Ngày 4/6, tại Hội nghị liên vùng về cơ chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường, theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chất lượng nước các sông, hồ trên địa bàn Hà Nội hiện ở mức thấp, nhiều khu vực bị ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng, không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.
Các dòng sông liên tỉnh chảy qua Hà Nội như sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Ngũ Huyện Khê và sông Bắc Hưng Hải đều đã bị ô nhiễm. Trong khi đó, các sông nội đô cơ bản không còn khả năng tiếp nhận thêm, đặc biệt là 4 dòng sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ và Sét đang trong tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.
Kết quả đánh giá sức chịu tải môi trường nước mặt trên lưu vực sông Nhuệ - Đáy cho thấy, tình trạng ô nhiễm tại nhiều đoạn sông đã ở mức báo động.
Đối với sông Nhuệ được chia thành 7 đoạn thì có tới 4 đoạn đã hết sức chịu tải đối với cả 4 thông số ô nhiễm gồm COD, BOD, T-N và T-P. 1 đoạn cũng đã hết sức chịu tải đối với 3 thông số COD, BOD và T-N.
Tại sông Đáy, kết quả đánh giá 12 đoạn sông cho thấy 5 đoạn đã hết sức chịu tải đối với cả 4 thông số ô nhiễm; 2 đoạn hết sức chịu tải đối với 3 thông số COD, BOD và T-N. Đáng chú ý, có tới 11/12 đoạn sông đã vượt ngưỡng chịu tải đối với thông số T-N.
Điểm nóng ô nhiễm hiện nay là sông Nhuệ đoạn chảy qua Hà Nội và hệ thống sông nội thành. Kết quả quan trắc cho thấy toàn bộ các điểm theo dõi đều xuất hiện tình trạng ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh. Một số đoạn ô nhiễm rất nặng, điển hình là khu vực từ Phúc La đến Đồng Quan, nơi thường xuyên tiếp nhận lượng lớn nước thải sinh hoạt và nước thải từ các làng nghề như làng nghề lụa Vạn Phúc, làng nghề miến Cự Đà.
Trong khi đó, trên các sông Tô Lịch, Lừ, Sét giá trị BOD5 dao động từ 59,0 - 74,0 mg/L; tổng Coliform từ 688.313 - 24.745.254 MPN/100mL. Mặc dù đã triển khai nhiều dự án, giải pháp cải thiện môi trường nước trong giai đoạn 2021 - 2025, chất lượng nước các sông này cải thiện hạn chế, các thông số chất lượng nước vẫn thường xuyên ở mức C (xấu) hoặc D (rất xấu).
Nguyên nhân chính được xác định là lượng nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý vẫn xả trực tiếp ra sông hồ. Tại khu vực đô thị Hà Nội, lượng nước thải sinh hoạt phát sinh ước tính khoảng 1.100.000 m³ mỗi ngày đêm. Tuy nhiên, tổng công suất của 8 nhà máy xử lý nước thải hiện nay mới chỉ đáp ứng khoảng 50 - 55% nhu cầu xử lý.
Bên cạnh đó, nước thải công nghiệp và làng nghề phát sinh khoảng 75.000 m³/ngày đêm. Mặc dù tất cả các khu công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, tuy nhiên mới chỉ có 41 trong số 70 cụm công nghiệp, khu kinh doanh dịch vụ tập trung được đầu tư hệ thống xử lý. Mạng lưới thu gom nước thải tại nhiều khu vực vẫn chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho công tác xử lý.
Ngoài áp lực từ nước thải, mực nước sông Hồng liên tục suy giảm trong những năm gần đây cũng khiến các sông Nhuệ, Đáy và Bắc Hưng Hải thiếu nguồn nước bổ cập, làm suy giảm khả năng tự làm sạch tự nhiên, đặc biệt trong mùa khô.
Để cải thiện chất lượng môi trường nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Hà Nội đẩy nhanh triển khai phục hồi đối với ba dòng sông nội đô gồm Kim Ngưu, Lừ và Sét.
Cùng với đó, thành phố cần ưu tiên nguồn lực để đầu tư, vận hành các nhà máy xử lý nước thải theo quy hoạch, hướng tới mục tiêu 100% nước thải sinh hoạt được xử lý trước khi xả ra môi trường.
Bộ cũng kiến nghị khôi phục và vận hành hiệu quả hệ thống quan trắc nước mặt tự động, liên tục trên địa bàn; ban hành định mức, đơn giá thu gom và xử lý nước thải phù hợp; đồng thời xây dựng cơ chế ưu đãi đặc thù nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xử lý nước thải và cải thiện chất lượng môi trường nước.
