Giải Báo chí Quốc gia – Nơi nuôi dưỡng niềm tin nghề nghiệp, khơi dậy khát vọng cống hiến

Báo chí không đứng ngoài những chuyển động của đất nước

+ Mùa giải lần thứ XX diễn ra trong bối cảnh đất nước có nhiều dấu mốc và chuyển động quan trọng. Theo ông, các tác phẩm dự giải năm nay đã phản ánh diện mạo đời sống chính trị, kinh tế - xã hội và vai trò của báo chí trong dòng chảy đó như thế nào?

- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Điều đầu tiên tôi muốn nhấn mạnh là chất lượng các tác phẩm dự giải năm nay tiếp tục được nâng lên cả về nội dung, hình thức thể hiện và giá trị xã hội. Nhiều tác phẩm cho thấy sự đầu tư công phu, tinh thần lao động nghiêm túc và trách nhiệm nghề nghiệp rất cao của các nhà báo.

Điểm đáng ghi nhận là báo chí không tiếp cận các vấn đề của đời sống như những sự kiện đơn lẻ hay những văn bản chính sách thuần túy. Nhiều tác giả đã đi sâu vào quá trình triển khai chủ trương, chính sách tại cơ sở; theo dõi những chuyển động trong thực tiễn; phản ánh tâm tư của cán bộ, đảng viên và nhân dân; đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện. Qua các tác phẩm, có thể thấy báo chí đang thực hiện ngày càng tốt vai trò cầu nối giữa chủ trương và thực tiễn. Nếu các nghị quyết, quyết sách của Đảng và Nhà nước xác lập hướng đi thì báo chí chính là lực lượng có mặt tại hiện trường để ghi nhận, phản ánh và đồng hành cùng quá trình hiện thực hóa những chủ trương đó trong đời sống.

Bên cạnh các tuyến bài về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, nhiều tác phẩm hướng tới những dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt như 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Nhiều tác phẩm không chỉ tái hiện sự kiện mà còn đặt các giá trị lịch sử trong dòng chảy phát triển hôm nay, qua đó khơi gợi những bài học kinh nghiệm, truyền cảm hứng về khát vọng phát triển và tinh thần đổi mới. Đặc biệt, các vấn đề dân sinh, kinh tế - xã hội tiếp tục là mạch nguồn lớn của báo chí. Từ chống buôn lậu, gian lận thương mại, an toàn thực phẩm, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường đến phòng chống thiên tai, xóa nhà tạm, bảo đảm an sinh xã hội... nhiều tác phẩm cho thấy sự dấn thân và trách nhiệm của người làm báo trước những vấn đề được xã hội quan tâm. Có thể khẳng định, báo chí không đứng ngoài những chuyển động của đất nước mà hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực đang đặt ra yêu cầu đổi mới và phát triển, phản ánh sinh động hơi thở cuộc sống, góp phần tạo dựng sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.

+ Như ông nói, báo chí không đứng ngoài những chuyển động của đất nước. Nhìn từ các tác phẩm được đánh giá cao nhất tại mùa giải năm nay, có thể thấy giá trị của báo chí không chỉ nằm ở việc phát hiện vấn đề, mà còn ở khả năng làm sáng tỏ vấn đề và mang đến cho công chúng những góc nhìn mới từ thực tiễn cuộc sống?

- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Đúng vậy. Trong bối cảnh hiện nay, khi thông tin xuất hiện với tốc độ rất nhanh và công chúng có thể tiếp cận tin tức từ nhiều nguồn khác nhau, lợi thế của báo chí không còn đơn thuần là đưa tin trước hay phát hiện sự kiện sớm hơn. Điều làm nên giá trị khác biệt của báo chí chính thống chính là khả năng kiểm chứng, phân tích, lý giải và đặt các sự kiện trong bối cảnh rộng lớn hơn để giúp công chúng hiểu đúng bản chất vấn đề.

Qua các tác phẩm được đánh giá cao tại mùa giải năm nay, tôi nhận thấy nhiều nhà báo đã đi sâu vào thực tiễn, tiếp cận nhiều nguồn thông tin và nhiều góc nhìn khác nhau để làm rõ nguyên nhân, chỉ ra những điểm nghẽn, đồng thời đề xuất giải pháp từ thực tiễn. Chính điều đó tạo nên sức lan tỏa và giá trị xã hội của tác phẩm. Tôi cho rằng, giá trị của báo chí không chỉ nằm ở việc đặt ra câu hỏi mà còn ở khả năng góp phần tìm kiếm câu trả lời. Không chỉ phản ánh hiện thực, báo chí còn có trách nhiệm giúp xã hội hiểu rõ hơn những vấn đề đang đặt ra, từ đó tạo dựng sự đồng thuận và thúc đẩy những thay đổi tích cực. Suy cho cùng, điều công chúng cần không chỉ là biết chuyện gì đang xảy ra, mà còn là hiểu vì sao chuyện đó xảy ra và tác động của nó đối với cuộc sống. Đó chính là giá trị mà báo chí chuyên nghiệp cần tiếp tục theo đuổi trong thời đại số.

Phần thưởng lớn nhất là niềm tin của công chúng

+ Thưa ông, nhìn lại chặng đường 20 năm Giải Báo chí Quốc gia, đâu là những dấu ấn quan trọng nhất làm nên uy tín và vị thế của giải thưởng ngày hôm nay?

- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Nhìn lại chặng đường 20 năm, tôi cho rằng có ba dấu ấn quan trọng nhất đã làm nên uy tín, vị thế và sức sống của Giải Báo chí Quốc gia. Trước hết, đó là vị thế của giải thưởng nghề nghiệp cao quý và danh giá nhất của Báo chí cách mạng Việt Nam. Được tổ chức theo Đề án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và giao Hội Nhà báo Việt Nam chủ trì thực hiện, Giải Báo chí Quốc gia đã trở thành nơi hội tụ những tác phẩm xuất sắc nhất, quy tụ đầy đủ các loại hình báo chí và đội ngũ người làm báo trên cả nước. Dấu ấn thứ hai là chất lượng chuyên môn và tính nghề nghiệp ngày càng được nâng cao. Trong suốt 20 năm qua, Hội đồng Giải luôn làm việc với tinh thần khách quan, công tâm và trách nhiệm cao nhất để lựa chọn những tác phẩm thực sự tiêu biểu. Chính sự nghiêm túc trong công tác tổ chức và chấm giải đã tạo dựng niềm tin, uy tín và sức hấp dẫn của giải thưởng đối với giới báo chí.

Dấu ấn quan trọng nhất, theo tôi, là sự đồng hành của Giải Báo chí Quốc gia với những chuyển động của đất nước. Mỗi mùa giải là một bức tranh sinh động phản ánh đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của từng giai đoạn phát triển. Nhiều tác phẩm được vinh danh không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần thúc đẩy những thay đổi tích cực trong xã hội, lan tỏa các giá trị nhân văn và củng cố niềm tin của nhân dân. Điều khiến tôi xúc động là sau 20 năm, Giải Báo chí Quốc gia vẫn giữ được sức hút đặc biệt đối với những người làm báo. Với nhiều nhà báo, được đứng trên sân khấu nhận giải là một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất của đời nghề, bởi phía sau mỗi tác phẩm là biết bao tâm huyết, bản lĩnh, sự dấn thân và cả những hy sinh thầm lặng.

Có thể nói, giá trị lớn nhất mà Giải Báo chí Quốc gia tạo dựng trong suốt hai thập kỷ qua không chỉ nằm ở những giải thưởng được trao, mà còn ở việc nuôi dưỡng niềm tin nghề nghiệp, khơi dậy khát vọng cống hiến và góp phần gìn giữ những giá trị cốt lõi của Báo chí cách mạng Việt Nam. Đó chính là nền tảng làm nên sức sống bền vững của giải thưởng và để Giải Báo chí Quốc gia tiếp tục đồng hành cùng các thế hệ người làm báo trong chặng đường phía trước. Đặc biệt, việc đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt, biểu dương 101 nhà báo tiêu biểu từng đạt Giải Báo chí Quốc gia qua các thời kỳ nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam và 20 năm Giải Báo chí Quốc gia là một sự kiện có ý nghĩa rất sâu sắc. Đây không chỉ là sự ghi nhận, tôn vinh những đóng góp của các thế hệ người làm báo đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và đất nước, mà còn thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với Báo chí cách mạng Việt Nam.

Cuộc gặp mặt là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm niềm tin, trách nhiệm và động lực để đội ngũ những người làm báo tiếp tục giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Đồng thời, đây cũng là một dấu mốc rất đặc biệt trong hành trình 20 năm của Giải Báo chí Quốc gia, khẳng định vị thế của giải thưởng không chỉ là nơi tôn vinh những tác phẩm xuất sắc mà còn là nơi ghi nhận, bồi đắp và lan tỏa những giá trị cao đẹp của Báo chí cách mạng Việt Nam.

+ Bước sang chặng đường mới sau cột mốc 20 năm, ông kỳ vọng Giải Báo chí Quốc gia sẽ tiếp tục đóng vai trò như thế nào để vừa giữ vững giá trị truyền thống, vừa trở thành động lực thúc đẩy báo chí Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn hơn?

- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX đánh dấu một chặng đường 20 năm “đãi cát tìm vàng”, tôn vinh những tác phẩm và những người làm báo xuất sắc của nền Báo chí cách mạng Việt Nam. Đây không chỉ là niềm tự hào của các tác giả, các cơ quan báo chí có tác phẩm đoạt giải, mà còn là niềm tự hào chung của những người làm báo cả nước. Trong bối cảnh hiện nay, khi môi trường truyền thông đang thay đổi rất nhanh, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ và cuộc cạnh tranh về thông tin ngày càng gay gắt, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Công chúng có thể tiếp cận thông tin từ rất nhiều nguồn khác nhau, nhưng điều họ cần hơn cả vẫn là những thông tin chính xác, được kiểm chứng, có trách nhiệm và vì lợi ích chung của xã hội. Chính vì vậy, Giải Báo chí Quốc gia không chỉ có ý nghĩa tôn vinh những tác phẩm xuất sắc mà còn góp phần khẳng định những giá trị cốt lõi của nghề báo.

Những tác phẩm được vinh danh hằng năm chính là minh chứng cho bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và năng lực nghề nghiệp của đội ngũ người làm báo Việt Nam. Đó là những tác phẩm phản ánh trung thực đời sống, đấu tranh với cái xấu, cái tiêu cực, bảo vệ lẽ phải, lan tỏa những giá trị nhân văn và góp phần tạo dựng niềm tin trong xã hội. Tôi cho rằng, trong bối cảnh các cơ quan báo chí đang thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy, áp lực đối với người làm báo càng lớn hơn. Tuy nhiên, chính trong những giai đoạn nhiều thách thức như vậy, vai trò của những giải thưởng nghề nghiệp uy tín càng trở nên quan trọng. Việc tôn vinh những tác phẩm xuất sắc không chỉ là sự ghi nhận đối với lao động nghề nghiệp nghiêm túc mà còn là nguồn động viên, khích lệ để các nhà báo tiếp tục giữ vững bản lĩnh, tiếp tục dấn thân vì sự thật và lợi ích của nhân dân. Những tuyến bài điều tra về tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; những tác phẩm phản ánh các vấn đề dân sinh bức thiết; hay những câu chuyện lan tỏa giá trị tốt đẹp trong xã hội được vinh danh qua các mùa giải chính là lời khẳng định rằng Báo chí cách mạng Việt Nam vẫn đang thực hiện tốt sứ mệnh của mình.

Thông điệp mà Giải Báo chí Quốc gia muốn gửi gắm tới đội ngũ những người làm báo: hãy tiếp tục giữ lửa nghề, giữ vững đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị và tinh thần phụng sự. Chúng tôi hiểu rằng, những nhà báo được vinh danh không làm nghề vì giải thưởng. Giải thưởng cũng không phải là đích đến cuối cùng. Điều người làm báo hướng tới là góp phần xây dựng một nền báo chí giàu tính chiến đấu, giàu tính nhân văn, chuyên nghiệp, hiện đại; phục vụ lợi ích của đất nước và nhân dân.

Giải thưởng rồi sẽ khép lại sau mỗi mùa giải, nhưng niềm tin của công chúng mới là phần thưởng lớn nhất của người làm báo. Chính những tác phẩm phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân bằng sự thật, trách nhiệm và lòng dũng cảm nghề nghiệp sẽ là giá trị bền vững nhất mà Giải Báo chí Quốc gia tiếp tục tôn vinh trong những chặng đường phía trước…

+ Trân trọng cảm ơn ông!