Theo các đánh giá, đây không phải là những đòn tấn công mang tính hạn chế mà có dấu hiệu của một chiến dịch quân sự quy mô lớn, với sự tham gia hoặc liên quan của nhiều lực lượng và quốc gia tại Trung Đông.
Vấn đề này đã được đề cập công khai từ tháng 1, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ hỗ trợ những người biểu tình Iran. Tuy nhiên, diễn biến hiện nay được cho là đã âm ỉ từ sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày từ tháng 6 năm ngoái. Khi đó cũng như bây giờ, các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra thì giao tranh lại bùng phát.
Mục tiêu tấn công của Mỹ là gì?
Các nguồn tin tại Tehran cho biết giới chức Iran đã dự liệu khả năng xảy ra một đợt tấn công mới. Theo đó, các quan chức cấp cao từng khẳng định Iran sẽ không do dự phản ứng lại và sẽ không rơi vào thế bị động như giai đoạn đầu của cuộc xung đột trước. Lần này, cuộc tấn công được nhìn nhận như một mối đe dọa mang tính sống còn.
Cuộc tấn công Iran tiếp nối tiền lệ các chiến dịch quân sự của Mỹ ở nước ngoài trong quá khứ, đặc biệt tại Trung Đông, như đã từng xảy ra ở Iraq, Libya và đặc biệt Afghanistan. Mục tiêu cuối cùng của chiến dịch hiện tại ở Iran chưa được xác định rõ ràng.
Một số giả thiết được đặt ra, bao gồm việc vô hiệu hóa năng lực hạt nhân của Iran, dù phía tấn công từng tuyên bố mục tiêu này đã đạt được trước đó. Khả năng lật đổ chính quyền Iran cũng được nhắc tới, song giới quan sát nhận định đây là thách thức lớn nếu chỉ dựa vào chiến tranh trên không.
Các thông điệp gần đây từ phía Iran cho thấy, dù vẫn để ngỏ khả năng đàm phán với Mỹ, Iran đồng thời khẳng định mọi cuộc tấn công sẽ bị coi là mối đe dọa hiện hữu và sẽ phải đối mặt với phản ứng tương xứng, bất kể quy mô hay tính chất của đòn tấn công.
Từ Jordan, Anh cho đến Lebanon
Rủi ro từ tình hình hiện tại được đánh giá là đa chiều và không giới hạn trong phạm vi lãnh thổ Iran. Iran được xem là một trong những quốc gia có năng lực quân sự đáng kể trong khu vực.
Mục tiêu phản ứng có thể bao gồm Israel cùng các tài sản và đồng minh của Mỹ tại Trung Đông. Một số quốc gia như Jordan và Anh được cho là đã được cảnh báo về nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy xung đột nếu bị coi là có liên quan.
Hiện một số căn cứ quân sự của Mỹ, gồm tại Bahrain, cũng như các mục tiêu ở Israel được thông báo đã bị Iran tấn công trong chiến dịch trả đũa đòn đánh phủ đầu của liên quân Mỹ - Israel.
Giới quan sát cũng lưu ý khả năng các lực lượng đồng minh và ủy nhiệm của Iran có thể tham gia. Hezbollah tại Lebanon, các nhóm dân quân tại Iraq và Syria, cũng như lực lượng Houthi ở Yemen được đánh giá vẫn còn năng lực đáng kể.
Quy mô và thời điểm phản ứng của các lực lượng này sẽ phụ thuộc vào diễn biến thực tế, đặc biệt nếu xuất hiện yếu tố liên quan đến Lãnh tụ tối cao Iran.
Một yếu tố khác được đặc biệt quan tâm là an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển quan trọng đối với thương mại và năng lượng toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này, dù nhỏ, cũng có thể tác động mạnh đến thị trường năng lượng và kinh tế thế giới.
