Đây được xem là bước tiếp theo trong nỗ lực của Úc nhằm buộc các “ông lớn” công nghệ đóng góp nhiều hơn cho ngành báo chí - lĩnh vực đang chịu sức ép lớn từ sự sụt giảm doanh thu quảng cáo và thay đổi thói quen tiếp cận tin tức của độc giả.
Trước đó, Bộ luật Thương lượng Truyền thông Tin tức của Úc đã giúp các doanh nghiệp báo chí thu khoảng 200-250 triệu AUD mỗi năm thông qua các thỏa thuận với Google và Meta. Tuy nhiên, các nền tảng có thể tránh ký thỏa thuận bằng cách ngừng hiển thị tin tức trên dịch vụ của mình.
Dự luật mới tìm cách loại bỏ lựa chọn đó. Theo đề xuất, các nền tảng tìm kiếm và mạng xã hội có doanh thu quảng cáo kỹ thuật số tại Úc trên 250 triệu AUD mỗi năm sẽ phải ký thỏa thuận với ít nhất 8 doanh nghiệp báo chí đủ điều kiện.
Nếu không đạt được yêu cầu, họ phải nộp khoản phí tương đương 2,5% doanh thu quảng cáo kỹ thuật số tại Úc. Số tiền này được đưa vào chương trình hỗ trợ sản xuất tin tức cốt lõi.
Dù tạo thêm nguồn thu cho báo chí, chính sách mới vẫn gây tranh luận về cách phân bổ tiền. Để được công nhận là doanh nghiệp báo chí đủ điều kiện, tổ chức phải có doanh thu trên 150.000 AUD mỗi năm. Điều này có thể loại nhiều cơ quan báo chí nhỏ và độc lập khỏi cơ chế chính.
Đây là vấn đề đáng chú ý bởi các đơn vị nhỏ thường đảm nhiệm việc đưa tin tại cộng đồng địa phương, khu vực vùng sâu, vùng xa - những lĩnh vực không phải lúc nào cũng được các tập đoàn truyền thông lớn ưu tiên.
Điểm đáng chú ý là các công ty AI lại không nằm trong phạm vi áp dụng của dự luật. Các công cụ AI tạo sinh đang nhanh chóng trở thành một kênh tiếp cận tin tức. Thay vì nhấp vào đường link và đọc bài gốc, người dùng có thể yêu cầu chatbot tóm tắt hoặc giải thích thông tin ngay trên nền tảng AI.
Điều này tạo ra nguy cơ “zero-click”, khi nội dung báo chí được sử dụng để tạo câu trả lời nhưng độc giả không còn truy cập trang web của tòa soạn.
Với các cơ quan báo chí, đây không chỉ là vấn đề bản quyền mà còn liên quan trực tiếp đến lưu lượng truy cập, doanh thu quảng cáo và khả năng chuyển đổi độc giả thành thuê bao trả phí.
Dự luật mới có thể mang lại nguồn tài chính quan trọng cho báo chí Úc và hạn chế khả năng các nền tảng công nghệ đơn phương từ chối hỗ trợ ngành tin tức. Nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc nguồn tiền có thực sự đến được các tòa soạn nhỏ hay không, đồng thời chính sách có thể thích ứng với sự trỗi dậy của AI hay không.