Báo chí đang thua ở trải nghiệm
Trong nhiều năm, quy trình quen thuộc của các tòa soạn là phóng viên tìm đề tài, biên tập viên quyết định triển khai, sau đó xuất bản bài viết và tiếp tục chuyển nội dung sang mạng xã hội, video, podcast hay bản tin. Cách làm này vẫn đặt bài báo ở vị trí trung tâm, còn những trải nghiệm xung quanh chỉ xuất hiện sau khi bài viết đã hoàn thành.
Tuy nhiên, theo các tác giả cuốn Kỷ nguyên trải nghiệm tin tức, tư duy này đang dần lỗi thời khi phải cạnh tranh với các nền tảng như mạng xã hội, game hay dịch vụ phát trực tuyến. Điểm mạnh của những nền tảng này không nằm ở từng nội dung riêng lẻ mà ở chuỗi trải nghiệm liên tục khiến người dùng muốn ở lại và quay lại.
Đối với báo chí, đối thủ cạnh tranh không còn chỉ là một bài báo khác mà là toàn bộ hệ sinh thái nội dung mà độc giả tiếp xúc mỗi ngày.
Khi mở một nền tảng mạng xã hội, người dùng không chỉ xem một bài đăng rồi rời đi. Họ được dẫn dắt từ nội dung này sang nội dung khác, luôn có cảm giác sẽ còn điều thú vị phía trước. Trò chơi điện tử cũng vận hành theo nguyên lý tương tự, khi mỗi màn chơi chỉ là một phần của hành trình lớn hơn. Truyền hình từ lâu cũng đã áp dụng cách tiếp cận này với các bản tin, phỏng vấn, đồ họa, phân tích và cập nhật liên tục xoay quanh một sự kiện.
Trong khi đó, nhiều tòa soạn vẫn tập trung tạo ra bài báo tốt nhất có thể rồi mới nghĩ đến việc làm video, bài đăng mạng xã hội hay bản tin. Điều này khiến trải nghiệm của độc giả trở nên rời rạc và thiếu kết nối.
Lên kế hoạch cho trải nghiệm độc giả ngay từ đầu
Các tác giả cho rằng, thay đổi cần bắt đầu ngay từ cuộc họp giao ban. Bên cạnh câu hỏi "Bài báo sẽ được thực hiện như thế nào?", tòa soạn nên đặt thêm câu hỏi "Độc giả sẽ trải nghiệm bài báo này ra sao?" hoặc "Sau khi đọc xong, họ nên tiếp cận nội dung gì tiếp theo?".
Điều đó không có nghĩa mọi bài báo đều phải trở thành một dự án đa phương tiện. Thay vào đó, tòa soạn cần xác định những chủ đề xứng đáng đầu tư nhiều định dạng ngay từ đầu và để các nhóm video, mạng xã hội, đồ họa hay bản tin cùng tham gia vào quá trình lên kế hoạch.
Những bài báo về bầu cử, thiên tai, các vụ án lớn hay sự kiện thể thao là ví dụ điển hình. Với những chủ đề này, tòa soạn có thể đồng thời chuẩn bị tin nhanh, video ngắn, đồ họa giải thích, dòng thời gian, hỏi đáp, phân tích chuyên sâu và cập nhật trực tiếp. Điều quan trọng là các sản phẩm phải bổ trợ cho nhau thay vì tồn tại như những nội dung độc lập.
Ngoài các sự kiện nóng, nhiều chủ đề chuyên sâu cũng có thể được xây dựng thành một "hành trình trải nghiệm" nếu được lên kế hoạch từ sớm. Đây là cách mà nhiều ngành công nghiệp sáng tạo đã áp dụng từ lâu để giữ chân khán giả.
Theo nhóm nghiên cứu, trí tuệ nhân tạo đang giúp việc này trở nên khả thi hơn. Nếu trước đây việc sản xuất nhiều phiên bản nội dung đòi hỏi rất nhiều nhân lực, AI có thể hỗ trợ tóm tắt, chuyển đổi định dạng, tạo đồ họa, video hay bản tin, giúp ngay cả các tòa soạn nhỏ cũng có thể mở rộng trải nghiệm quanh một bài báo.
Giữ chân độc giả sau bài báo
Một điểm yếu phổ biến hiện nay là sau khi độc giả đọc xong bài viết, họ chỉ được gợi ý thêm những bài cùng chủ đề. Trong nhiều trường hợp, điều họ cần lại là một video ngắn, dòng thời gian, phần giải thích hoặc bản cập nhật mới nhất. Nếu nội dung tiếp theo phù hợp với nhu cầu của độc giả tại thời điểm đó, khả năng họ ở lại và tiếp tục tương tác sẽ cao hơn.
Theo các tác giả, chính trải nghiệm liên tục này mới là yếu tố giúp tăng thời gian đọc, xây dựng lòng trung thành, thúc đẩy đăng ký tài khoản, thuê bao hoặc tạo thêm doanh thu quảng cáo.
Xu hướng lấy độc giả làm trung tâm vốn đã thay đổi cách làm báo trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, bước tiếp theo không chỉ là hiểu độc giả cần gì mà còn phải hiểu họ trải nghiệm tin tức như thế nào giữa vô số nền tảng số.
Trong bối cảnh người dùng liên tục chuyển đổi giữa mạng xã hội, video, trò chơi, ứng dụng nhắn tin và báo điện tử, nội dung vẫn là nền tảng cốt lõi, nhưng trải nghiệm mới là yếu tố quyết định liệu họ có quay lại với một tòa soạn hay không.
Các tác giả kết luận rằng báo chí không cần từ bỏ giá trị của bài viết truyền thống. Điều cần thay đổi là xem bài báo như điểm khởi đầu của một hành trình trải nghiệm, thay vì là điểm kết thúc. Khi đó, nội dung không chỉ phục vụ thông tin mà còn giúp giữ chân độc giả, mở rộng mối quan hệ với khán giả và tạo nền tảng bền vững cho doanh thu.
