng thêm thu nhập, thế nhưng đến cuối tháng 6/2024, hộ kinh doanh điện mặt trời mái nhà của ông bất ngờ nhận “gáo nước lạnh” từ chính đơn vị quản lý trực tiếp.
Cụ thể, ngày 25/06/2024, Điện lực Cư M’gar (ĐLCMG) phát hành Thông báo số 1592/TB-DLCM.
Nội dung thông báo khẳng định: Chủ đầu tư đã tự ý lắp thêm pin mặt trời để trục lợi. Hình phạt được đưa ra ngay lập tức: Tạm dừng thanh toán toàn bộ tiền điện.
Điều đáng nói là ĐLCMG đưa ra quyết định này, chưa hề có một cuộc kiểm tra hiện trường công khai, có sự chứng kiến và ký xác nhận của chủ đầu tư theo đúng quy định.
Chỉ 5 ngày sau, ngày 01/07/2024, ông Hòe gửi tờ trình tới Công ty Điện lực Đắk Lắk (DLPC), phản hồi các nội dung trong thông báo. Ông cho rằng thông tin về việc “không liên hệ được với chủ đầu tư” là chưa phù hợp với thực tế, đồng thời liệt kê các kênh liên lạc vẫn hoạt động, bao gồm điện thoại, email và hệ thống Office Chat nội bộ.
Để làm rõ bối cảnh, cần nhìn vào Công văn 1815/EVN-KD ban hành ngày 07/04/2022. Văn bản này quy định rõ quy trình xử lý các trường hợp tăng công suất điện mặt trời mái nhà. Theo đó, việc kiểm tra hiện trường, lập biên bản có xác nhận của chủ đầu tư là bước bắt buộc, trước khi đưa ra bất kỳ hình thức xử lý nào.
Tuy nhiên, đối chiếu với Thông báo 1592, Điện lực Cư M’gar đã dừng thanh toán ngay khi chưa thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra theo quy định. Điều này đặt ra dấu hiệu về việc chưa tuân thủ quy trình của Tập đoàn.
Ngay sau tờ trình của chủ đầu tư, ngày 17/07/2024, đã diễn ra buổi làm việc đối thoại trực tiếp giữa ông Hoè và ông Ngô Văn Lập cùng nhóm cán bộ Cư M'gar, dưới sự chứng kiến của đại diện Công ty Điện lực Đắk Lắk (DLPC).
Ngày 24/07/2024, văn bản 1783/DLCM-TB ra đời, ghi rõ: "Đối chiếu với nội dung công văn 1815/EVN-KD... thì việc dừng thanh toán là chưa đủ điều kiện... Về vấn đề này Điện lực nhận lỗi mong chủ đầu tư thông cảm".
Và dù văn bản xin lỗi 1783 ký ngày 24/07, nhưng thực tế tiền điện tháng 6 của ông Hòe đã được ĐLCMG âm thầm chuyển vào tài khoản từ ngày 19/07.
Trong văn bản đó, phía Điện lực đã tự xác nhận như sau: "...việc dừng thanh toán là chưa đủ điều kiện và Điện lực đã thanh toán tiền điện mặt trời tháng 6/2024 cho chủ đầu tư vào ngày 19/7/2024. Về vấn đề này Điện lực nhận lỗi mong chủ đầu tư thông cảm."
Việc trả tiền trước 5 ngày của Điện lực được cho là nhằm khắc phục hậu quả sau khi có phản đối từ khách hàng, qua đó cho thấy thông báo dừng thanh toán (1592) là quyết định có dấu hiệu thiếu cơ sở.
Dấu hỏi về số lượng tấm pin thực tế?
Trong Biên bản làm việc ngày 17/07/2024, giữa chủ đầu tư (CĐT) Nguyễn Quang Hòe và đại diện Điện lực Cư M'gar. Ông Hòe khẳng định, Biên bản nghiệm thu năm 2020 đối với hệ thống DMTMN của mình là một biên bản "trắng".
Theo ông Hòe, tại thời điểm ký vào biên bản nghiệm thu cách đây 4 năm, các mục quan trọng nhất quyết định quy mô dự án bao gồm: Số lượng tấm pin và Công suất lắp đặt thực tế đều được để trống. Ông Hòe khẳng định, vì tin tưởng vào sự chuyên nghiệp của các đồng nghiệp và quy trình nội bộ, ông đã đặt bút ký khi hồ sơ chưa được điền đầy đủ số liệu kỹ thuật.
Từ đó, câu hỏi đặt ra là: Con số 225 tấm pin trên hệ thống CMIS xuất phát từ đâu, khi chủ đầu tư cho rằng thực tế không khớp với hiện trạng dự án, tức 252 tấm pin?.
Để bác bỏ cáo buộc của ĐLCMG tại Thông báo 1592 (rằng CĐT tự ý lắp thêm pin vào năm 2024), ông Hòe đã cung cấp một bằng chứng cho là "ngoại phạm": Dữ liệu hình ảnh Flycam từ năm 2021.
Dữ liệu Flycam năm 2021 cho thấy hệ thống đã hiện hữu 252 tấm pin (112kWp), được lắp đặt đồng bộ về kỹ thuật và kết cấu.
Trong khi đó, hồ sơ nghiệm thu năm 2020 ghi nhận 225 tấm. Sự chênh lệch này đặt ra yêu cầu cần đối chiếu lại thời điểm lắp đặt cũng như cơ sở hình thành số liệu, nhằm làm rõ tính chính xác của Thông báo 1592.
Một dự án năng lượng có giá trị đầu tư lớn và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt của EVN không thể thiếu đi các bước lưu trữ hồ sơ. Thế nhưng, tại vụ việc này, hồ sơ lại có khả năng "tự biến mất".
Tại Văn bản số 13457/ĐLPC-TTBVPC+KD ngày 25/11/2024, Công ty Điện lực Đắk Lắk (DLPC) đã đưa ra một thừa nhận: "Không tìm thấy hồ sơ đề nghị nâng công suất từ 100kWp lên 112,140kWp trong hồ sơ lưu tại Điện lực Cư M'gar".
Việc không tìm thấy hồ sơ khi phát sinh tranh chấp khiến quá trình đối chiếu gặp khó khăn, đồng thời đặt ra yêu cầu làm rõ công tác lưu trữ và quy trình kiểm tra.
Câu chuyện không chỉ của một chủ đầu tư
Thực tế ghi nhận, không chỉ ông Hòe mà nhiều chủ đầu tư khác thừa nhận từng ký biên bản khi chưa rõ nội dung; chỉ đến khi có dữ liệu Flycam, các vấn đề mới dần lộ diện.
Ông Ngô Quang Dũng, chủ đầu tư khác cũng trong tình trạng tương tự như ông Hòe, đã thẳng thừng từ chối khi bị ĐLCMG yêu cầu tháo dỡ pin. Một phần vì ông lắp đặt DMTMN là dùng cho gia đình, phần còn lại dư thì đấu nối lên hệ thống. Cho nên thu nhập từ việc bán điện mặt trời cũng không lớn lắm. “Tháo cái tấm pin thiệt hại nhiều thứ lắm. Bởi vì số lượng Inverter người ta tính toán ra những cái line đó, mỗi line đi bao nhiêu tấm pin nó đều với nhau mới phát ra điện được. Tháo ra như vậy nó lệch pha, ảnh hưởng rất nhiều vấn đề. Cho nên là tôi không có làm!” - ông Dũng cho biết.
Một trường hợp khác là ông Nguyễn Tất Danh: 4 năm “treo” thanh toán vì dư 6 tấm pin.
Vì 06 tấm pin tranh chấp này, ĐLCMG đã thực hiện lệnh dừng thanh toán tiền điện của ông Danh từ kỳ hóa đơn tháng 05/2021 (theo biên bản hiện trường) và kéo dài dai dẳng đến tận năm 2025.
Ông Danh đã phải chịu áp lực kinh tế trong suốt 4 năm liên quan đến 6 tấm pin mà ông khẳng định đã tồn tại ngay từ thời điểm ban đầu. Cuối cùng, dưới áp lực "cắt dòng tiền", đến ngày 18/08/2025, ông Danh đã buộc phải phối hợp tháo dỡ 06 tấm pin để được giải tỏa thanh toán (theo Biên bản kiểm tra tháo pin ngày 18/08/2025).
Đặt dấu hỏi với ĐLCMG, ông Nguyễn Quang Hòe cho biết: “Nếu tôi tự ý lắp thêm vào năm 2024, tại sao ảnh Flycam 2021 đã thấy nó nằm đó? Tại sao hồ sơ đề nghị nâng công suất của tôi lại bỗng dưng biến mất?”.
Ngày 30/3, phóng viên báo Nhà báo và Công luận đã làm việc với ĐLCMG, ông Ngô Văn Lập – Giám đốc Điện lực Cư M’gar cho biết toàn bộ quy trình đã được thống nhất và báo cáo lên Công ty Điện lực Đắk Lắk. Cùng ngày, phóng viên đặt câu hỏi và làm việc với Công ty Điện lực Đắk Lắk, tại sao ban hành 5330, không hề đề cập bất kỳ quy trình xử lý đối với ông Ngô Văn Lập và điện lực Cư M'gar? Đại diện Công ty Điện lực Đắk Lắk đã tiếp nhận thông tin và cho biết sẽ sớm phản hồi báo chí.
Nếu việc tháo dỡ pin làm mất đi căn cứ đối chiếu thực tế, không chỉ quyền lợi nhà đầu tư bị ảnh hưởng mà niềm tin vào môi trường kinh doanh cũng bị đặt dấu hỏi. Việc giải quyết cần bắt đầu từ làm rõ sự thật, rà soát lại hồ sơ gốc và xác định trách nhiệm liên quan. Chỉ khi các điểm khuất được minh bạch, niềm tin của người dân mới có thể được khôi phục bền vững.
Báo Nhà báo và Công luận sẽ tiếp tục thông tin./.
